Lời tuyên bố của Tổ chức hợp tác Bắc Đại Tây Dương (NATO) “không thể tiếp tục mối quan hệ bình thường” với Nga, cùng với việc Ngoại trưởng Mỹ R.Rai-xơ vừa ký với người đồng cấp Ba Lan hiệp định triển khai 10 tên lửa đánh chặn tại Ba Lan lại đặt quan hệ Nga – NATO vào một giai đoạn nhạy cảm.

Tổng thư ký NATO Jaap de Hoop Scheffer. Ảnh: AP.

Những năm 90 của thế kỷ trước, thời kỳ nước Nga (quốc gia thừa kế của Liên Xô) rối loạn bởi khó khăn trong nước, Mỹ đã có thời cơ thuận lợi để cho sự ra đời của trật tự thế giới mới theo kiểu đơn cực, sẵn sàng áp đặt để bảo đảm sự độc tôn quyền lực và lợi ích. Hành động đơn phương đã trở thành chính sách chủ đạo của Oa-sinh-tơn. Khi “gấu Nga” thức giấc vào đầu thế kỷ 21, chính sách kiềm chế ảnh hưởng của Nga vẫn được các nhà hoạch định chính sách tại Oa-sinh-tơn chú ý.

Không chấp nhận thân phận “chiếu dưới”, nhưng Nga luôn phản ứng kìm chế để tránh rơi vào một cuộc đối đầu nguy hiểm. Nhiều lần Nga đã khẳng định không muốn chống lại bất kỳ ai và chỉ mong muốn đóng vai trò cân bằng trong công việc toàn cầu một cách tích cực. Mát-xcơ-va vẫn luôn thể hiện sự tôn trọng những “ranh giới đỏ” vốn ngầm được xác lập sau khi “chiến tranh lạnh” kết thúc.

Tuy nhiên, Nga càng nhẫn nhịn thì lại càng bị lấn tới. Phớt lờ lời cảnh báo của Mát-xcơ-va, NATO, đứng đầu là Mỹ, đang mấp mé bước qua lằn ranh, như cố tình đẩy Nga vào một cuộc đối đầu bất đắc dĩ. Khi các cuộc “cách mạng sắc màu” nổ ra, Crem-li vạch rõ đó là âm mưu thu hẹp không gian ảnh hưởng của Nga tại các nước Liên Xô trước đây. Mát-xcơ-va đã tố cáo NATO hành động trái với những cam kết phương Tây đã đưa ra và vi phạm nghiêm trọng Hiệp ước về các lực lượng vũ trang thông thường ở châu Âu (CFE) khi triển khai kế hoạch “Đông tiến”. Bất chấp mọi lời phản đối và thậm chí cả lời đề nghị hợp tác, Mỹ nhất quyết đơn phương xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) tại châu Âu như “ngọn giáo” hạt nhân gí vào yết hầu nước Nga. Bỏ qua mọi cảnh báo, Mỹ và phương Tây vẫn rắp tâm thực hiện bằng được kịch bản độc lập cho Cô-xô-vô.

Như một lẽ sinh tồn tự nhiên, Mát-xcơ-va đã lên tiếng cảnh báo rằng không ai được vượt qua “ranh giới đỏ”, bởi đó là giới hạn cuối cùng có thể ảnh hưởng tới an ninh. Gần một thập kỷ phục hồi nền kinh tế, Nga có đủ khả năng để đáp trả bất cứ đối thủ nào có hành động đe dọa an ninh của mình. Mát-xcơ-va không thể cứ mãi ngồi im chấp nhận lợi ích của dân tộc, an ninh của quốc gia chịu sự chi phối của nước khác. Nga đã cắm cờ ở đáy biển Bắc Cực để khẳng định chủ quyền, tuyên bố đình chỉ thực hiện CFE. Quân đội Nga đã cùng các thành viên Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) tiến hành các cuộc tập trận quy mô lớn, tuyên bố sẽ đưa hải quân trở lại Địa Trung Hải, đưa máy bay ném bom chiến lược bay tuần tiễu trở lại, khởi động chương trình phòng không quy mô lớn. Mát-xcơ-va đang dự tính mở lại các căn cứ quân sự tại nước ngoài. Crem-li cũng đã chứng tỏ rằng, những lời cảnh báo của mình không phải là nói suông khi nhanh chóng dập tắt cuộc tấn công quân sự của Gru-di-a (nước đang được Mỹ ủng hộ gia nhập NATO) vào Nam Ô-xê-ti-a.

Mặc dù vậy, tránh đối đầu là sợi chỉ xuyên suốt trong chính sách đối ngoại của Nga. Do đó, Mát-xcơ-va luôn thể hiện mong muốn tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho vấn đề Nam Ô-xê-ti-a. Trước hội nghị khẩn cấp của NATO về xung đột giữa Nga và Gru-di-a, Mát-xcơ-va còn thể hiện thiện chí khi bày tỏ hy vọng NATO sẽ đưa ra một quyết định cân bằng, có trách nhiệm. Tuy nhiên, phản ứng từ phía NATO lại là những lời cảnh báo đầy cứng rắn.

Với cách hành xử như hiện tại, sẵn sàng bước qua những “ranh giới đỏ” nhạy cảm, NATO có thể sẽ đẩy mối quan hệ với Nga trở về thời “chiến tranh lạnh”. Ai cũng rõ điều này nguy hại tới hòa bình thế giới ra sao.

BẢO TRUNG