Trước bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, biển, đảo, nhất là tại Biển Đông tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố gây mất ổn định; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống gia tăng... đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải và phát triển kinh tế biển của đất nước, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm, chủ trương về bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới; nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên biển trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, đồng thời đề cao nhiệm vụ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Vùng Cảnh sát biển 1 tổ chức luyện tập phương án ứng phó với cướp biển. Ảnh: ĐỨC HẠNH 

So với các kỳ đại hội trước, điểm mới nổi bật trong Nghị quyết Đại hội XIV là tư duy bảo vệ chủ quyền biển, đảo được phát triển theo hướng chủ động phòng ngừa, “từ sớm, từ xa” và nâng cao hiệu quả xử lý các tình huống trên biển trên cơ sở luật pháp quốc tế và pháp luật Việt Nam. Nghị quyết cũng đặt trọng tâm rõ hơn vào yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh; tăng cường sự hiện diện dân sự hợp pháp trên biển; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các lực lượng thực thi pháp luật và toàn dân, tạo thế và lực vững chắc để bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Cùng với đó, yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, kiểm soát, bảo vệ biển, đảo cũng được đề cao hơn, phù hợp với bối cảnh tình hình mới. Vai trò của các lực lượng thực thi pháp luật, trong đó có Cảnh sát biển (CSB) Việt Nam, cũng được nhấn mạnh hơn theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, làm nòng cốt trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo...

Quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, CSB Việt Nam đã và đang chủ động cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, sát với chức năng, nhiệm vụ được giao. Toàn lực lượng xác định đây là nhiệm vụ chính trị trung tâm, xuyên suốt, từ đó tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp, phát huy cao nhất vai trò nòng cốt trong thực thi pháp luật trên biển; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia bằng biện pháp pháp luật, hòa bình; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng liên quan bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho các vùng biển, đảo của Tổ quốc; giữ vững môi trường vùng biển hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế đất nước.

Lãnh đạo Cảnh sát biển Việt Nam thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ dân quân biển làm nhiệm vụ trên vùng biển Tây Nam. Ảnh: ĐỨC TĨNH
Tàu của Vùng Cảnh sát biển 2 cứu hộ các thuyền viên tàu cá bị nạn ở vùng biển Trường Sa. Ảnh: CTV

Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trong thực tiễn, ngay từ những tháng đầu, năm đầu nhiệm kỳ, với vai trò là lực lượng thực thi pháp luật trực tiếp trên biển, CSB Việt Nam đã và đang tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và kiên quyết, kiên trì đấu tranh, xua đuổi các tàu nước ngoài xâm phạm vùng biển chủ quyền của Việt Nam. Toàn lực lượng đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, vi phạm pháp luật trên biển như buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm ma túy, khai thác hải sản bất hợp pháp; đồng thời tích cực tham gia công tác cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ, đồng hành với ngư dân vươn khơi, bám biển, góp phần phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia. Cùng với đó, toàn lực lượng chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân và nhân dân, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển vững chắc. Công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế về thực thi pháp luật trên biển được triển khai chủ động, linh hoạt, hiệu quả.

 Huấn luyện trên biển. Ảnh: CTV

Trước yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, CSB Việt Nam tiếp tục tập trung xây dựng lực lượng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực xử lý tình huống, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Những diễn biến mới của tình hình thế giới, khu vực và Biển Đông thời gian gần đây đặt ra yêu cầu ngày càng cao không chỉ đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biển, đảo mà còn đối với sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa... Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, đòi hỏi cấp thiết đối với lực lượng CSB là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý, bảo vệ và thực thi pháp luật trên biển; chủ động nắm chắc, dự báo đúng tình hình, kịp thời tham mưu, xử lý linh hoạt, hiệu quả các tình huống phát sinh, không để bị động, bất ngờ. Song song với đó là tích cực tham mưu, đề xuất, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh với đối ngoại và phát triển kinh tế biển; tăng cường hiện diện hợp pháp, bền vững của các lực lượng và nhân dân trên biển. Đặc biệt, chú trọng xây dựng lực lượng theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; nâng cao năng lực phối hợp, hiệp đồng, ứng dụng khoa học, công nghệ, đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo từ sớm, từ xa.

Thời gian tới, CSB Việt Nam xác định tiếp tục phát huy truyền thống “Kiên quyết, dũng cảm, khắc phục khó khăn, đoàn kết hiệp đồng, giữ nghiêm pháp luật”, kiên trì tập trung thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp chiến lược, trọng tâm sau:

Một là, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ biển, đảo của Tổ quốc.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo; kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại, nhằm tạo thế và lực vững chắc trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh mới, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo nói riêng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói chung.

 Vùng Cảnh sát biển 3 tổ chức tuyên truyền pháp luật và trao quà tặng bà con ngư dân. Ảnh: ĐÌNH THÀNH

Để thực hiện hiệu quả yêu cầu này, CSB Việt Nam tiếp tục coi trọng tham mưu, đẩy mạnh củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên các vùng biển, đảo; xây dựng các lực lượng chức năng trên biển, bảo đảm cơ cấu hợp lý, chất lượng cao, có sự phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ và sự thống nhất trong chỉ huy, điều hành, chia sẻ thông tin, xử lý tình huống. Thường xuyên chăm lo xây dựng “thế trận lòng dân”, phát huy tiềm năng, thế mạnh của biển, đảo; huy động hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế biển gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh trên biển.

Hai là, kết hợp chặt chẽ các hình thức, biện pháp chính trị, ngoại giao, pháp lý, kinh tế, quốc phòng, an ninh trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình Biển Đông, yêu cầu đặt ra là phải triển khai đồng bộ, linh hoạt các biện pháp chính trị, ngoại giao, pháp lý, kinh tế, quốc phòng, an ninh trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo; kết hợp chặt chẽ giữa hợp tác và đấu tranh, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế đất nước. Sự kết hợp này cần được thực hiện thống nhất từ Trung ương đến địa phương, giữa các lực lượng, bộ, ngành và trong cả đối nội, đối ngoại. CSB Việt Nam tích cực nghiên cứu, tham mưu, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật về biển; đẩy mạnh phân bố dân cư, phát triển kinh tế ven biển, hải đảo; có cơ chế, chính sách khuyến khích nhân dân vươn khơi, bám biển. Kiên trì đấu tranh bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982, góp phần xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển.

Tổ công tác của Vùng Cảnh sát biển 4 kiểm tra, bắt giữ tàu chở dầu trái phép trên biển. Ảnh: CTV

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh xây dựng lực lượng CSB Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về xây dựng LLVT vững mạnh toàn diện, có chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu ngày càng cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, cần tập trung xây dựng lực lượng thực thi nhiệm vụ trên biển, đảo có cơ cấu hợp lý, chất lượng cao, trang bị hiện đại; đủ khả năng quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền trong thời bình và sẵn sàng xử lý hiệu quả các tình huống khi có yêu cầu.

CSB Việt Nam thường xuyên coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; có phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong môi trường hoạt động đặc thù trên biển. Đặc biệt, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng CSB cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.

 Tàu của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trong đội hình luyện tập diễu binh trên biển. Ảnh: VĂN THÀNH

Bốn là, tăng cường công tác đối ngoại, đẩy mạnh hợp tác và phát triển đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả, giữ vững môi trường biển hòa bình, hữu nghị.

Đối với các vấn đề trên biển, chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta là giải quyết bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc.

Theo đó, CSB Việt Nam tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin; chủ động, tích cực tham gia các cơ chế khu vực và quốc tế, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo đảm an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không trên Biển Đông. Đồng thời, đẩy mạnh tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình, cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo, qua đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cảnh sát biển Việt Nam và Lực lượng Bảo vệ bờ biển Hàn Quốc trong chuyến giao lưu tại Hàn Quốc. Ảnh: CHU ANH

Năm là, nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, nắm chắc tình hình trên biển; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát vùng biển.

Quán triệt phương châm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, lực lượng CSB đặt ra yêu cầu phải chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời các nguy cơ, thách thức trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo; tăng cường công tác nghiên cứu, nắm chắc, dự báo đúng tình hình; nâng cao chất lượng thu thập, xử lý thông tin; kịp thời tham mưu đúng, trúng cho Đảng, Nhà nước và Quân đội trong xử lý các tình huống trên biển, không để bị động, bất ngờ.

Cùng với đó, tập trung đầu tư, khai thác hiệu quả các hệ thống giám sát, trinh sát, quản lý không gian biển; ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong phân tích, xử lý dữ liệu; nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành, kiểm soát tình huống trên biển theo hướng hiện đại, chính xác, kịp thời, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.