Phát huy truyền thống, làm chủ công nghệ vũ khí mới

Từ gian khó tôi luyện bản lĩnh anh hùng

60 năm trước, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, chiến trường đòi hỏi ngày càng cấp bách nguồn cán bộ kỹ thuật cùng những giải pháp bảo đảm, sửa chữa, cải tiến VKTBKT, Phân hiệu II Đại học Bách khoa được thành lập; Tổ Vũ khí (tiền thân của Khoa Vũ khí, Học viện KTQS) chính thức ra đời, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt của chiến tranh, vừa đặt nền móng cho nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu chuyên sâu về vũ khí trong Quân đội.

Thử nghiệm tổ hợp thép và nhựa chống đạn làm xe bọc thép. Ảnh: VŨ QUANG

Những ngày mới thành lập, cơ sở vật chất khó khăn, thiếu thốn, thầy và trò thường xuyên sơ tán, dạy học trong bom đạn của kẻ thù. Hoàn cảnh khắc nghiệt ấy đã hun đúc ý chí tự lực, tinh thần dấn thân và phương pháp làm việc bám sát thực tiễn: Giảng đường gắn với chiến trường; kiến thức được chuyển hóa thành giải pháp kỹ thuật phục vụ bộ đội. Nhiều đề tài nghiên cứu, cải tiến vũ khí đã góp phần giải những bài toán khó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và hai cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới.

Một dấu ấn nổi bật của Khoa Vũ khí là sự đóng góp bền bỉ vào xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao với hàng nghìn kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ ngành vũ khí; nhiều đồng chí trở thành cán bộ chủ chốt, chuyên gia đầu ngành tại các cơ quan, đơn vị, nhà máy, xí nghiệp, viện nghiên cứu trong và ngoài Quân đội. Đội ngũ ấy trực tiếp tham gia quản lý, khai thác, sửa chữa, thiết kế, chế tạo, cải tiến, hiện đại hóa nhiều loại VKTBKT.

Cùng với đào tạo, nghiên cứu khoa học luôn là động lực phát triển của Khoa Vũ khí. Các nhà giáo, nhà khoa học đã chủ động đi vào những hướng mới, gắn công trình với yêu cầu đơn vị và năng lực sản xuất trong nước. Kết quả nghiên cứu bổ sung tri thức cho giảng dạy, nâng cao năng lực tự chủ trong thiết kế, chế tạo, cải tiến, hiện đại hóa VKTBKT, góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại.

Thành tích của Khoa Vũ khí được Đảng, Nhà nước, Quân đội ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý: Năm 2001 là đơn vị đầu tiên của Học viện KTQS được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; năm 2012 là đồng tác giả công trình được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, tác giả chính Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ; 3 lần đoạt giải nhất, nhì Giải thưởng Sáng tạo Khoa học công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) và 15 lần đoạt Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội. Đặc biệt, ngày 19-8-2026, Chủ tịch nước đã ký quyết định tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất cho Khoa Vũ khí. Mỗi phần thưởng là niềm tự hào, nhắc nhở thế hệ hôm nay trân trọng công sức người đi trước, biến truyền thống thành trách nhiệm và hành động cụ thể.

Đổi mới để làm chủ vũ khí hiện đại

Đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động mạnh mẽ đến quân sự, quốc phòng; vũ khí công nghệ cao, vũ khí thông minh, tác chiến trên không gian mạng và không gian điện từ đang làm thay đổi hình thái chiến tranh; yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra cho giáo dục, đào tạo và nghiên cứu KTQS nhiệm vụ mới, cao hơn.

Khoa Vũ khí giới thiệu sản phẩm nghiên cứu với Binh chủng Đặc công. Ảnh: THANH HÀ

Trước tình hình đó, Đảng ủy, chỉ huy Khoa Vũ khí xác định tiếp tục đổi mới đồng bộ nội dung, chương trình và phương pháp dạy học, bảo đảm đào tạo bám sát sự phát triển của VKTBKT và thực tiễn đơn vị. Thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, kiến thức về vũ khí công nghệ cao, vũ khí thông minh và giải pháp tác chiến hiện đại được cập nhật có chọn lọc. Đào tạo phải kết hợp chặt chẽ lý thuyết với thực hành, rèn tư duy hệ thống, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề, giúp học viên làm chủ, khai thác hiệu quả trang bị mới.

Đổi mới đào tạo phải song hành với nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học. Khoa xác định lấy yêu cầu huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng nền công nghiệp quốc phòng làm thước đo giá trị của đề tài, sản phẩm. Trọng tâm là thiết kế, chế tạo vũ khí thế hệ mới; cải tiến trang bị hiện có; từng bước làm chủ công nghệ lõi. Mỗi công trình phải hướng tới ứng dụng, chuyển giao, sản xuất, tạo ra sản phẩm tin cậy, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Để đưa kết quả nghiên cứu vào phục vụ bộ đội, Khoa Vũ khí tăng cường phối hợp với các viện, nhà máy, doanh nghiệp thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. Liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu, sản xuất và sử dụng giúp xác định đúng nhu cầu, huy động tiềm lực, kiểm nghiệm sản phẩm, thúc đẩy chuyển giao công nghệ; qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, củng cố năng lực tự chủ chiến lược về quốc phòng.

Khoa chú trọng tham mưu, đề xuất với Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện KTQS các giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhà khoa học có chuyên môn sâu, phương pháp sư phạm tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng. Cán bộ, giảng viên được tạo điều kiện nâng cao trình độ, tham gia hợp tác, tiếp cận môi trường khoa học hiện đại; đồng thời thường xuyên tự học, tự nghiên cứu, nuôi dưỡng đam mê và khát vọng cống hiến.

Hợp tác trong nước và quốc tế được mở rộng trên cơ sở giữ vững nguyên tắc, bảo đảm an ninh, an toàn, phù hợp với yêu cầu xây dựng Quân đội và điều kiện thực tiễn. Qua trao đổi học thuật với các cơ sở uy tín, Khoa Vũ khí tiếp thu tri thức, phương pháp, công nghệ mới; lựa chọn, thích ứng và phát triển thành năng lực của mình. 

Phát huy truyền thống đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân, tập thể Khoa Vũ khí tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, kỷ cương, đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, phấn đấu trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu hàng đầu về vũ khí, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.