Bất đồng mới nhất giữa hai cường quốc vùng Vịnh tập trung ở nước láng giềng Yemen, nơi Riyadh và Abu Dhabi ủng hộ các phe phái đối lập nhau trong cuộc xung đột 3 bên đang diễn ra tại quốc gia này.

Các chính sách khác biệt đã leo thang thành những lời đe dọa công khai đáng lo ngại khi Saudi Arabia ra tối hậu thư cho UAE 24 giờ để rút quân khỏi Yemen và ngừng hỗ trợ Hội đồng chuyển tiếp miền Nam (STC) vốn đang tìm kiếm độc lập cho miền Nam Yemen. Riyadh lâu nay vẫn công khai bày tỏ ủng hộ Chính phủ Yemen trong nỗ lực giành lại quyền kiểm soát một quốc gia thống nhất.

Người dân Yemen giương biểu ngữ có hình Tổng thống UAE và Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman, tháng 12-2025. Ảnh: REUTERS 

Cuộc đối đầu giữa hai cường quốc giàu có sở hữu nhiều trang bị, vũ khí tối tân chắc chắn gây ra những tác động không nhỏ đến toàn khu vực, từ Trung Đông đến vùng Sừng châu Phi, cũng như gây thêm khó khăn cho Washington trong nỗ lực kiềm chế Tehran. Theo Tạp chí World Politics Review, thông qua các cuộc điện đàm cấp cao, các quan chức Mỹ đang cố gắng hòa giải quan hệ giữa hai bên, bởi lẽ cả hai đều là đối tác chính trị và an ninh quan trọng của Washington trong khu vực.

Trong quá khứ, Saudi Arabia và UAE từng phát triển mối quan hệ láng giềng thân thiết. Saudi Arabia có lãnh thổ rộng lớn hơn, trữ lượng dầu mỏ lớn hơn so với UAE, sở hữu lực lượng quân đội quy mô và có ảnh hưởng sâu rộng hơn trong thế giới Arab và Hồi giáo. Trong khi UAE có nền kinh tế phát triển hơn, mức độ hội nhập quốc tế sâu hơn, với mạng lưới quan hệ ngoại giao hùng mạnh. Hai quốc gia bổ sung cho nhau, với UAE trong nhiều năm “đóng vai trò thứ yếu về mặt địa chính trị”, như World Politics Review mô tả.

Tuy nhiên, giai đoạn êm ấm giữa hai bên không kéo dài. Cục diện bắt đầu thay đổi khi Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman từng bước củng cố quyền lực và có những hành động ngược chiều quan điểm của Abu Dhabi. Cùng lúc, với những kinh nghiệm và tài sản quân sự tích lũy được, UAE đã trở thành một cường quốc quân sự độc lập. Bất đồng bắt đầu gia tăng, từ sản lượng dầu khai thác trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cho đến các chính sách đối ngoại với nhiều khác biệt ngày càng rõ nét. Ngày nay, hai quốc gia láng giềng đã trở thành đối thủ khu vực.

Yemen chỉ là một mắt xích trong chuỗi mâu thuẫn giữa hai bên. Riyadh và Abu Dhabi hiện đứng ở hai phía đối lập trong cuộc nội chiến tại Sudan, với Saudi Arabia ủng hộ Lực lượng vũ trang Sudan (SAF), trong khi UAE được cho là ủng hộ Lực lượng hỗ trợ nhanh (RSF). Theo World Politics Review, điều tương tự cũng diễn ra trong cuộc xung đột ở Somalia, khi hai quốc gia láng giềng-dù công khai hay âm thầm-vẫn tiếp tục ủng hộ hai phía của chiến tuyến.

Riyadh gần đây còn có một bước ngoặt đáng chú ý trong chính sách đối ngoại, đó là thắt chặt quan hệ với Qatar-một quốc gia vùng Vịnh giàu có. Là bước ngoặt, bởi nó đảo ngược chính sách trước đó khi Saudi Arabia tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao và dẫn đầu cuộc phong tỏa kéo dài 4 năm đối với Qatar, sau cáo buộc Doha có “mối liên hệ mật thiết” với các nhóm Hồi giáo cực đoan trong khu vực.

Giờ đây, Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad al Thani đang nỗ lực hàn gắn quan hệ song phương, với các chuyến thăm cấp cao và các dự án phát triển cơ sở hạ tầng chung. Hai bên vừa ký thỏa thuận xây dựng tuyến đường sắt cao tốc nối Doha và Riyadh.

World Politics Review nhận định, bất kể chính sách tổng thể là gì, khoảng cách ngày càng lớn giữa Saudi Arabia và UAE đã, đang thể hiện rõ trên thực địa, tác động đến các cuộc xung đột vũ trang trong khu vực. Đáng nói là cả hai quốc gia này đều được hậu thuẫn bởi nguồn lực tài chính khổng lồ và năng lực quân sự ngày càng tăng, theo đuổi các chính sách đối ngoại ngày càng quyết đoán.

Nếu tình trạng căng thẳng giữa hai bên không hạ nhiệt, khu vực vùng Vịnh có thể sẽ chứng kiến nhiều bất ngờ kịch tính trong năm 2026.