Sinh năm 2016, Abdullah sống cùng gia đình trong các trại tị nạn khi họ phải rời bỏ quê hương ở tỉnh Nineveh của Iraq sau khi tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng kiểm soát tỉnh này vào năm 2014. Mặc dù hiện IS không còn kiểm soát Nineveh, cậu bé vẫn thiếu các giấy tờ dân sự cần thiết để đăng ký nhập học. Trong ngôi nhà đơn sơ của gia đình ở Mosul, thủ phủ của tỉnh Nineveh, cậu bé vẫn để nguyên chiếc cặp sách cùng các dụng cụ học tập chưa hề sử dụng kể từ khi gia đình trở về thành phố này vào cuối năm 2024. Abdullah vẫn ngày ngày chờ đợi khoảnh khắc mình có thể ngồi trong lớp học như bao đứa trẻ khác.

Trẻ em Iraq trở về quê hương không được đến trường vì thiếu giấy tờ (ảnh minh họa). Ảnh: Getty Images 

Cô Umm Abdullah, mẹ của cậu bé chia sẻ rằng con trai cô rất buồn mỗi khi nhìn thấy những đứa trẻ cùng trang lứa đến trường. Dù đã xoay xở hoàn tất một phần thủ tục giấy tờ để các con gái được nhập học, người mẹ đơn thân nuôi 4 con vẫn chưa thể đưa Abdullah đến trường. Sau khi trở về thành phố Mosul, cô từng nhiều lần tìm cách đăng ký cho con trai đi học nhưng bị từ chối vì Abdullah không có giấy khai sinh. “Thằng bé cứ hỏi tôi: Tại sao con không được đi học?”, người mẹ kể. Đó là câu hỏi mà đến nay cô chưa thể trả lời. Dù vậy, cô vẫn cố gắng dạy con những nét chữ cơ bản ngay tại nhà, trong lúc chờ ngày Abdullah có thể chính thức được đến trường.

Trường hợp của cậu bé Abdullah không phải hiếm hoi. Nhiều năm sau cuộc xung đột giữa quân đội Iraq, lực lượng Peshmerga người Kurd và IS trong giai đoạn 2014-2017, nhiều gia đình vẫn đang phải gánh chịu những hệ lụy kéo dài của tình trạng di dời. Theo dữ liệu từ Sở Giáo dục tỉnh Nineveh, đến giữa năm 2025, khoảng 4.000 trẻ em vẫn phải đối mặt với những rào cản liên quan đến giấy tờ khi đăng ký nhập học. Một số em thiếu giấy tờ do được sinh ra khi gia đình sinh sống trong các trại dành cho người di dời sau khi chạy trốn khỏi xung đột, trong khi những em khác đã làm mất hoặc thất lạc giấy tờ tùy thân. Hệ quả là các em bị mắc kẹt giữa những thủ tục hành chính kéo dài và mong ước được ngồi trong lớp học như bao bạn bè cùng trang lứa.