Giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng

Nằm ở vị trí trung tâm miền Trung, TP Đà Nẵng sở hữu kho tàng văn hóa đa dạng với 4 di sản được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh, gồm: Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn, Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ và Ma nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn. Đà Nẵng còn có Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm, Bảo tàng Điêu khắc Chăm hơn 100 năm tuổi, nghệ thuật tuồng xứ Quảng và nhiều làng nghề, lễ hội đặc sắc như: Nước mắm Nam Ô, bánh tráng Túy Loan, đá mỹ nghệ Non Nước, mộc Kim Bồng, Lễ hội Quán Thế Âm, Lễ hội Cầu ngư... Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương phát triển các ngành CNVH. Tuy nhiên, việc chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm có sức hút, tạo doanh thu và giá trị gia tăng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) đã trở thành "đặc sản" thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế đến với thành phố biển. Ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch Sun Group Vùng miền Trung cho biết: "DIFF đã tạo động lực cho hàng không, lưu trú, ẩm thực, thương mại và kinh tế đêm cùng tăng trưởng. Tuy nhiên, sức hút của thành phố vẫn tập trung đáng kể trong 6 tuần mùa hè diễn ra DIFF; những tháng còn lại, nhất là từ tháng 1 đến tháng 4 vẫn thiếu một lý do đủ mạnh để du khách chọn Đà Nẵng. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều tiềm năng và giá trị văn hóa của Đà Nẵng chưa được khai thác theo hướng “bảo tồn để sáng tạo”. Du khách thường chỉ dành một buổi sáng tham quan Mỹ Sơn, khoảng 1 giờ đồng hồ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm. Các loại hình nghệ thuật như dân ca, bài chòi chủ yếu hiện diện ở một góc phố Hội An về đêm, còn nghệ thuật tuồng chưa được khai thác thỏa đáng...".

 
 
 

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng được Tạp chí Travel + Leisure bình chọn vào tốp 9 lễ hội mùa hè đáng trải nghiệm nhất hành tinh năm 2026. Ảnh: NGUYỄN THÀNH

Ở góc độ CNVH và giải trí, ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch sáng lập DatVietVAC nhận định: "Hoạt động giải trí, ẩm thực đêm tại Hội An và dải ven biển Đà Nẵng rất sôi động, nhưng hệ sinh thái kinh tế đêm vẫn phát triển phân tán. Thành phố chưa có chính sách hỗ trợ, chưa có chiến lược quảng bá tập trung, thiếu hệ thống dữ liệu đo lường doanh thu/lượng tiêu thụ thực tế. Việc khai thác di sản, ẩm thực và thủ công mỹ nghệ cũng chưa tạo được chuỗi giá trị đủ mạnh. Những sản phẩm như: Bánh tráng cuốn thịt heo hai đầu da, cao lầu, bánh mì và hàng thủ công mỹ nghệ Hội An phần lớn vẫn kinh doanh nhỏ lẻ, thiếu liên kết, chuẩn hóa và định vị thương hiệu ở tầm quốc gia, quốc tế. Thành phố thiếu doanh nghiệp CNVH "đầu đàn" dẫn dắt và chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế đột phá".

Hình thành hệ sinh thái đồng bộ

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề hình thành hệ sinh thái, đồng chí Nguyễn Thị Anh Thi, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng khẳng định: "Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của thành phố không nằm ở tiềm năng mà ở khả năng chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm có sức cạnh tranh. Do đó, Đà Nẵng xác định không chỉ tổ chức sự kiện, lễ hội mà phải tạo ra sản phẩm; không chỉ thu hút khách mà phải hình thành thị trường; không chỉ có phong trào mà phải có doanh thu và giá trị gia tăng. TP Đà Nẵng định hướng tập trung phát triển 6 ngành CNVH trọng điểm, gồm: Nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật-triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số và thủ công mỹ nghệ".

Để hiện thực hóa mục tiêu, TP Đà Nẵng xác định 3 chuyển dịch: Từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, trong đó “Nhà nước kiến tạo-doanh nghiệp dẫn dắt-nghệ sĩ sáng tạo-cộng đồng đồng hành”; từ khai thác tài nguyên sẵn có sang đầu tư cho sáng tạo, công nghệ và nội dung, lấy sáng tạo làm trung tâm; từ phát triển ngắn hạn sang dài hạn, từ sự kiện sang sản phẩm, từ hoạt động sang thị trường, lấy thị trường làm động lực.

Tại Hội nghị xúc tiến phát triển các ngành CNVH Đà Nẵng do UBND TP Đà Nẵng tổ chức mới đây, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp đã đề xuất thành phố chuyển đổi từ phát triển tự phát sang chủ động xây dựng hệ sinh thái CNVH-giải trí-du lịch và ẩm thực quy mô xuyên quốc gia; tích hợp đồng bộ 4 trụ cột: Văn hóa, du lịch, ẩm thực với các sự kiện âm nhạc quy mô quốc gia và quốc tế; quy hoạch “Trung tâm Ẩm thực Đà Nẵng” như một “bảo tàng sống” về văn hóa ẩm thực; kết hợp chuỗi lễ hội ẩm thực với các chương trình âm nhạc quy mô lớn để tạo thêm sản phẩm du lịch-giải trí; khai thác câu chuyện di sản thu hút khách quốc tế...

Sau sáp nhập, Đà Nẵng có cơ hội kết nối du lịch biển với di sản và văn hóa bản địa, hình thành những hành trình trải nghiệm phong phú. Thành phố cần xây dựng hệ sinh thái văn hóa-du lịch tích hợp, kết nối biển, di sản, làng nghề, ẩm thực và giải trí nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Cộng đồng, nghệ nhân và người làm nghề cần được tham gia vào chuỗi giá trị để vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo sinh kế. Thay vì tổ chức sự kiện đơn lẻ, Đà Nẵng cần hình thành chuỗi trải nghiệm quanh năm, trong đó sự kiện tạo lý do để du khách đến, còn hệ sinh thái văn hóa, nghỉ dưỡng và giải trí tạo sức hút để họ ở lại và quay trở lại.

Từ kinh nghiệm phát triển “Ký ức Hội An”, có doanh nghiệp đề xuất Đà Nẵng có thể tích hợp phát triển CNVH theo cấu trúc “phố-làng-nóc”. Trong đó, khu vực “phố” là đô thị trung tâm và ven sông Hàn, tập trung CNVH đêm và MICE; khu vực “làng” là đồng bằng và làng nghề, phát triển hệ sinh thái sáng tạo; khu vực “nóc” là vùng núi cao phía Tây, tập trung bảo tồn di sản sống. Việc kết hợp giá trị di sản với công nghệ hiện đại tại đô thị, đồng thời giữ gìn tính chân thực của di sản sống tại các bản làng sẽ góp phần chuyển hóa nguồn vốn văn hóa thành giá trị kinh tế và tạo ra những sản phẩm du lịch đặc sắc.

Hình thành hệ sinh thái CNVH không chỉ là tổ chức thêm lễ hội hay xây dựng sản phẩm du lịch mới, mà là tạo lập chuỗi giá trị từ bảo tồn, sáng tạo, sản xuất đến quảng bá và tiêu dùng. Với nền tảng di sản phong phú, lợi thế du lịch và kinh nghiệm tổ chức sự kiện quốc tế, Đà Nẵng có cơ hội tạo bước chuyển mạnh mẽ trong phát triển CNVH. Khi được kết nối và khai thác hiệu quả, văn hóa sẽ không chỉ là nguồn lực tinh thần mà còn trở thành động lực tăng trưởng, góp phần khẳng định bản sắc và nâng cao vị thế của TP Đà Nẵng.