Trước đó, đích thân Tổng biên tập cùng phóng viên Khánh Vân và Trần Ngọc đã có mặt tại miền Đông Nam Bộ sau Chiến thắng Phước Long (tháng 1-1975) rồi đi ngược ra Tây Nguyên, miền Trung về Hà Nội. Cùng đó là nhiều nhóm phóng viên được cử vào cực Nam Trung Bộ, miền Đông, miền Tây Nam Bộ và miền Trung, Tây Nguyên. Chuyến đi thẳng Hà Nội-Sài Gòn lần này được ưu tiên đặc biệt dùng xe và lái xe của tòa soạn với nhiệm vụ đi cả ngày và đêm để có thể đến đích nhanh nhất.

Tổ công tác lần này gồm ba nhà báo: Phạm Phú Bằng, Nguyễn Đức Toại và Vũ Ba cùng hai lái xe "cứng" nhiều kinh nghiệm là Xuân Vị, Văn Tình. Các anh Phú Bằng, Đức Toại vốn quê miền Trung, tham gia từ đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong kháng chiến chống Mỹ, với vai trò của người làm báo, các anh cũng nhiều lần có mặt ở các chiến trường khói lửa miền Nam. Anh Phạm Phú Bằng từng tham gia Cuộc tiến công vào Sài Gòn mùa xuân 1968 và mới đây, năm 1973, 1974 đã có mặt ở Sài Gòn cùng một số địa phương Nam Bộ và đảo Phú Quốc khi là thành viên của phái đoàn quân sự Việt Nam Dân chủ cộng hòa trong liên hiệp quân sự bốn bên đóng tại trại Đa-vít, Tân Sơn Nhất. Trước chuyến đi này, nhà báo Nguyễn Đức Toại cũng đã có mặt tại Huế, Đà Nẵng ngay sau ngày các thành phố này giải phóng. Anh vừa ra Hà Nội và tiếp tục được tín nhiệm cử đi tiếp trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến. Nhân vật thứ ba là nhà nhiếp ảnh gạo cội của báo-Vũ Ba. Anh là người gốc miền Bắc nhưng thời niên thiếu ở Sài Gòn. Anh từng tham gia trong đoàn người biểu tình giành chính quyền ở thành phố trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Nhà báo lão thành Phạm Phú Bằng kể lại: “Mờ sáng 28-4, khởi hành từ Hà Nội thì sáng hôm sau chúng tôi đã đến Huế rồi Đà Nẵng. Các anh Vị và Tình thay nhau lái xe. Chúng tôi có lương khô và tiện đâu thì mua thêm thức ăn, vừa đi vừa ăn, chợp mắt được lúc nào hay lúc đấy".

Đuổi theo bước chân thần tốc của các đơn vị Quân đội ta nhưng chiến trường chuyển biến nhanh đến không ngờ. Trưa 30-4, Sài Gòn giải phóng, tối khuya tổ phóng viên mới tới Dinh Độc Lập. Không kịp dừng lại lâu, các anh quyết định đi tiếp vào miền Tây Nam Bộ và đi thẳng đến Năm Căn, Cà Mau-nơi có tin quân dân ta đang tiến công vào các cơ quan đầu não và các căn cứ quân địch.

Chiếc xe quân sự biển đỏ độc đáo lao đi giữa không khí tiến công và nổi dậy trên miền đất Đồng bằng sông Cửu Long. Những tay máy tranh thủ bấm, những câu phỏng vấn ngắn gọn qua cửa sổ xe. Những tên người, tên đất, những hình ảnh và không khí giải phóng ở Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng rồi Cà Mau được ghi vội, chụp vội. Làm việc tranh thủ với lãnh đạo tỉnh Cà Mau xong, nhóm phóng viên tiến thẳng đến căn cứ Hải quân Năm Căn, chỉ huy sở của Vùng 5 Hải quân, quân đội Sài Gòn. Anh Phú Bằng cài bộ quân hàm trung tá lên ve áo, cùng anh em đàng hoàng nói chuyện với các sĩ quan và binh lính vừa trở về với cách mạng. Tiếp đó là chuyến thị sát của đoàn nhà báo quân đội trên chiếc tàu chiến Mỹ do các sĩ quan và binh lính hải quân vừa trở về xung quanh căn cứ và vùng biển Năm Căn.

Ít ngày sau, Báo Quân đội nhân dân tràn ngập những hình ảnh, phóng sự ghi nhanh về những ngày đầu giải phóng ở các địa phương miền đất cực Nam Tổ quốc. Chỉ trong vòng 4-5 ngày, chuyến đi xuyên Việt đầu tiên của các nhà báo Báo Quân đội nhân dân đã hoàn thành. Sài Gòn-Cà Mau-Năm Căn, các anh đã đến được cái đích ước mơ suốt 30 năm đánh giặc của toàn dân, toàn quân và của chính mình.

MẠNH HÙNG