Chị Lan Anh sinh năm 1991 và là kiến trúc sư đã gắn bó với nghề kiến trúc được hơn 10 năm. Đến năm 2025, chị rẽ hướng chuyển sang làm hoa giấy thủ công. Là kiến trúc sư, chị vốn có sẵn tình yêu với nghệ thuật, với vẻ đẹp thuần khiết và an lành. Một lần thấy người bạn làm hoa giấy rất đẹp, chị bị cuốn hút bởi vẻ đẹp bình dị ấy rồi quyết định học làm hoa. Từ sự tò mò ban đầu, chị dần gắn bó với giấy, màu và những cánh hoa mỏng manh được làm thủ công.

Giữa nhiều loài hoa, chị chọn sen làm dòng sản phẩm chủ đạo. Với chị, hoa sen không chỉ đẹp mà còn mang nhiều ý nghĩa. Sen gắn với hình ảnh văn hóa dân tộc, đồng thời là biểu tượng của sự trong sáng, thuần khiết và lòng từ bi. Một bông sen vì thế không chỉ để ngắm, mà còn phù hợp với nhiều không gian cần sự trang trọng, thanh tịnh như phòng khách, góc làm việc, ban thờ hoặc những món quà tặng giàu ý nghĩa.

Để làm ra một bông sen giấy, chị Lan Anh phải đi qua nhiều công đoạn, không công đoạn nào có thể làm qua loa. Công việc thường bắt đầu từ phần tâm hoa. Gương sen màu vàng được tạo trước, với những hạt nhỏ li ti và vòng nhụy mảnh bao quanh. Đây là phần dễ nhìn thấy nhất khi bông sen nở, nên từng chi tiết phải đều, chắc và có độ tự nhiên. Sau đó là công đoạn nhuộm giấy, cắt cánh, tạo gân và uốn dáng. Từ những mảnh giấy nhún, chị cắt thành từng cánh sen lớn nhỏ khác nhau. Mỗi cánh lại được vuốt nhẹ, kéo giãn, tạo độ cong để không bị phẳng và cứng. Những lớp cánh nhỏ màu hồng nhạt, xanh nhạt được gắn trước, ôm lấy phần nhụy; tiếp đó là lớp cánh lớn màu trắng ngà xếp dần ra ngoài. Lớp sau nâng lớp trước, cánh trong giữ cánh ngoài, để bông sen có độ sâu, độ nở và có vẻ mềm mại như thật.

Những bông hoa giấy được chị Lan Anh tỉ mỉ làm từng bước. Ảnh do nhân vật cung cấp 

Theo chị, chỉ cần một công đoạn không chuẩn, bông hoa sẽ mất dáng. Nhuộm hoa có đẹp mà cắt cánh không chuẩn thì bông hoa sẽ bị biến dạng. Cắt cánh đẹp nhưng gắn hoa không đúng trình tự, không có bố cục thì hoa trở nên cứng, thiếu tự nhiên. Vì vậy, người làm phải tập trung trong từng thao tác, từ cách đặt nhụy, gắn cánh đến chỉnh lại dáng hoa sau cùng. Cánh nào cần khum, cánh nào nên hé, cánh nào bung nhẹ đều phải được cân nhắc. Đó là lúc bông sen giấy dần “hé nở” trong tay người thợ. Với chị Lan Anh, để làm ra một bông hoa sen giấy có hồn, điều quan trọng nhất là sự tập trung và cái tâm với nghề. Vẻ đẹp của bông hoa không đến từ một chi tiết riêng, mà được tạo nên bởi rất nhiều chi tiết nhỏ. Khi các chi tiết ấy ăn khớp với nhau một cách hài hòa, bông hoa mới có sức sống.

Cho đến nay, chị Lan Anh không mở lớp dạy làm hoa mà chỉ tự làm và kinh doanh sản phẩm. Chị tâm sự, điều khó khăn lớn nhất với chị không chỉ là kỹ thuật làm hoa, mà còn là làm sao để nhiều người biết đến và tin tưởng sản phẩm. Không ít người nghĩ hoa giấy sẽ không bền, hoặc lo khi nhận hoa không đẹp như ảnh. Nhưng theo chị, hoa được làm từ giấy nhún Italy, có độ bền tốt, có thể chơi lâu.

Riêng với hoa sen giấy, người mua tìm đến không chỉ vì hình thức đẹp, mà còn bởi ý nghĩa thanh khiết, trang trọng của loài hoa này. Có người mua để làm đẹp nhà cửa, người đặt trong không gian thờ cúng, người chọn làm quà biếu đối tác, người thân. Nghề làm hoa giấy vì thế không chỉ dừng lại ở việc tạo ra những bông hoa đẹp, mà còn là một cách giữ gìn cái đẹp thủ công trong đời sống hiện đại. Là một trong những người từng mua hoa giấy của chị Lan Anh, bạn Trần Thanh Nga, 20 tuổi, sinh sống tại phường Từ Liêm, TP Hà Nội, chia sẻ: "Tôi chọn hoa sen giấy vì nó mang vẻ đẹp rất riêng, vừa thanh cao, bền bỉ mà không bao giờ tàn. Tôi mua tặng mẹ vào ngày 8-3 vì nghĩ rằng hoa giấy có thể giữ được lâu, để mẹ có thể ngắm hằng ngày. Khi nhận hoa, tôi bất ngờ vì bông hoa to và đẹp hơn trên hình rất nhiều". Với chị, những phản hồi như vậy là động lực để tiếp tục làm nghề, bởi bông hoa giấy không chỉ làm đẹp không gian mà còn có thể chạm tới cảm xúc của người nhận.

Những bông hoa sen làm bằng giấy. Ảnh do nhân vật cung cấp

Hiện nay, giữa thị trường có nhiều món đồ sản xuất công nghiệp hàng loạt, hoa giấy thủ công vẫn tìm được chỗ đứng riêng nhờ vẻ mềm mại, tinh tế và dấu ấn của bàn tay người làm. Ở làng hoa giấy Thanh Tiên, những bông hoa giấy không đơn thuần để trang trí. Chúng hiện diện trong không gian thờ cúng, trong các dịp lễ, Tết, mang theo ý nghĩa tâm linh và sự tôn kính. Người làm hoa ở đây không chạy theo sự cầu kỳ của thị trường mà giữ lại những dáng hoa truyền thống, đơn giản, thanh khiết, nhưng bền bỉ với thời gian.

Điều đáng chú ý là trong vài năm gần đây, ngày càng có nhiều bạn trẻ tìm đến nghề này. Họ không xuất thân từ làng nghề, cũng không bị ràng buộc bởi truyền thống gia đình. Họ đến với nghề vì muốn tìm một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn, vốn là điều không dễ có trong nhịp sống vội vã hiện nay. Sự xuất hiện của giới trẻ cũng khiến hoa giấy thay đổi. Không còn chỉ là hoa sen, hoa cúc phục vụ thờ cúng, mà có thêm hoa trang trí, hoa nghệ thuật, hoa mang tính cá nhân hóa. Màu sắc, kiểu dáng, cách trưng bày…, tất cả đều được làm mới để phù hợp với thị hiếu hiện đại. Nhưng sâu hơn, điều họ đang làm không chỉ là làm mới. Đó là một cách tiếp nối. Bởi một nghề thủ công, nếu chỉ duy trì làm theo truyền thống, thì sớm muộn cũng phai nhạt. Nó chỉ thật sự sống khi có người làm, có người dùng, có người tin rằng nó vẫn còn ý nghĩa trong đời sống hôm nay. Chị Lan Anh là minh chứng cho điều đó. Nét riêng của hoa sen giấy do chị làm còn nằm ở cách nhuộm giấy và cách chị gửi gắm những mong ước vào từng cánh hoa. Mỗi bông sen có bố cục riêng, sắc độ riêng, không rập khuôn. Nhìn vào đó, người ta thấy sự mềm mại của giấy, nhưng cũng thấy sự kiên nhẫn của người làm.

Tuy vậy, theo chị, nghề làm hoa giấy thủ công cũng có thách thức riêng. Mỗi bông hoa cần nhiều thời gian, nhiều công sức, nên giá thành cao hơn sản phẩm thông thường. Có người rất thích nhưng chưa có điều kiện mua. Bởi vậy, chị Lan Anh chọn cách đi chậm, làm kỹ, giữ chất lượng và tạo nét riêng cho từng sản phẩm. 

Trong thời gian tới, chị Lan Anh mong muốn mở các buổi tự làm hoa giấy cho những người yêu hoa đến trải nghiệm. Với chị, làm hoa không chỉ là làm đẹp cho đời sống, mà còn là một cách chữa lành tâm hồn. Khi bàn tay chạm vào giấy, khi từng cánh hoa được cắt, uốn, ghép lại, người làm cũng học cách sống chậm hơn, tâm tĩnh hơn và lắng nghe chính mình.

Từ những tờ giấy mỏng đến một bông sen hoàn thiện là cả hành trình của sự kiên trì và tỉ mỉ. Và trong hành trình ấy, vẻ đẹp của hoa sen giấy không chỉ nằm ở hình dáng mà còn ở sự tĩnh lặng, nhẫn nại và tình yêu với cái đẹp của người làm hoa.