33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ

Nâng niu trang báo di sản

LAM HẠ

Hơn 75 năm qua, các thế hệ nhà báo-chiến sĩ Báo Quân đội nhân dân (QĐND) tự hào thực hiện sứ mệnh là ký giả trung thành của thời đại. Với thế hệ làm báo Báo QĐND hôm nay, hàng nghìn số báo in đã xuất bản đều là niềm tự hào lớn lao, là lời nhắc về tinh thần nhà báo-chiến sĩ anh hùng, là di sản tư liệu đồ sộ mà chúng tôi cần bảo quản, nâng niu, gìn giữ. Trong công tác lưu trữ, bảo quản những số báo in ấy, một cách đặc biệt và quý giá, phải kể đến 33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954.

Cuối năm 1953, trước yêu cầu của Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tòa soạn tiền phương Báo QĐND tại Mặt trận Điện Biên Phủ được thành lập và tổ chức vận hành. Chỉ vẻn vẹn 5 đồng chí làm báo, vượt mưa bom bão đạn, 33 số báo QĐND được xuất bản liên tục từ ngày 28-12-1953 đến 16-5-1954.

Nhân viên Ban Tư liệu, Báo Quân đội nhân dân nâng niu 33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954.

Trên nền giấy ngả vàng, 33 số báo được trình bày với chữ in, mực màu đen hoặc đỏ nâu. Một số bản đồ, tranh vẽ minh họa trên báo được in màu đỏ, nâu, vàng nhạt, xanh lá... Qua thời gian, các trang báo đã ngả màu, chữ viết và các hình ảnh có dấu hiệu mờ nhạt. Chia sẻ về công tác bảo quản hiện vật quý giá này, Thiếu tá QNCN Nguyễn Thị Bạch Dương, nhân viên Ban Tư liệu, Báo QĐND cho biết: “33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954 là bộ sưu tập báo chí chiến trường hoàn chỉnh duy nhất hiện còn lưu giữ tại Báo QĐND. Các số báo được bảo quản trong hộp chống ẩm, đặt trên hệ thống giá kệ chuyên dụng. Kho chứa bảo đảm chống mối mọt định kỳ; trang bị hệ thống thiết bị như máy điều hòa nhiệt độ, máy hút ẩm, máy hút bụi... nhằm giữ các số báo an toàn, ổn định”.

Để hạn chế tối đa sự biến dạng hoặc suy giảm giá trị xác thực của hiện vật, năm 2024, Báo QĐND phối hợp với Cục Lưu trữ, Văn phòng Trung ương Đảng thực hiện các biện pháp tu bổ, bảo quản 33 số báo. Theo Thượng tá Đinh Xuân Dũng, Trưởng ban Tư liệu, Báo QĐND: “Quá trình tu bổ, bảo quản các số báo được tuân thủ nghiêm ngặt theo quy trình tu bổ tài liệu lưu trữ giấy của Cục Lưu trữ, được tiến hành bởi các chuyên viên giàu kinh nghiệm, sử dụng các dụng cụ, vật phẩm chuyên dụng từ khâu xác định thực trạng tài liệu đến quyết định biện pháp tu bổ. 33 số báo được phục chế bằng giấy dó Nhật có độ trong suốt nhất định, kích thước rộng, bề mặt giấy đồng đều, giúp giữ tuổi thọ của tài liệu lên đến 100 năm trong điều kiện tiêu chuẩn”.

Được coi như bảo vật của Báo QĐND, bằng tất cả sự trân trọng, niềm tri ân, thời gian tới, Báo xác định tiếp tục kế hoạch lưu trữ, bảo quản 33 số báo theo đúng quy trình bảo tồn tài liệu giấy cổ, nâng cấp hệ thống kho bảo quản chuyên dụng theo tiêu chuẩn hiện đại, thao tác với hiện vật bằng găng tay chuyên dụng; kết hợp xây dựng cơ sở dữ liệu số về hiện vật. Mong rằng, các cơ quan chức năng tiếp tục tạo điều kiện quan tâm đầu tư, hỗ trợ công tác lưu trữ, bảo quản 33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954, để hiện vật được bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị bền vững.

33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ: Kết tinh vai trò báo chí cách mạng trong kháng chiến chống Pháp

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1946-1954), bên cạnh mặt trận quân sự, chính trị và ngoại giao là mặt trận không tiếng súng nhưng có sức mạnh to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc: Mặt trận tư tưởng-văn hóa, trong đó, báo chí cách mạng là lực lượng xung kích.

33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ: Di sản sống trong lịch sử chiến tranh cách mạng

Trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, hiếm có trường hợp nào mà báo chí lại gắn bó mật thiết, trực tiếp và sống còn với một chiến dịch quân sự như tại Chiến dịch Điện Biên Phủ. Giữa mưa bom bão đạn, trong điều kiện in ấn thô sơ, thiếu thốn đủ bề, 33 số báo Quân đội nhân dân (QĐND) xuất bản ngay tại Mặt trận Điện Biên Phủ là một kỳ tích nghề nghiệp, một hiện tượng đặc biệt về truyền thông, nơi báo chí trở thành lực lượng quan trọng, góp phần trực tiếp vào thắng lợi của chiến dịch lịch sử.

33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ: Những bài học nghiệp vụ quý giá từ một tòa soạn tiền phương

Tôi đã đọc 33 số báo Quân đội nhân dân (QĐND) xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ. Có thể nói, trên cả 4 tiêu chí cốt lõi là tổ chức hoạt động quản trị tòa soạn; nội dung phản ánh; nghiệp vụ, đội ngũ và ảnh hưởng xã hội, 33 số báo đã để lại nhiều bài học đắt giá, không có trong trường lớp báo chí.