Bước ngoặt tại "thánh đường nghệ thuật" thế giới

Sự hiện diện của Việt Nam tại Venice Art Biennale lần thứ 61 diễn ra tại Ca’ Faccanon - công trình kiến trúc lịch sử nằm ngay trung tâm thành phố Venice (Italy), với chủ đề “Vietnam: Art in Global Flow” không chỉ là một cuộc trưng bày đơn thuần, mà là lời khẳng định về một quốc gia chủ động hội nhập và giàu chiều sâu văn hóa.

Giữa bối cảnh đó, triển lãm cá nhân của nghệ sĩ thị giác Lê Hữu Hiếu trở thành tâm điểm, thu hút sự chú ý từ giới chuyên môn và truyền thông quốc tế như hãng thông tấn ASKANews (Italy).

Nghệ sĩ nghệ thuật thị giác Lê Hữu Hiếu. 

Trước khi vươn tới dấu mốc này, Lê Hữu Hiếu đã bền bỉ xây dựng lộ trình nghệ thuật quốc tế qua các kỳ Florence Biennale, Miami Art Fair Week... Năm 2025, anh được vinh danh là “Nghệ sĩ tiên phong trong hành trình di sản UNESCO”, một sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực kết nối di sản vào hơi thở đương đại.

“Tằm” - triết lý về sự sống và sự tiếp nối âm thầm

Bộ tác phẩm sắp đặt “Tằm” đưa đi trưng bày trong triển lãm tại Italy làn này (từ 9-5 đến 22-11-2026) là kết quả của 10 năm thai nghén và nghiên cứu. Thay vì khai thác những vết thương chiến tranh trực diện, Lê Hữu Hiếu chọn đi sâu vào đời sống thường nhật, tín ngưỡng và triết lý dân tộc.

Tác phẩm được tổ chức như một hành trình trải nghiệm đa tầng. Khán giả đi qua hệ thống 12 pho tượng “Thần bảo hộ” tượng trưng cho Ngũ hành và những con người vô danh làm nên lịch sử, tiến về “Ngôi nhà” ở vị trí trung tâm, và khép lại tại bức sơn mài khổ lớn (6,5m x 4m) tái hiện truyền thuyết “Trăm trứng” bằng chất liệu vỏ trứng tinh tế.

Lê Hữu Hiếu sử dụng những chất liệu đậm hồn cốt Việt: Gỗ mít, sơn mài, vàng lá, vỏ trứng và kỹ thuật hom đất cổ truyền. Đặc biệt, hình tượng con tằm không chỉ là biểu tượng mà còn là một “thực thể sống”. Nghệ sĩ đã trực tiếp nuôi tằm trên tác phẩm, để chúng nhả tơ, phủ lên các hình tượng một lớp kén vàng óng, mong manh nhưng bền bỉ.

Tác phẩm của Lê Hữu Hiếu đưa đi trưng bày tại triển lãm.

Vòng đời của tằm, từ trứng, sâu, hóa kén đến khi thành bướm chính là ẩn dụ cho vòng tuần hoàn của con người và sự bất diệt của văn hóa dân tộc qua mọi biến thiên lịch sử.

Nhà phê bình nghệ thuật nổi tiếng người Italy, Vittorio Sgarbi, nhận định: "Lê Hữu Hiếu lựa chọn không phơi bày vết thương chiến tranh, mà mang tới góc tiếp cận đầy tính tự sự về đời sống thường nhật... Tác giả đặt tác phẩm trên nền đất để chúng chạm vào cội nguồn sự sống thay vì tôn thờ trên giá kệ". Ông cũng nhấn mạnh ý nghĩa của bản tuyên ngôn "Nam quốc sơn hà" ẩn hiện trong bức tranh sơn mài, thể hiện khát vọng hòa bình và toàn vẹn lãnh thổ xuyên suốt nghìn năm.

GS, TS Bùi Quang Thắng (nguyên Giám đốc nghệ thuật Vicas Art Studio) cũng chia sẻ về thủ pháp nghệ thuật của Hiếu khi dùng tơ tằm tự nhiên phủ lên tác phẩm, tạo nên một ngôn ngữ độc đáo, gây ấn tượng thị giác mạnh mẽ và giàu cảm xúc thẩm mỹ.

Hình ảnh 3D tác phẩm được Lê Hữu Hiếu thực hiện trình chiếu tại triển lãm. 

Với Lê Hữu Hiếu, Venice Biennale 61 là khoảnh khắc anh cảm thấy mình được “sống lại”. Đó là sự giải tỏa sau một thập kỷ kiên định với giấc mơ dù gặp nhiều thử thách về tài chính và áp lực tinh thần. Anh chia sẻ rằng triển lãm này không chỉ là mục tiêu cá nhân, mà là một "kỳ thi lớn" để kiểm chứng hành trình sáng tạo và mở đường cho các nghệ sĩ trẻ Việt Nam tiến ra biển lớn một cách bài bản hơn.

Thông qua “Tằm”, Lê Hữu Hiếu đã chứng minh rằng: Văn hóa Việt không phải là một thực thể đóng kín, mà là một phần của dòng chảy toàn cầu, nơi quá khứ và hiện tại luôn tương tác để kiến tạo những giá trị tương lai bền vững.