Ngày 17-4-2009, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 497/QĐ-TTg, về hỗ trợ lãi suất vốn vay mua máy móc, thiết bị, vật tư sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn. Sau gần một tháng triển khai thực hiện quyết định của Thủ tướng, theo yêu cầu của bạn đọc, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã tìm hiểu tình hình thực tế ở một số địa phương.

Thủ tục còn rườm rà

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, tất cả các tổ chức, cá nhân được UBND cấp xã xác nhận là đối tượng trực tiếp sản xuất, có hợp đồng vay vốn với ngân hàng đều thuộc diện hỗ trợ lãi suất. Đối tượng được vay là hộ gia đình, chủ trang trại, cá nhân, tổ hợp tác, HTX… theo cơ chế cho vay thông thường và được hỗ trợ lãi suất 4%/năm. Thời hạn hỗ trợ lãi suất 2 năm kể từ ngày giải ngân đối với các khoản vay mua nông cụ, máy móc, thiết bị cơ khí, phương tiện phục vụ sản xuất, chế biến sản phẩm nông nghiệp và máy tính. Theo Quyết định 497, tiền vay hỗ trợ lãi suất chỉ được mua hàng của các doanh nghiệp trong nước, đã được niêm yết giá bán và có xuất xứ rõ ràng.

Nông dân Đồng bằng sông Cửu Long còn thiếu vốn để mua máy gặt đập liên hợp. Ảnh: HOÀNG VŨ

Để tìm hiểu vấn đề này, chúng tôi đã về tỉnh An Giang và một số tỉnh miền Tây gặp bà con nông dân. Khi được hỏi về chủ trương hỗ trợ lãi suất cho vay của Chính phủ, đa số bà con đều trả lời là họ chưa biết rõ về quyết định 497 của Thủ tướng Chính phủ. Một số hộ có tìm hiểu thì cho rằng, quy định cho vay hỗ trợ lãi suất theo cơ chế cho vay thông thường sẽ khiến người dân khó có thể đáp ứng được các điều kiện vay. Ông Lê Văn Tứ, ngụ ấp Thị Hai, xã Hội An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, sau khi tìm hiểu kỹ các thủ tục cho vay của ngân hàng, cho biết: Ông muốn vay 80 triệu đồng để mua máy cày, ngân hàng yêu cầu phải có tài sản thế chấp, nhưng hiện tại, giấy tờ nhà ông đã cầm cho ngân hàng để vay 15 triệu đồng mua phân bón, vật tư nông nghiệp để sản xuất vụ hè thu 2009. Nợ cũ ông chưa trả xong. Muốn vay theo mức hỗ trợ lãi suất 4%, ông phải trả nợ cũ, rồi mới lấy được giấy tờ nhà để thế chấp cho ngân hàng. Quy định như vậy, chắc ông phải đi vay “nóng” bên ngoài về trả cho ngân hàng, rồi thế chấp giấy tờ, ngân hàng mới cho vay tiếp.

Ông Nguyễn Văn Tứ, quê ở thị trấn Tri Tôn, lên ấp Sơn Hiệp, xã An Bình, huyện Thoại Sơn thuê 3ha đất để trồng lúa. Theo quy định, muốn vay tiền, ông chỉ cần UBND xã chứng nhận. Khi ông mang giấy tờ lên xã An Bình nhờ xác nhận, UBND xã An Bình không chứng nhận vì ông không có hộ khẩu ở địa phương. Khi mang về địa phương nơi ông thường trú thì UBND thị trấn Tri Tôn cũng không xác nhận vì cho rằng không có giấy tờ xác nhận là ông có đi thuê ruộng ở nơi khác để sản xuất.

Ông Trần Văn Phước, ở xã Long Bình, huyện An Phú khi ra ngân hàng vay 200 triệu đồng theo mức hỗ trợ lãi suất 4% để mua thức ăn cho hầm cá diện tích 4ha, ngân hàng yêu cầu ông phải có hợp đồng bao tiêu cá, nhưng khổ nỗi cá mới được hơn 3 tháng tuổi, chưa có doanh nghiệp nào ký hợp đồng bao tiêu. Ông đành phải vay “nóng” bên ngoài với lãi suất cao để duy trì ao cá của mình.

Ông Đoàn Ngọc Phả, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang cho chúng tôi biết: Tài sản của nông dân chỉ có nhà ở và đất ruộng, nhưng có tới 90% nông dân đã thế chấp sổ đỏ, sổ hồng cho ngân hàng để vay vốn sản xuất cho từng mùa vụ rồi, lấy đâu ra giấy tờ để thế chấp nữa. Còn quy định muốn được vay mua máy móc, thiết bị sản xuất nông nghiệp theo lãi suất ưu đãi, nông dân phải mua máy sản xuất trong nước. Ở An Giang, nông dân muốn mua máy gặt đập liên hợp, nhưng không có nhà máy nào sản xuất ra máy móc đáp ứng được yêu cầu của nông dân, họ đành phải mua máy nhập khẩu. Mà mua máy không do trong nước sản xuất thì không được hưởng vay với lãi suất ưu đãi. Với những quy định như vậy, nông dân khó có thể tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ.

Cần có cơ chế linh hoạt

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Rạng, Giám đốc chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp cho chúng tôi biết: Từ tháng 1 đến nay, thực hiện quyết định 131 của Thủ tướng Chính phủ về việc cho các tổ chức, cá nhân vay vốn ngắn hạn của ngân hàng để sản xuất kinh doanh với mức hỗ trợ lãi suất 4%, chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn An Giang đã cho hơn 9.200 hộ vay với mức dư nợ 1.853 tỉ đồng. Ngân hàng đã hỗ trợ 4,9 tỉ đồng cho các hộ đã đáo hạn. Nhưng từ khi quyết định 497 của Thủ tướng được ban hành, chi nhánh đã thông báo, phổ biến điều kiện vay rộng rãi đến các địa phương, nhưng đến nay, ngân hàng vẫn chưa cho vay được một trường hợp nào theo quyết định trên.

Ông Nguyễn Minh Nhị, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho rằng, sở dĩ người dân khó tiếp cận được nguồn vốn với lãi suất ưu đãi của Chính phủ là do những thủ tục rườm rà làm bà con ngán ngại. Đối với nông dân, tài sản thế chấp thường là sổ hồng, sổ đỏ, mà hầu hết đang nằm ở ngân hàng. Theo ông Nhị, để nông dân có thể tiếp cận được nguồn vốn, người dân chỉ cần xin vay bổ sung để mua máy móc thiết bị, vật tư nông nghiệp, vật liệu xây dựng…, có sự xác nhận của chính quyền địa phương, ngân hàng căn cứ vào số tài sản thế chấp cũ của người dân để cho vay bổ sung là được. Còn việc yêu cầu người dân phải trả dứt nợ cũ mới được vay trong khi chưa đến mùa thu hoạch không khác gì đẩy nông dân phải vay nguồn vốn tín dụng “đen”.

Chủ trương hỗ trợ lãi suất cho nông dân vay vốn mua máy móc, thiết bị, vật tư sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở cho nông dân, giúp nông dân giảm chi phí đầu tư và tăng năng lực sản xuất, góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp phát triển thông qua giải pháp kích cầu đầu tư và tiêu dùng ở nông thôn là một chủ trương lớn của Chính phủ, được người dân và các doanh nghiệp hoan nghênh. Tuy nhiên, đến nay, nông dân vẫn khó có điều kiện tiếp cận nguồn vốn do vướng các quy định của ngân hàng. Để người dân được hưởng chính sách nguồn vốn vay ưu đãi, ngành ngân hàng cần phối hợp với chính quyền các địa phương thẩm tra, xét duyệt, đơn giản hóa các thủ tục cho vay, cần có cơ chế linh hoạt hơn. Có như vậy chủ trương lớn của Chính phủ mới phát huy được tác dụng, giúp nông dân sớm tiếp cận được nguồn vốn để phát triển sản xuất, góp phần phát triển nông nghiệp nông thôn.

PHẠM VĂN MẤY