Phối hợp quân sự ở mức chưa từng có

Các thông tin cho thấy quá trình chuẩn bị được tiến hành trong một khoảng thời gian khá dài, với sự tính toán kỹ lưỡng. Trước thời điểm nổ ra cuộc tấn công, đã xuất hiện nhiều dấu hiệu cho thấy hoạt động thu thập, phân tích thông tin và chuẩn bị tác chiến được triển khai một cách bài bản và có hệ thống. Một số bước chuẩn bị quan trọng đã được thực hiện từ sớm, như: Tăng cường phối hợp quân sự ở mức độ cao giữa Mỹ và Israel; đẩy mạnh hoạt động quân sự tại Lebanon nhằm hạn chế nguy cơ đối đầu trên mặt trận phụ; theo dõi, đánh giá quá trình Iran khôi phục năng lực tên lửa và củng cố các cơ sở hạt nhân; đồng thời hoàn thiện hệ thống phòng không để sẵn sàng trước khả năng bị phản kích. Bên cạnh đó, bối cảnh chính trị khu vực cũng được nhận định là thuận lợi hơn so với các giai đoạn trước, tạo điều kiện cho việc triển khai kế hoạch.

Một trong những dấu hiệu quan trọng được bà Witte nhấn mạnh là việc quân đội Mỹ lần đầu tiên triển khai khí tài quân sự mang tính tấn công trên lãnh thổ Israel.

"Tín hiệu thực sự cho thấy chiến dịch chuẩn bị bắt đầu không phải là việc một nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ tiến vào Trung Đông, mà là lần đầu tiên quân đội Mỹ triển khai các khí tài quân sự mang tính tấn công trên lãnh thổ Israel. Lần đầu tiên trong lịch sử, chiến đấu cơ hai nước cất cánh từ cùng một sân bay để tấn công cùng một mục tiêu”, bà Carice Witte nhấn mạnh.

Chi tiết này cho thấy mức độ phối hợp tác chiến và chia sẻ thông tin ở cấp độ cao giữa hai đồng minh - yếu tố được xem là khó có thể thực hiện nếu không có quá trình chuẩn bị tình báo chặt chẽ và đồng bộ từ trước.

Người dân chạy tìm chỗ trú ẩn sau một vụ nổ ở thủ đô Tehran của Iran ngày 28-2. Ảnh: Reuters  

Gia tăng hoạt động quân sự tại Lebanon, hoàn thiện hệ thống phòng không  

Trước khi chiến dịch diễn ra, Israel đã “nối lại chiến dịch làm sạch và tấn công các cứ điểm của Hezbollah tại Lebanon”, đồng thời gia tăng các đòn đánh vào cơ sở hạ tầng của lực lượng này.

Theo bà Witte, việc tấn công các cứ điểm Hezbollah chính là “một dấu hiệu quan trọng cho thấy chiến dịch đang đến gần”, đồng thời nhằm ngăn ngừa nguy cơ Israel phải đối phó thêm một mặt trận mới.

So sánh về quy mô hỏa lực, bà Witte nhắc tới chiến dịch trước đó nhằm vào thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah. Bà cho biết lượng tên lửa sử dụng trong chiến dịch lần này “thậm chí chưa bằng một nửa” so với vụ tấn công nhằm vào ông Nasrallah khi ông này ẩn náu sâu trong hầm ngầm.  

Từ năm 2023, học thuyết quân sự của Israel đã có sự điều chỉnh căn bản theo hướng “không cho phép các thế lực thù địch trong khu vực có được năng lực hủy diệt Israel”. Sau “Cuộc chiến 12 ngày” tháng 6-2025, Iran được cho là đã tìm cách khôi phục năng lực tên lửa và chuyển các cơ sở hạt nhân xuống sâu hơn dưới lòng đất. Theo bà Witte, đây là một trong những yếu tố khiến Mỹ và Israel “bắt đầu tính đến một vòng hành động mới”.

Một yếu tố đáng chú ý khác là việc Israel chính thức đưa vào sử dụng hệ thống vũ khí laser năng lượng cao “Iron Beam” (Tia Sắt), do Rafael Advanced Defense Systems phát triển. Hệ thống này có hiệu quả cao đối với mục tiêu tầm thấp và chi phí mỗi lần đánh chặn chỉ khoảng 9 USD, tương đương tiền điện để phát xạ chùm tia laser công suất cao. Việc đưa “Iron Beam” vào trực chiến được xem là bước hoàn thiện hệ thống phòng không tổng thể, nhằm giảm gánh nặng tài chính và tăng khả năng ứng phó trước nguy cơ phản kích bằng tên lửa.

Yếu tố chính trị  

Tối 1-3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải video tuyên bố “toàn bộ bộ chỉ huy quân sự của Iran đã bị xóa sổ”, đồng thời kêu gọi Iran đầu hàng.

Trong trao đổi với China Newsweek, bà Witte nhận định “khó đoán chính là chiến lược của ông Trump”, cho rằng yếu tố bất ngờ giúp duy trì thế chủ động trong các quyết định quân sự. Trong hơn nửa thế kỷ quan hệ đồng minh Mỹ - Israel, Washington trước đây chưa từng đi đến bước này, chủ yếu do cân nhắc mức độ chấp nhận của các quốc gia Arab Trung Đông. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi. Theo bà, điều này không còn là trở ngại lớn. Thậm chí, sự ủng hộ và vận động của Quốc vương Saudi Arabia Salman bin Abdulaziz được xem là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới quyết định hành động quân sự của Tổng thống Trump.

Theo tờ The Washington Post, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đóng vai trò chủ chốt trong chuỗi sự kiện này. Trước vụ tấn công, Thái tử Saudi Arabia đã có nhiều cuộc điện đàm riêng với Tổng thống Trump để vận động cho sự can thiệp của Mỹ, đồng thời công khai bày tỏ sự ủng hộ giải pháp ngoại giao. Nhà lãnh đạo Saudi Arabia cũng cảnh báo các quan chức Mỹ rằng Tehran sẽ trở nên "mạnh mẽ và nguy hiểm hơn" nếu Washington không tấn công, vì nước này đang duy trì sự hiện diện quân sự mạnh nhất trong khu vực trong hơn một thập kỷ qua.