QĐND - Gần đây có đánh giá từ nước ngoài cho rằng, môi trường internet tại Việt Nam không phát triển, Việt Nam không có tự do internet. Đánh giá ấy đi ngược lại thực tế tại Việt Nam hiện nay. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội internet Việt Nam.

Quan điểm quản lý: Cởi mở và khuyến khích

Ông Vũ Hoàng Liên.

- Xin ông cho biết vài nét về bức tranh phát triển của internet tại Việt Nam?

- Từ 1-12-1997, mạng internet tại Việt Nam chính thức hòa vào mạng internet toàn cầu, đến nay đã được khoảng 13 năm. Có thể nói hiện nay, Việt Nam là một trong những nước phát triển internet nhanh nhất, mạnh mẽ nhất không chỉ trong khu vực mà còn trên thế giới. Sự phát triển cả về hạ tầng, công nghệ, cả về số lượng người dùng, cả về chất lượng nội dung trên internet.

Từ năm 2000 đến nay, số người sử dụng internet tại Việt Nam đã tăng 100 lần. Tháng 12-2003, mới có khoảng 3,8% người dân sử dụng internet, thì đến tháng 12-2010, tỷ lệ người dân sử dụng internet đã là 31,1% ( 26,7 triệu người). Cũng tháng 12- 2003, mới chỉ có khoảng 9000 thuê bao băng thông rộng thì đến tháng 12-2010, số thuê bao băng thông rộng đã là 3,6 triệu. Internet đã được phủ khắp các huyện ở Việt Nam và đang tiếp tục phủ ở tuyến xã, kể cả ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Thành tựu của Việt Nam đưa internet miễn phí đến các trường học trên cả nước trong thời gian qua cũng được quốc tế đánh giá cao. Việt Nam đang sử dụng các công nghệ hiện đại nhất cho internet như ADSL, 3G.  Các nội dung trên internet ngày càng phong phú, bổ ích hơn.

Cả nước đang có 87 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực liên quan tới internet, trong đó có 11 doanh nghiệp cung cấp đường truyền dữ liệu, còn lại là các doanh nghiệp cung cấp nội dung, cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng. Nếu tính tỷ lệ vốn đầu tư trên GDP thì Việt Nam nằm trong những nước đầu tư rất lớn cho viễn thông, công nghệ thông tin, trong đó có internet.

- Theo ông, quan điểm quản lý của Nhà nước đối với internet như thế nào, giúp gì cho sự phát triển của internet tại Việt Nam?

- Internet là lĩnh vực giành được sự quan tâm lớn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nếu không có quan điểm quản lý cởi mở, cùng sự tích cực, chủ động của các cơ quan Nhà nước trong việc tạo ra các cơ chế, chính sách khuyến khích thì không thể có sự phát triển bùng nổ của internet tại Việt Nam như chúng ta thấy hiện nay. Trong lĩnh vực này, chúng ta thấy sự xuất hiện của cả doanh nghiệp Nhà nước (như VNPT, Viettel…) lẫn doanh nghiệp tư nhân như  FPT… Đặc biệt, để khuyến khích sự phát triển của các doanh nghiệp mới, tạo ra môi trường cạnh tranh, Nhà nước đã có những công cụ quản lý về giá đối với các doanh nghiệp lớn, chiếm thị phần chi phối thị trường.

Công nghệ thông tin được xác định là ngành công nghiệp mũi nhọn trong chiến lược phát triển của đất nước. Điều này đã được thể hiện trong rất nhiều quy hoạch, kế hoạch, văn bản… Chúng ta đang triển khai Đề án “Đưa Việt Nam trở thành nước mạnh về Công nghệ thông tin-Truyền thông”, kèm theo đó sẽ là những cơ chế chính sách tạo thuận lợi hơn nữa cho sự phát triển của internet.

 - Như vậy, Nhà nước đang tạo điều kiện thuận lợi để mọi người dân Việt Nam đều có thể tiếp cận, sử dụng internet?

- Đúng như thế. Internet đã trở thành một thứ không thể thiếu đối với xã hội hiện nay. Từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cho tới người dân đều đang sử dụng internet cho các mục đích như công bố, cập nhật, trao đổi thông tin, truyền dữ liệu, hội họp trực tuyến, học tập, giao lưu, giải trí… Internet đã trở thành cầu nối để kéo gần khoảng cách, một công cụ để minh bạch hóa, một thư viện toàn năng của mọi người.

 - Với giá cước hiện nay, theo ông đã đủ tạo điều kiện cho đại bộ phận người dân sử dụng internet hay chưa?

- Giá cước internet tại Việt Nam hiện nay là khá rẻ. Vì thế, chúng ta có thể lên mạng suốt ngày đêm mà không thấy gánh nặng lớn về tài chính. Đi đến vùng sâu, vùng xa, những nơi có mức sống còn hạn chế mà vẫn thấy sự phổ biến của internet, đó là một điều thật hạnh phúc. Với những người đã ra nước ngoài thì mới thấy internet tại nhiều nước là mặt hàng khá xa xỉ, phí sử dụng rất tốn kém.

 “Con sâu” không thể làm rầu “nồi canh”

Học sinh tại huyện đảo Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh) truy cập internet 3G.

- Có ý kiến cho rằng, Việt Nam đang hạn chế việc sử dụng các mạng xã hội? Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

- Ý kiến mà anh vừa nhắc tới chắc hẳn của một người không sống ở Việt Nam, không sử dụng internet ở Việt Nam. Thực tế, số lượng người sử dụng các mạng xã hội của Việt Nam là khá lớn. Các mạng xã hội nổi tiếng trên thế giới như Yahoo 360, Facebook đều xuất hiện tại Việt Nam. Ngoài ra, hiện nay đã bắt đầu xuất hiện một số các mạng xã hội của Việt Nam. Theo tôi, Nhà nước nên khuyến khích xây dựng và phát triển các mạng xã hội của Việt Nam phù hợp với văn hóa Việt Nam.

- Vừa qua, có một vài blogger (người viết nhật ký điện tử trên mạng internet) bị bắt do vi phạm pháp luật Việt Nam, trong đó có việc tuyên truyền chống phá Nhà nước, bôi nhọ cá nhân… Điều này có làm ảnh hưởng gì tới môi trường internet tại Việt Nam hay không, thưa ông?

- Phải hiểu rằng internet là một công cụ, là một môi trường để kết nối, từ đó mới sinh ra khái niệm “cộng đồng mạng” và “xã hội ảo”. Nhưng dù là “cộng đồng mạng” hay “xã hội ảo” thì vẫn phải tuân thủ pháp luật. Ở bất cứ quốc gia nào cũng vậy và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Nếu đã vi phạm pháp luật thì phải bị xử lý. Đó là điều hoàn toàn bình thường. Việc xử lý vài cá nhân vi phạm pháp luật, tất nhiên, không hề ảnh hưởng gì tới môi trường, đến hình ảnh phát triển đầy mạnh mẽ, hứng khởi, hữu ích của internet tại Việt Nam.

- Ông có kiến nghị gì về các cơ chế, chính sách cho sự phát triển mạnh mẽ hơn của internet trong thời gian tới?

- Theo tôi, nên có thêm các chính sách khuyến khích đầu tư hạ tầng viễn thông, internet vào vùng sâu, vùng xa, khuyến khích đầu tư xây dựng các nội dung có lợi cho sự phát triển của kinh tế, văn hóa, xã hội. Bởi nếu cứ để doanh nghiệp tự phát triển, chỉ hướng tới lợi nhuận thì sẽ không dễ để chúng ta có một hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin phát triển toàn diện trên cả nước, rồi sẽ khó có được những nội dung tốt. Hiện Quỹ viễn thông công ích đang phát huy tác dụng tích cực. Tôi nghĩ rằng trong thời gian tới, những quỹ như vậy cần được mở rộng.

- Xin chân thành cảm ơn ông.

Hồ Quang Phương (thực hiện)