Các nguồn tin Israel ngày 22-8 xác nhận quân đội nước này đã tập kích căn cứ không quân Abu al-Duhur ở miền Bắc Syria nhằm ngăn kế hoạch của Thổ Nhĩ Kỳ triển khai binh sĩ, ra-đa và hệ thống phòng không tại đây. Theo The Jerusalem Post, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiến hành cuộc tấn công sau khi nhận được thông tin tình báo cho thấy Ankara có kế hoạch bố trí tại căn cứ Abu al-Duhur một hệ thống radar và hệ thống phòng không do binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ vận hành.

Một quan chức Israel cho biết, nước này lựa chọn hành động quân sự sau khi các thông điệp ngoại giao không mang lại kết quả, mô tả cuộc tập kích là một biện pháp “cảnh báo có mục tiêu”.

Hình ảnh căn cứ không quân Abu al-Duhur sau các cuộc tấn công của Israel ngày 18-8. Ảnh: Reuters

Theo RIA Novosti, ngày 18-8, Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào căn cứ không quân Abu al-Duhur ở Syria, gần Aleppo và khu vực biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu giải thích cuộc tấn công, cho rằng Syria đang đứng trước nguy cơ vi phạm các thỏa thuận an ninh với Israel khi cho phép binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đồn trú tại căn cứ này. Tuyên bố nêu rõ sự hiện diện có thể có của binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ tại căn cứ sẽ gây ra mối đe dọa an ninh đối với Israel và Israel sẽ không chấp nhận điều này. 

Israel thời gian qua nhiều lần cảnh báo không chấp nhận việc Thổ Nhĩ Kỳ mở rộng sự hiện diện quân sự tại Syria, đặc biệt là triển khai ra-đa và các hệ thống phòng không mà Israel cho rằng có thể hạn chế khả năng hoạt động của không quân nước này trên không phận Syria.

Hãng thông tấn quốc gia Israel ngày 23-8 cho biết, Bộ Quốc phòng nước này đang theo dõi sát sao những đe dọa công khai qua lại giữa Israel với Thổ Nhĩ Kỳ. Trước đây, hai bên đã có các động thái tác chiến âm thầm nhằm thiết lập các ranh giới rõ ràng, nhưng trong những ngày gần đây đã diễn biến thành cuộc đối đầu công khai giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và giới lãnh đạo chính trị, quốc phòng Israel.

Israel hiện đứng trước bài toán khó về cách ứng phó nếu Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách tái triển khai các hệ thống công nghệ tiên tiến và vũ khí tại Syria. Cuộc không kích của IDF nhằm vào sân bay quân sự Abu al-Duhur, chỉ cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 70km, được thực hiện nhằm phát đi thông điệp tới cả Ankara và Damascus rằng Israel sẽ không cho phép triển khai thiết bị bay không người lái (UAV) tiên tiến, các hệ thống phòng không hoặc tên lửa chính xác tại căn cứ này.

Theo kế hoạch của Thổ Nhĩ Kỳ, các hệ thống trên được cho là sẽ hoạt động dưới vỏ bọc hỗ trợ tái thiết quân đội Syria, một động thái mà Israel xem là mối đe dọa trực tiếp đối với ưu thế trên không của nước này. Với Israel, quyền tự do hành động trên bầu trời Syria có ý nghĩa chiến lược. Trong nhiều năm, không quân Israel tiến hành hàng trăm cuộc tập kích nhằm ngăn Iran và Hezbollah xây dựng hạ tầng quân sự, chuyển giao vũ khí chính xác hoặc mở một mặt trận sát biên giới.

Còn với Thổ Nhĩ Kỳ, nước này khó có thể chấp nhận để Syria vốn được Ankara coi như “sân sau” của mình trở thành không gian để nước khác tự do ra vào. Bởi đây là vùng đệm an ninh sát biên giới phía Nam, nơi Ankara muốn kiềm chế các lực lượng người Kurd mà họ coi là mối đe dọa, ngăn một làn sóng bất ổn mới và giành vai trò chủ chốt trong việc tái thiết nhà nước Syria. Thỏa thuận hợp tác quân sự ký năm 2025, theo đó Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ huấn luyện, tư vấn, trang bị và hậu cần cho quân đội Syria, đã đặt cho tham vọng ấy một khuôn khổ chính thức. Vì thế, đòn đánh của Israel nhằm ngăn hoạt động hợp tác này khó có thể được Ankara coi là chuyện riêng giữa Israel và Syria.

Dẫu vậy, chưa bên nào thực sự muốn bước qua ngưỡng chiến tranh trực tiếp. Thổ Nhĩ Kỳ đã lên án gay gắt nhưng chưa phát tín hiệu đáp trả quân sự sau vụ Israel tấn công căn cứ Abu al-Duhur. Israel cũng coi đòn đánh là một cảnh báo có mục tiêu, chứ không phải mở chiến dịch chống Thổ Nhĩ Kỳ.

Rõ ràng, quan hệ kinh tế giữa hai nước và cái giá khổng lồ của một cuộc đối đầu giữa hai cường quốc quân sự ở khu vực là những lực cản đáng kể ngăn hai nước đi quá xa trong các hành động của mình. Tuy nhiên, vụ tập kích căn cứ Abu al-Duhur đang tiếp tục gia tăng sức ép lên quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel. Mọi động thái của hai bên lúc này đều cần được kiểm soát để tránh những tính toán sai lầm kéo theo nhiều hệ luỵ.