Phát huy truyền thống “ra quân đánh thắng trận đầu”, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ sẵn sàng chiến đấu; huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, khẳng định vai trò là một trong những lực lượng nòng cốt của Quân chủng PK-KQ trong quản lý, bảo vệ vùng trời chiến lược miền Trung-Tây Nguyên.

Lập chiến công đầu trên chiến trường Khu 4

Xuất phát từ tình hình và yêu cầu mới của chiến trường Khu 4, Bộ Quốc phòng quyết định chuyển Bộ tư lệnh Quân khu 4 thành Bộ tư lệnh Phòng không Nam sông Gianh, lấy phiên hiệu là Sư đoàn Phòng không 375. Ngày 7-2-1968, dưới chân núi Đại Huệ, thuộc xã Nam Xuân, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, Lễ công bố quyết định thành lập Sư đoàn Phòng không 375 đã được tổ chức.

Huấn luyện sẵn sàng chiến đấu tại Đại đội 4, Trung đoàn 224, Sư đoàn 375.

Chỉ hơn một tuần sau ngày thành lập, ngày 14-2-1968, Tiểu đoàn 19, Trung đoàn Pháo Phòng không 214 thuộc Sư đoàn đã bắn rơi một máy bay A-6A của đế quốc Mỹ, lập nên chiến công đầu, hình thành truyền thống vẻ vang “ra quân đánh thắng trận đầu”. Với ý nghĩa lịch sử sâu sắc đó, thể theo nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn, ngày 15-1-1992, Trung tướng Trần Nhẫn, Tư lệnh Quân chủng Phòng không (nay là Quân chủng PK-KQ) ký Quyết định số 48/QĐ-PK, lấy ngày 14-2-1968 là Ngày truyền thống của Sư đoàn Phòng không 375.

Những mốc son chói lọi và thành tích vẻ vang

Chặng đường 58 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Sư đoàn Phòng không 375 là sự tiếp nối xuyên suốt 3 giai đoạn lịch sử gay go, quyết liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Giai đoạn thứ nhất, từ đầu năm 1968 đến giữa năm 1969, Sư đoàn triển khai chiến đấu trên địa bàn chiến lược Quảng Bình-Vĩnh Linh, thực hiện 3 nhiệm vụ tác chiến chiến lược của Quân chủng: Bảo vệ hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam, bảo vệ giao thông vận chuyển và tác chiến trong đội hình binh chủng hợp thành.

Giai đoạn thứ hai, từ tháng 5-1972 đến cuối năm 1977, Sư đoàn tái thành lập lần thứ hai, triển khai chiến đấu bảo vệ giao thông vận chuyển trên tuyến đường 1 Bắc; tham gia Chiến dịch Phòng không bảo vệ Hà Nội cuối tháng 12-1972; đồng thời tham gia Chiến dịch binh chủng hợp thành giải phóng miền Nam, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mùa xuân năm 1975.

Trung đoàn 224, Sư đoàn 375 huấn luyện thực hành bắn đạn thật tại trận địa khu vực Đồng Xanh-Đồng Nghệ, TP Đà Nẵng.

Giai đoạn thứ ba, từ cuối năm 1978 đến nay, Sư đoàn tái thành lập lần thứ ba, đảm nhiệm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ địa bàn chiến lược miền Trung-Tây Nguyên của Tổ quốc.

Nổi bật trong lịch sử 58 năm của Sư đoàn là giai đoạn thứ nhất và thứ hai. Trong hai giai đoạn này, Sư đoàn là lực lượng cơ động chiến đấu của bộ, đã hành quân, cơ động hàng vạn ki-lô-mét; đánh 3.654 trận, bắn rơi 492 máy bay Mỹ, trong đó có 5 chiếc B-52, 3 chiếc AC-130, tiêu diệt và bắt sống nhiều giặc lái, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của dân tộc.

Những bài học kinh nghiệm quý báu và truyền thống vẻ vang trong thời kỳ này đã góp phần làm phong phú thêm nghệ thuật tác chiến phòng không, truyền thống của Quân chủng PK-KQ; đồng thời được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn kế thừa, vận dụng sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vùng trời được giao. Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, Sư đoàn luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ các mục tiêu trọng yếu trên địa bàn miền Trung và Tây Nguyên.

Với những chiến công và thành tích đặc biệt xuất sắc, Sư đoàn Phòng không 375 vinh dự có 11 tập thể và 7 cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, cùng nhiều huân chương, huy chương và phần thưởng cao quý khác.

Tô thắm truyền thống trong thời bình

Phát huy truyền thống “ra quân đánh thắng trận đầu”, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vùng trời trong điều kiện mới, Sư đoàn Phòng không 375 luôn quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm quân sự, quốc phòng của Đảng; tập trung xây dựng Sư đoàn vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, bảo đảm theo hướng “tinh, gọn, mạnh”. Trong đó, Sư đoàn đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng; phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, thực hiện hiệu quả mô hình “Chi bộ 4 tốt”, “Đảng bộ cơ sở 4 tốt”, xây dựng sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng bộ Sư đoàn.

 Kíp chiến đấu Tiểu đoàn tên lửa 177, Trung đoàn 282 luyện tập tình huống báo động sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: DUY ĐỨC

Sư đoàn thường xuyên quán triệt và chấp hành nghiêm các chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên; duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời; củng cố, hoàn thiện hệ thống văn kiện chiến đấu, luyện tập thuần thục các phương án, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Đồng thời, triển khai hiệu quả các nghị quyết về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh Phong trào “Bình dân học vụ số”, ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng, dữ liệu và nhân lực chuyển đổi số trong huấn luyện, diễn tập.

Nhờ đó, chất lượng huấn luyện của Sư đoàn không ngừng được nâng cao; nhiều kíp chiến đấu đoạt giải cao tại các hội thao, hội thi do Quân chủng PK-KQ và Bộ Quốc phòng tổ chức. Các đơn vị phòng không của Trung đoàn 224 và Trung đoàn 282 nhiều lần bắn đạn thật tiêu diệt mục tiêu, được Tư lệnh Quân chủng tặng cờ “Đơn vị bắn giỏi”. Sư đoàn tham gia, tổ chức thành công các cuộc diễn tập lớn như MT-22, MT-23, MT-24, MT-25 và diễn tập chiến dịch tiến công “TC-23” trên địa bàn Tây Nguyên, bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Cùng với đó, Sư đoàn chú trọng phát huy sức mạnh tổng hợp; nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng; xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật; bảo đảm tốt hậu cần, tài chính; giữ vững đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân-dân. Cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn tích cực tham gia các hoạt động tìm kiếm cứu nạn; giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo. Điểm nhấn nổi bật thời gian gần đây là việc thực hiện “Chiến dịch Quang Trung”, Sư đoàn 375 đã quán triệt nghiêm mệnh lệnh, kế hoạch của cấp trên; phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ xây dựng 8 căn nhà cho nhân dân xã Sơn Hòa, tỉnh Đắk Lắk, từ ngày 6-12-2025 đến 2-1-2026, rút ngắn tiến độ còn 28 ngày. Trước đó, trong hai ngày 30 và 31-10-2025, Sư đoàn đã huy động gần 400 cán bộ, chiến sĩ, 55 lượt xe, tổ chức sơ tán 54 hộ với 196 người dân tại các khu vực ngập sâu của phường Điện Bàn Đông, Điện Bàn Bắc đến nơi an toàn. Những việc làm nghĩa tình ấy tiếp tục lan tỏa hình ảnh cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ, “Người chiến sĩ PK-KQ ưu tú” trong lòng nhân dân.

Phát huy truyền thống vẻ vang 58 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn Phòng không 375 tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động, sáng tạo; quyết tâm xây dựng Sư đoàn vững mạnh toàn diện, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu, quản lý, bảo vệ vững chắc bầu trời miền Trung-Tây Nguyên, góp phần cùng toàn quân, toàn dân bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.