Theo Reuters, hội nghị diễn ra trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng vọt kể từ khi xung đột tại Iran nổ ra, gây khó khăn cho các nền kinh tế và tạo áp lực lên các doanh nghiệp. Trước sức ép chi phí gia tăng, Italy và Hy Lạp đã đề nghị nới lỏng quy định tài khóa để các chính phủ có dư địa triển khai những biện pháp hỗ trợ tạm thời, có mục tiêu. Tuy nhiên, một số nước lo ngại việc nới lỏng quá mức có thể khuyến khích tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và làm chậm quá trình chuyển đổi xanh.

 Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa (bên trái), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (giữa) và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đến dự hội nghị thượng đỉnh tại Brussels, Bỉ, ngày 16-10. Ảnh: Reuters

 

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo EU đã yêu cầu Ủy ban châu Âu xem xét và nếu cần thiết, đề xuất thêm các biện pháp ngắn hạn nhằm giải quyết tình trạng giá năng lượng tăng vọt, có tính đến sự khác biệt giữa các quốc gia thành viên. Bên cạnh đó, các nhà lãnh đạo EU cũng nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi năng lượng là chìa khóa để giảm sự phụ thuộc vào các thị trường nhiên liệu hóa thạch đầy biến động, đạt được quyền tự chủ chiến lược, hạ giá năng lượng và tăng cường khả năng chống chịu. Họ kêu gọi đẩy nhanh quá trình điện khí hóa, triển khai các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng phát thải thấp, phát triển lưới điện và hệ thống lưu trữ, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Trong khi đó, ở lĩnh vực thương mại, EU ghi nhận những kết quả bước đầu sau các cuộc tiếp xúc với Trung Quốc về xe hybrid, đất hiếm, nam châm vĩnh cửu và khả năng tiếp cận thị trường. Nhưng EU đồng thời cũng muốn tăng cường các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ doanh nghiệp châu Âu trước tình trạng mất cân bằng thương mại.

Một điểm đáng chú ý tại hội nghị lần này là ngân sách dài hạn của EU giai đoạn 2028-2034. Đây là vấn đề vấp phải những khác biệt đáng kể, khi nhu cầu chi tiêu gia tăng nhưng khả năng đóng góp của nhiều nước bị hạn chế. Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo EU đã thảo luận về những yếu tố then chốt để đạt được một thỏa thuận cân bằng cho ngân sách dài hạn tiếp theo của EU, còn gọi là Khuôn khổ tài chính đa niên (MFF). Các quốc gia thành viên đề nghị Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thúc đẩy tiến trình đàm phán nhằm sớm đạt được thỏa thuận. Họ nhấn mạnh rằng, nếu đạt được thỏa thuận trước cuối năm 2026, các văn bản pháp lý cần thiết có thể được thông qua trong năm 2027, qua đó bảo đảm ngân sách có thể triển khai từ tháng 1-2028.

Về vấn đề Ukraine, các nhà lãnh đạo EU cam kết tiếp tục hỗ trợ tài chính và quân sự cho Kiev, đồng thời tái khẳng định cam kết thúc đẩy tiến trình gia nhập EU của nước này. Phát biểu với báo giới ngày 16-10, bên cạnh Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nhấn mạnh EU phải tăng cường hỗ trợ cho Ukraine và gia tăng áp lực lên Nga để đưa Moscow ngồi vào bàn đàm phán. Trong khi đó, bà Ursula von der Leyen cho biết EU đang xây dựng gói trừng phạt thứ 22 nhằm vào Nga.

Ông Costa và bà Ursula von der Leyen cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với việc Ukraine gia nhập EU, hoan nghênh việc mở thêm hai nhóm vấn đề đàm phán mới. Bà Ursula von der Leyen cho biết mục tiêu là mở hai nhóm vấn đề đàm phán cuối cùng vào cuối năm nay, trong khi ông Zelensky cam kết tiếp tục thực hiện các cải cách cần thiết.

Có thể thấy, EU đang nỗ lực khẳng định sự ủng hộ nhất quán đối với Ukraine, trong bối cảnh những diễn biến mới trong quan hệ Mỹ-Nga đặt EU trước yêu cầu phải vừa duy trì hỗ trợ Ukraine, vừa bảo đảm vai trò của mình trong các nỗ lực giải quyết xung đột.

Dù vẫn còn những khác biệt giữa các quốc gia thành viên, hội nghị lần này vẫn được xem là một bước tiến, giúp EU gia tăng đồng thuận trong một số vấn đề cấp bách khi mà liên minh 27 quốc gia này đang phải đối mặt với nhiều sức ép kinh tế và địa chính trị cùng lúc.