Từ lễ hội thơ ca đến nét văn hóa đô thị

Thành phố Rotterdam nổi tiếng với lịch sử di cư phong phú và những kiến trúc hiện đại nổi bật. Thành phố này còn có một nét đặc trưng ít nơi có được, đó là truyền thống in thơ trên thành xe dọn vệ sinh đô thị.

Ý tưởng này xuất hiện từ năm 1988, khi ban tổ chức Lễ hội Thơ ca quốc tế (Poetry International) nhận thấy, những tác phẩm của các nhà thơ tham dự chỉ hiện diện tại thành phố trong thời gian diễn ra sự kiện. Khi lễ hội kết thúc, thơ ca cũng dần vắng bóng trên đường phố. Vì vậy, người ta quyết định thay đổi điều đó. Hai bên thành xe dọn vệ sinh đô thị chính là không gian lý tưởng để đưa những bài thơ đi qua các khu dân cư Rotterdam mỗi ngày.

 Một chiếc xe quét đường ở Rotterdam (Hà Lan) được in thơ trên thành xe với nội dung: “Và thêm một bước nữa, rồi từng bước một, tôi dần rời xa chính mình”. Ảnh: The Guardian

Sáng kiến được triển khai thông qua sự phối hợp giữa tổ chức Poetry International và đơn vị vệ sinh môi trường của Rotterdam. Khi xe chở rác hoặc xe quét đường mới được đưa vào sử dụng, đơn vị vệ sinh sẽ thông báo để Poetry International lựa chọn những câu thơ phù hợp và in lên thành xe. Qua gần 40 năm, hàng trăm câu thơ của các tác giả địa phương, trong nước và quốc tế đã xuất hiện trên các phương tiện dọn vệ sinh đô thị.

Bà Joan Nunnely, Phó thị trưởng Rotterdam phụ trách văn hóa, cộng đồng và ngôn ngữ, cho biết: “Kể từ năm 1988, thơ ca đã theo những chiếc xe dọn vệ sinh đi khắp Rotterdam. Từ một ý tưởng kết hợp nghệ thuật với hoạt động thường nhật, thơ ca dần trở thành hình ảnh quen thuộc trên đường phố Rotterdam. Những chiếc xe dọn vệ sinh không chỉ thực hiện nhiệm vụ vệ sinh đô thị mà còn mang theo các tác phẩm văn học, tạo nên dấu ấn riêng của thành phố”.

Đưa thơ ca đến gần công chúng

Văn hóa in thơ lên các xe dọn vệ sinh được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể của Hà Lan không chỉ ghi nhận tính độc đáo của sáng kiến này, mà còn khẳng định giá trị văn hóa của một truyền thống đã được duy trì qua nhiều thập kỷ, tạo cơ sở để tiếp tục gìn giữ và lan tỏa trong cộng đồng.

Chính quyền thành phố Rotterdam tổ chức lễ kỷ niệm việc truyền thống in thơ trên xe dọn vệ sinh đô thị được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của Hà Lan. Ảnh: The Guardian 

Bà Diana Chin-A-Fat, Giám đốc tổ chức Poetry International, đơn vị khởi xướng sáng kiến, nhận định: “Truyền thống này đã trở thành một phần của thành phố. Mọi người dân ở Rotterdam đều nhận ra nó, ai cũng từng đọc những câu thơ ấy. Đây chính là điều độc đáo”. 

Với những người trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành thu gom rác, văn hóa này cũng đã giúp họ gắn bó hơn với thành phố. Ông Paul Keijzer, người bắt đầu lái xe chở rác tại Rotterdam từ năm 1988 cho biết, bản thân ông cũng từng được truyền cảm hứng để viết một vài bài thơ. Trong khi đó, nữ tài xế Jessica Troost bày tỏ, cô luôn tự hào khi được điều khiển những chiếc xe đặc biệt như vậy, bởi cô cho rằng đây là nét đặc trưng không dễ bắt gặp ở nơi khác.

Sau gần 40 năm, những vần thơ trên xe dọn vệ sinh đã trở thành nét văn hóa quen thuộc của Rotterdam. Giờ đây, khi những câu thơ trên xe dọn vệ sinh đô thị tại Rotterdam được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể của Hà Lan, truyền thống độc đáo này sẽ tiếp tục mang đến những khoảnh khắc thú vị trên đường phố Rotterdam trong nhiều năm tới.