Trở lại sau cuộc chia tay đầy sóng gió
Gần đây, ở Washington, tỷ phú Elon Musk xuất hiện khắp mọi nơi. Ngày 24-9, ông có mặt tại tiệc chiêu đãi cấp nhà nước giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ngày 29-9, ông lại có mặt ở Nhà Trắng, ngồi bên trái ông Trump, trong một cuộc họp dành riêng cho chủ đề trí tuệ nhân tạo (AI) và việc điều chỉnh nó. Ngày hôm sau, Elon Musk có mặt tại Căn cứ Không quân Quantico (bang Virginia) cùng với Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth.
Sau đó, báo chí tiết lộ rằng, người đứng đầu Tesla và SpaceX vừa được bổ nhiệm làm đồng Chủ tịch "Dự án Meridian" - một dự án mới được khởi động tại Lầu Năm Góc nhằm chuẩn bị cho nước Mỹ đối phó với "chiến tranh tương lai" cùng với Palmer Luckey, đồng sáng lập công ty quốc phòng Anduril, và Newt Gingrich, cựu Chủ tịch Hạ viện. “Họ là ba trong số những bộ óc sáng suốt nhất đất nước chúng ta, những chuyên gia giỏi nhất trong việc dự đoán các cuộc xung đột trong tương lai", Bộ trưởng Pete Hegseth nhấn mạnh.
 |
| Tổng thống Donald Trump và tỷ phú Elon Musk trong Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, ngày 30-5-2025. Ảnh: Reuters |
Theo nhiệm vụ trên, tỷ phú Elon Musk có 120 ngày để đệ trình báo cáo về các biện pháp nghiên cứu cách quân đội Mỹ có thể khai thác công nghệ mới và tiến hành các hoạt động quân sự trong các môi trường chưa được khám phá. "Chúng ta đang chứng kiến sự tiến bộ nhanh chóng trong các lĩnh vực AI, tự chủ, năng lượng định hướng, robot và công nghệ sinh học... Dự án Meridian không phải là về việc phát triển các chiến lược hay chính sách mới mà là "xác định các lĩnh vực chúng ta cần chinh phục và các năng lực chúng ta cần làm chủ", Bộ trưởng Pete Hegseth nhấn mạnh trong bài phát biểu về “Tình hình lực lượng” trước các sĩ quan cấp dưới và hạ sĩ quan tại Căn cứ Thủy quân lục chiến Quantico.
Như vậy, thông qua Lầu Năm Góc, ông Elon Musk tái xuất trong đội ngũ của Tổng thống Donald Trump, hơn một năm sau khi kết thúc nhiệm kỳ đứng đầu Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE). Theo CNN, sau cuộc bầu cử năm 2024, ông Musk trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực công nghệ tại Nhà Trắng và được bổ nhiệm làm người đứng đầu DOGE với tư cách là quan chức chính phủ đặc biệt. Tuy nhiên, thời gian ông Musk làm việc trong chính quyền Trump được đánh dấu bằng một số bất đồng, đôi khi gay gắt, với Tổng thống Trump, đặc biệt là về dự luật chi tiêu và Hội đồng Hòa bình của nhà lãnh đạo Mỹ. Musk từ chức vào tháng 5-2025 và DOGE cuối cùng đã ngừng hoạt động vào tháng 11-2025, sớm hơn so với kế hoạch ban đầu.
Vào thời điểm đó, nhiều người tin rằng, cuộc “ly hôn” giữa người đang nắm giữ chức vụ Tổng thống và người giàu nhất thế giới (với khối tài sản ước tính 980 tỷ USD theo ước tính mới nhất của tạp chí Forbes) là không thể đảo ngược. Người ta cho rằng, đó không chỉ là cuộc xung đột giữa hai cái tôi siêu phàm không thể cùng tồn tại. Nó giống như một sự mất mát tình cảm thực sự. "Mọi người nghĩ Tổng thống Trump không có cảm xúc, nhưng thực tế là ông ấy đã thực sự bị tổn thương trước phản ứng của ông Musk”, Marc Caputo, một nhà báo của tờ Axios, cho biết. Nhà báo Marc Caputo nhận xét thêm: “Hai người đàn ông này có nhiều điểm chung hơn là khác biệt, đặc biệt là cách thể hiện của họ trên mạng xã hội".
"Dự án Meridian"
Theo một tuyên bố từ Bộ Quốc phòng, "Dự án Meridian" của Lầu Năm Góc, do người đứng đầu SpaceX dẫn dắt trong 120 ngày, sẽ là chủ đề của một báo cáo công khai, kèm theo một phụ lục mật. Nhiệm vụ của ông Musk là nghiên cứu cách quân đội Mỹ có thể tận dụng các công nghệ mới và tiến hành các hoạt động quân sự trong môi trường chưa được khám phá, bao gồm cả sâu dưới lòng đất và trên mặt trăng.
Cụ thể, dự án Meridian sẽ nghiên cứu các chiến trường tương lai, xác định những loại vũ khí và công nghệ mà binh sĩ cần làm chủ để chiếm ưu thế trong các môi trường này, đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi để bắt đầu phát triển, thử nghiệm và đưa vào biên chế các loại vũ khí đó, bảo đảm Mỹ duy trì ưu thế vượt trội trong thế kỷ 21 và xa hơn nữa. Bộ Tham mưu Liên quân và các quân chủng cần sẵn sàng kết nối các nỗ lực nghiên cứu và phát triển tác chiến tương lai của mình với Dự án Meridian.
Bên cạnh đó, Dự án Meridian sẽ huy động sự tham gia của nhóm chuyên gia công nghệ hàng đầu, các nhà đổi mới sáng tạo, lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia an ninh quốc gia. Nhiệm vụ trọng tâm của Dự án Meridian là vạch ra lộ trình phát triển của chiến tranh trong tương lai, xác định những khoảng trống năng lực then chốt và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy việc đạt được các mục tiêu đã đề ra trong Chiến lược Khoa học và Công nghệ An ninh quốc gia năm 2026. Các kết luận và khuyến nghị cuối cùng của Dự án Meridian phải được trình lên Văn phòng Bộ trưởng chậm nhất vào ngày 28-1-2027.
Hiện nay, các công ty SpaceX và Anduril đều đã là nhà cung cấp cho Lầu Năm Góc. Điều đáng chú ý là công ty của Palmer Luckey, chuyên về công nghệ quốc phòng, đã giành được hợp đồng vào tháng 3-2025 trị giá lên đến 642 triệu USD trong vòng 10 năm để trang bị cho các căn cứ của Thủy quân lục chiến các hệ thống chống máy bay không người lái.
Về phần SpaceX, công ty này đã giành được 2 hợp đồng với Lực lượng Không gian Mỹ vào tháng 5. Hợp đồng đầu tiên trị giá 2,29 tỷ USD để xây dựng một mạng lưới thông tin liên lạc vệ tinh tốc độ cao, an toàn nhằm kết nối các cảm biến quân sự và các nền tảng vũ khí trên toàn thế giới. Hợp đồng thứ hai, được ký kết vài ngày sau đó, trị giá 4,16 tỷ USD nhằm mục đích phát triển các vệ tinh để theo dõi và nhắm mục tiêu các mối đe dọa trên không từ không gian.
Quyết định quay lại chính quyền Tổng thống Donald Trump của ông Elon Musk diễn ra trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang cận kề. Theo Ủy ban bầu cử liên bang Mỹ, ông Musk đã chi 90 triệu USD cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra vào ngày 3-11 tới. Trước đó, ông từng chi hơn 250 triệu USD để ủng hộ ông Donald Trump và các ứng cử viên Đảng Cộng hòa khác trong cuộc bầu cử năm 2024.