Euronews dẫn phát biểu của Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhận định, với việc các nhà lãnh đạo 32 nước thành viên nhất trí ra tuyên bố chung, HNTĐ NATO lần này là “vô cùng thành công” và đã tạo ra “một tinh thần đoàn kết mạnh mẽ” trong nội bộ liên minh quân sự lớn nhất hành tinh.

Al Jazeera cho hay, một trong những nội dung quan trọng trong tuyên bố chung của HNTĐ NATO là việc các nước thành viên cam kết chi "hơn 50 tỷ USD cho các hợp đồng mua sắm mới", tập trung vào các loại vũ khí tấn công chính xác tầm xa, phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp, hệ thống không người lái, công nghệ tiên tiến và năng lực tình báo. Tuyên bố chung cũng đề cập đến "một hệ thống điện toán đám mây tác chiến xuyên Đại Tây Dương có khả năng tương tác và việc áp dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo mạnh mẽ".

Tuyên bố chung nêu rõ, các đồng minh NATO đã tăng đầu tư quốc phòng lên hơn 139 tỷ USD vào năm 2025 và khẳng định cam kết duy trì chi tiêu quân sự tối thiểu ở mức tương đương cho đến năm 2027. Theo Euronews, chi tiêu quốc phòng bình quân ở các nước NATO thuộc châu Âu và Canada đạt 2,3% GDP vào năm 2025 và đã tăng lên 2,53% GDP tính đến thời điểm hiện tại năm 2026, trong khi Mỹ báo cáo mức chi tiêu hiện đạt 3,17% GDP.

Lãnh đạo các nước thành viên NATO tại Hội nghị thượng đỉnh NATO hôm 8-7. Ảnh: AP 

Về cuộc chiến ở Trung Đông, các nhà lãnh đạo NATO kêu gọi Iran tôn trọng quyền tự do hàng hải ở eo biển Hormuz và cho rằng Tehran “không bao giờ nên sở hữu vũ khí hạt nhân”. Về cuộc xung đột ở Ukraine, NATO tuyên bố các đồng minh “đoàn kết trong sự ủng hộ kiên định dành cho Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này”. Đáng chú ý, trong cuộc gặp song phương với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bên lề HNTĐ NATO, Tổng thống Donald Trump cam kết sẽ trao cho Kiev "quyền sản xuất" tên lửa phòng không Patriot.

Diễn ra chỉ trong hai ngày và cuối cùng đã được tuyên bố “hết sức thành công”, song tại HNTĐ lần này, có lẽ đã có không ít giây phút lãnh đạo các nước đồng minh “thót tim” trước những phát biểu “gây sốc” của nhà lãnh đạo Mỹ-quốc gia đầu tàu dẫn dắt NATO. Al Jazeera cho hay, Tổng thống Donald Trump đã “dành phần lớn thời gian xuất hiện trên truyền thông” để chỉ trích các đồng minh mà ông cho là “không giúp ích gì trong cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran”. Phát biểu với các phóng viên trước phiên họp chính hôm 8-7, ông chủ Nhà Trắng bày tỏ “rất thất vọng với NATO” bởi các thành viên khối này “không muốn giúp chúng tôi giải quyết vấn đề với quốc gia tài trợ khủng bố hàng đầu là Iran”. Không quên vụ “mất mặt” sau khi Tây Ban Nha từ chối cho máy bay Mỹ sử dụng không phận nước này liên quan đến chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tổng thống Donald Trump chỉ trích: “Tây Ban Nha là một trường hợp vô dụng. Chúng tôi không muốn giao dịch thương mại với Tây Ban Nha nữa”. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng gọi cách tiếp cận của Anh là “kỳ lạ” khi Thủ tướng Keir Starmer nhiều lần khẳng định Anh “sẽ không bị lôi kéo” vào cuộc chiến ở Trung Đông.

Sóng gió vẫn chưa ngưng khi ông chủ Nhà Trắng tiếp tục nhắc lại luận điểm về Greenland trong suốt thời gian diễn ra HNTĐ, khẳng định Greenland "rất quan trọng" đối với Mỹ "nhưng không quan trọng đối với Đan Mạch". Trước đó, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã nhiều lần khẳng định Greenland không phải để bán, trong khi Liên minh châu Âu (EU) cũng lên tiếng tỏ rõ quan điểm, rằng "toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền quốc gia và bất khả xâm phạm biên giới là những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế", và rằng "các quyết định về tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland và người dân Đan Mạch".

Euronews cho biết Tây Ban Nha đã “hạ thấp tầm quan trọng” của những lời chỉ trích gay gắt mới nhất từ Tổng thống Donald Trump. Hãng tin EFE của Tây Ban Nha dẫn các nguồn tin chính phủ giấu tên cho biết Madrid vẫn duy trì “mối quan hệ xã hội, văn hóa và kinh tế tuyệt vời” với Washington và mối quan hệ này “mang lại lợi ích cho cả hai nước”.

Cuối cùng, tất cả đã có thể thở phào nhẹ nhõm khi mà trong cuộc họp báo sau HNTĐ NATO, Tổng thống Donald Trump tuyên bố: "Thật tuyệt vời. Sự đoàn kết trong căn phòng đó thật đáng kinh ngạc, thực sự là một tình yêu thương, nó khá là kỳ diệu... Đây là một HNTĐ vô cùng thành công".

Euronews bình luận, bằng lời ngợi khen trên, Tổng thống Donald Trump đã dành cho các đồng minh NATO “một cái ôm nồng ấm bất ngờ”, bởi sự chuyển biến đột ngột từ “thái độ thù địch sang tình cảm yêu mến” chỉ trong vòng vài giờ ngắn ngủi.

Cho dù còn tồn tại những bất đồng, Tổng thư ký NATO Mark Rutte khẳng định liên minh quân sự này đang trở nên mạnh mẽ hơn sau HNTĐ ở Ankara. "Tôi luôn cảm thấy rằng những gia đình mà các thành viên đôi khi tâm sự với nhau và đôi khi cãi vã một chút thì sẽ bền chặt hơn nhiều", Euronews dẫn lời Tổng thư ký Mark Rutte.