Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, quân đội nước này đã tiến hành không kích nhằm vào hơn 80 mục tiêu tại Iran, bao gồm các hệ thống phòng không, hệ thống giám sát bờ biển, trạm ra-đa, bệ phóng tên lửa hành trình chống hạm cùng hơn 60 tàu nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại khu vực trong và xung quanh eo biển Hormuz.

 Chiến đấu cơ Mỹ chuẩn bị cất cánh từ tàu sân bay. Ảnh: CENTCOM

Theo CENTCOM, các cuộc tấn công được thực hiện nhằm đáp trả ngay lập tức các vụ tấn công gần đây của Iran nhằm vào các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. CENTCOM cho biết, chiến dịch góp phần làm suy yếu khả năng tiếp tục tấn công hoạt động thương mại quốc tế đi qua hành lang hàng hải quốc tế của Iran.

Truyền thông Iran ghi nhận nhiều tiếng nổ tại thành phố Sirik, đảo Qeshm và thành phố cảng Bandar Abbas, song chưa công bố thiệt hại cụ thể. Đây là đợt tấn công quân sự đầu tiên của Mỹ nhằm vào Iran kể từ cuối tháng 6. Song song với đợt không kích mới, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa nước này với Iran đã kết thúc, đồng thời quyết định thu hồi quy chế miễn trừ cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu.

Để đáp trả, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait. Phía Iran cáo buộc Mỹ đã nhiều lần tiến hành tấn công Iran trong khi các cuộc đàm phán giữa hai bên vẫn đang diễn ra, điều mà Tehran cho rằng đã làm đổ vỡ lòng tin nghiêm trọng giữa hai bên.

Những diễn biến căng thẳng xảy ra sau khi 3 tàu thương mại bị tấn công tại khu vực eo biển Hormuz ngày 7-7. Trong đó, tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Al Rekayyat của Qatar bị trúng đạn gây cháy buồng máy. Một tàu chở dầu khác trúng đạn khi rời eo biển gần biên giới Oman-Tiểu vương quốc Arab thống nhất và tàu thứ ba bị máy bay không người lái tập kích ngoài khơi Oman.

Mỹ và Qatar cáo buộc Iran đứng sau các vụ tấn công, trong khi Tehran bác bỏ cáo buộc trên và khẳng định Tehran vẫn cam kết bảo đảm an toàn hàng hải trên tuyến đường thủy chiến lược này. Tuy vậy, Iran cũng khẳng định các tàu sử dụng những tuyến đường không được phối hợp với chính quyền Iran sẽ tự đặt mình vào tình thế rủi ro và gây cản trở những nỗ lực của Iran trong việc bảo đảm giao thông hàng hải an toàn tại eo biển Hormuz. Tehran từ lâu tuyên bố chỉ có tuyến đường do Iran phê duyệt mới an toàn khi đi qua eo biển Hormuz, cũng vì vậy mà nước này bị nghi ngờ đứng sau các vụ tấn công nhằm vào tàu bè sử dụng tuyến đường gần bờ Oman.

Giới phân tích lo ngại, các hành động quân sự leo thang giữa Mỹ và Iran có thể làm suy yếu những nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng, đồng thời khiến tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran về một thỏa thuận cuối cùng gặp trắc trở.

Nhiều quốc gia đã lên tiếng chỉ trích Iran sau khi nước này tấn công hàng loạt mục tiêu liên quan Mỹ tại Bahrain và Kuwait. Bộ Ngoại giao Qatar cho rằng đây là hành động vi phạm chủ quyền của hai quốc gia này cũng như vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, bộ này nhấn mạnh cần phải tránh để khu vực gánh chịu hậu quả từ các cuộc tấn công, đồng thời kêu gọi tiếp tục đối thoại, ngoại giao và hạ nhiệt căng thẳng.

Về phần mình, Bộ Ngoại giao Iran lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công và hành vi vi phạm nghiêm trọng biên bản ghi nhớ của Mỹ sau các cuộc không kích nhằm vào miền Nam Iran. Bộ này cho rằng quân đội Mỹ đã vi phạm Khoản 4, Điều 2 của Hiến chương Liên hợp quốc khi tiến hành hành động quân sự nhằm vào nhiều trung tâm giám sát và theo dõi dọc bờ biển phía Nam Iran. Iran nhấn mạnh, các cuộc không kích cũng vi phạm nghiêm trọng Khoản 1 của Biên bản ghi nhớ về chấm dứt chiến tranh, trong đó quy định chấm dứt các hoạt động quân sự.

Tuyên bố cũng nhấn mạnh tất cả các nước, đặc biệt là các quốc gia láng giềng nằm ở bờ Nam vịnh Ba Tư, phải có nghĩa vụ pháp lý quốc tế ngăn chặn các bên gây hấn sử dụng lãnh thổ và cơ sở của mình để tiến hành các hành động gây hấn nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Bộ Ngoại giao Iran khẳng định lực lượng vũ trang nước này sẽ không do dự bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền và an ninh quốc gia trước hành động quân sự của Mỹ theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc, đồng thời sẽ tấn công vào nguồn gốc và nơi xuất phát của các hành động gây hấn.