Sức sống di sản trong kỷ nguyên mới

Hồi sinh tinh hoa gốm cổ Việt Nam

Gốm Chu Đậu có lịch sử phát triển rực rỡ từ thế kỷ XIV - XV, gắn với vùng đất ven sông Thái Bình, nay thuộc TP Hải Phòng. Mang đậm dấu ấn văn hóa Đại Việt, dòng gốm nổi bật bởi cốt gốm tinh tế, sắc men đặc trưng và những họa tiết giàu ý nghĩa nhân văn. Từng theo các thương thuyền vươn ra thế giới, sản phẩm gốm Chu Đậu hiện được lưu giữ tại nhiều bảo tàng quốc tế, trở thành minh chứng cho trình độ thủ công và sức lan tỏa của văn hóa Việt Nam trong lịch sử giao thương.

Nghệ nhân bền bỉ giữ lửa nghề, gìn giữ trọn vẹn kỹ thuật chế tác thủ công truyền thống của gốm Chu Đậu.

Một dấu mốc tiêu biểu là chiếc bình gốm hoa lam gắn với tên tuổi nữ nghệ nhân Bùi Thị Hý, được trưng bày tại Bảo tàng Topkapi Saray ở Thổ Nhĩ Kỳ. Những hiện vật như vậy góp phần khơi dậy niềm tự hào về một dòng gốm từng có thời gian dài vắng bóng trong đời sống.

Với nhận thức bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ ký ức mà còn là tạo dựng nguồn lực cho tương lai, Tập đoàn BRG đã đầu tư nghiên cứu, phục hồi nghề gốm Chu Đậu. Qua nhiều năm tìm tòi, đội ngũ nghệ nhân từng bước khôi phục kỹ thuật chế tác truyền thống, từ lựa chọn nguyên liệu, tạo hình, pha men đến trang trí và nung sản phẩm.

Từ nền tảng ấy, gốm Chu Đậu từng bước đưa tinh hoa nghề cổ trở lại đời sống đương đại, kết hợp gìn giữ giá trị nguyên bản với nhu cầu thẩm mỹ của thị trường hiện đại. Quá trình phục hưng không chỉ góp phần bảo tồn một di sản thủ công đặc sắc mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế gắn với văn hóa, tạo thêm giá trị cho địa phương và cộng đồng nghệ nhân.

Chất lượng, đổi mới sáng tạo làm nên sức mạnh thương hiệu

Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam do Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì, hướng tới tôn vinh những thương hiệu đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, đổi mới sáng tạo và năng lực tiên phong. Việc gốm Chu Đậu tiếp tục được vinh danh năm 2026, sau các kỳ năm 2020, 2022 và 2024, cho thấy nỗ lực duy trì giá trị truyền thống song hành với nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một trong những nét đặc sắc của gốm Chu Đậu là men tro trấu có sắc trắng ngà, gắn với việc nghiên cứu, ứng dụng nguyên liệu từ vỏ trấu lúa nếp cái hoa vàng. Cùng với kỹ thuật vẽ men lam, men ngọc và những họa tiết mang dấu ấn văn hóa Việt, chất men góp phần tạo nên diện mạo riêng cho sản phẩm. Các công đoạn thủ công được thực hiện bởi đội ngũ nghệ nhân lành nghề, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Bộ trà cát tường gốm Chu Đậu vẽ cảnh "Vinh quy bái tổ".

Đáng chú ý, việc nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật vẽ vàng kim trên nền gốm truyền thống mở ra hướng phát triển mới cho dòng sản phẩm cao cấp. Sắc vàng kết hợp với men gốm và đường nét trang trí tinh xảo tạo nên diện mạo sang trọng, phục vụ nhu cầu quà tặng, trưng bày và giao lưu văn hóa.

Bên cạnh đổi mới kỹ thuật, doanh nghiệp chú trọng hiện đại hóa hệ thống sản xuất, kiểm soát chất lượng và ứng dụng công nghệ số trong quản trị, phân phối, thương mại điện tử. Đây là những bước đi cần thiết để sản phẩm thủ công truyền thống thích ứng với thị trường, tiếp cận người tiêu dùng trẻ và mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đại diện 227 doanh nghiệp tại Lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 .

Thực tiễn phát triển của gốm Chu Đậu cho thấy, bảo tồn di sản không đồng nghĩa với giữ nguyên mọi phương thức sản xuất cũ. Ngược lại, khi các giá trị cốt lõi được gìn giữ và tiếp sức bằng khoa học, công nghệ cùng tư duy thị trường, di sản có thể trở thành nguồn lực phát triển bền vững.

Gốm Chu Đậu - sứ giả văn hóa Việt Nam

Trong hoạt động đối ngoại, các sản phẩm mang bản sắc dân tộc có khả năng truyền tải những thông điệp văn hóa vượt qua rào cản ngôn ngữ. Gốm Chu Đậu với những dòng sản phẩm như bình Tỳ Bà, bình Hoa Lam, bình Hút Lộc và các bộ trà trang trí truyền thống đã góp mặt trong hoạt động quà tặng đối ngoại, góp phần giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Mỗi sản phẩm không chỉ thể hiện trình độ chế tác thủ công mà còn hàm chứa những biểu tượng văn hóa, quan niệm thẩm mỹ và khát vọng về cuộc sống tốt đẹp của người Việt. Qua đó, gốm Chu Đậu góp phần lan tỏa hình ảnh một Việt Nam giàu truyền thống, yêu chuộng hòa bình, coi trọng tình hữu nghị và chủ động hội nhập quốc tế.

Các đại biểu dự Lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 - năm 2026.

Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu, thành viên Tập đoàn BRG lần thứ tư liên tiếp đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam.

Ở phương diện kinh tế - xã hội, hoạt động sản xuất gốm còn tạo việc làm, duy trì sinh kế cho người lao động và góp phần truyền nghề cho thế hệ trẻ. Việc kết hợp bảo tồn kỹ thuật truyền thống với phát triển sản phẩm mới tạo thêm động lực để nghề gốm tiếp tục hiện diện trong đời sống, thay vì chỉ tồn tại trong các bộ sưu tập hay không gian trưng bày.

Bốn lần liên tiếp đạt danh hiệu Thương hiệu quốc gia Việt Nam là dấu mốc đáng ghi nhận đối với Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, đổi mới sáng tạo và phát huy trách nhiệm với di sản.