Làm chủ công nghệ, vươn tới những tầm cao

Từ chiến hào hun đúc nên truyền thống

Ngày 20-9-1976, Phân viện Tên lửa, tiền thân trực tiếp của Viện Tên lửa ngày nay, được thành lập. Tuy nhiên, cội nguồn truyền thống của Viện đã hình thành từ những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi Phòng Nghiên cứu vũ khí và thiết kế thuộc Cục Nghiên cứu kỹ thuật ra đời. Cán bộ ít, phương tiện thiếu, kiến thức chuyên ngành còn hạn chế, nhưng yêu cầu cấp thiết của chiến trường đã thôi thúc những người làm khoa học quân sự bám đơn vị, vừa học, vừa làm, tự lực nghiên cứu, lấy hiệu quả chiến đấu làm thước đo.

Từ những phòng nghiên cứu đơn sơ, nhiều loại vũ khí, khí tài thiết thực đã ra đời. Cán bộ của Viện đã nghiên cứu, thiết kế, chế tạo mìn định hướng phóng mảnh; cải tiến đạn AT50 thành AT50B và AT60; làm “hàng rào” bóng khinh khí gây chướng ngại trên không, buộc máy bay địch tăng độ cao để các trận địa phòng không đánh trả. Tên lửa BM14 đặt trên xe được cải tiến thành tên lửa vác vai A12 chi viện cho chiến trường miền Nam; thủy lôi đáy áp suất APS phục vụ bộ đội đặc công nước; các loại vũ khí phá rào FR, FRA, FRB, FRT góp phần mở cửa qua bãi mìn, hàng rào dây thép gai nhiều tầng. Mỗi sản phẩm là lời giải cho một bài toán chiến đấu cấp bách, đồng thời khẳng định tinh thần dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ khoa học quân sự.

Từ năm 2005 đến nay, Viện Tên lửa phát triển mạnh mẽ, chuyển dần từ làm chủ từng công đoạn sang làm chủ công nghệ và hệ thống. Nhiều thiết bị huấn luyện tên lửa phòng không tầm thấp A72, A87, A89, Igla; vũ khí phá mìn, vật cản mở cửa FMV-B1; thiết bị kiểm tra phục vụ khai thác, bảo đảm kỹ thuật được nghiên cứu, chế tạo thành công. Viện làm chủ công nghệ sửa chữa, cải tiến, tăng hạn nhiều loại tên lửa; ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao khả năng tác chiến của tổ hợp S-300; tham gia các chương trình, đề án trọng điểm, tạo nền móng phát triển công nghiệp tên lửa Việt Nam. Qua các đề án, năng lực thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, đánh giá ngày càng được tích lũy vững chắc.

Đại tá Vũ Mạnh Tuấn (ngoài cùng, bên trái) cùng thủ trưởng Cục Kỹ thuật quân, binh chủng (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) nghiệm thu công tác sửa chữa tên lửa tại Vùng 4, Quân chủng Hải quân. Ảnh do đơn vị cung cấp

Kiến tạo sản phẩm, chinh phục công nghệ lõi

Trước yêu cầu xây dựng Quân đội và phát triển khoa học, công nghệ quân sự, những năm gần đây, Viện xác định phải đi nhanh hơn, làm chủ sâu hơn, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị thực tiễn cao. Viện trực tiếp tham gia xây dựng, triển khai 5 chương trình, đề án khoa học và công nghệ trọng điểm cấp Bộ Quốc phòng, hướng vào các nhiệm vụ chiến lược như đạn tên lửa chống tăng bắn qua nòng pháo, tổ hợp tên lửa chống ngầm.

Đáng chú ý, Đề án KC-T do Viện chủ trì thực hiện đã đặt nền móng cho việc phát triển nền công nghiệp tên lửa ở Việt Nam. Đây là những bước tiến có ý nghĩa đặc biệt. Bởi trong khoa học công nghệ quân sự, một sản phẩm hoàn thành không chỉ tạo ra một vũ khí, một khí tài mà còn tạo ra một đội ngũ con người, một quy trình công nghệ, một năng lực nghiên cứu và một nền tảng để phát triển những sản phẩm tiếp theo. Chính từ quá trình đó, Viện từng bước tích lũy được năng lực thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, đánh giá và làm chủ công nghệ. Đó là hành trình đi từ cải tiến đến làm chủ; từ làm chủ từng phần đến làm chủ hệ thống; từ giải quyết nhiệm vụ trước mắt đến chủ động nghiên cứu những công nghệ mới.

Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu, Viện còn thực hiện tốt chức năng tư vấn, hỗ trợ các quân, binh chủng, nhà máy, đơn vị; cử cán bộ, chuyên gia tham gia đàm phán, mua sắm trang thiết bị, tiếp thu và làm chủ công nghệ; hỗ trợ các cơ sở sửa chữa, nâng cấp, tăng hạn tên lửa; tham gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ kỹ thuật cho các đơn vị. Qua đó, năng lực của Viện không chỉ được thể hiện ở những đề tài, nhiệm vụ cụ thể, mà còn ở khả năng tạo ra và lan tỏa tri thức, công nghệ cho toàn ngành.

Trong giai đoạn 2016-2025, Viện Tên lửa chủ trì, tham gia hơn 200 đề tài, dự án, gồm 15 nhiệm vụ cấp Nhà nước và 23 nhiệm vụ cấp Bộ; 96,7% nhiệm vụ hoàn thành đúng tiến độ, khoảng 93% sản phẩm được ứng dụng trong thực tiễn, khẳng định hướng nghiên cứu bám sát huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.

Đằng sau mỗi con số là những tháng ngày miệt mài trên bàn thiết kế, trong phòng thí nghiệm và ngoài thao trường; là những chuyến công tác để hiệu chỉnh sản phẩm. Bởi vậy, một nhiệm vụ hoàn thành không chỉ tạo ra vũ khí, khí tài, mà còn bồi đắp đội ngũ, hoàn thiện quy trình, tích lũy công nghệ và mở đường cho sản phẩm tiếp theo. Quán triệt tinh thần ấy, Đảng ủy, chỉ huy Viện Tên lửa kiên định phương châm: Nghiên cứu không để nằm trên giấy; khoa học phải đi vào thực tiễn; giá trị công trình phải được đo bằng hiệu quả phục vụ bộ đội.

Đảng ủy, chỉ huy Viện Tên lửa nhận thức sâu sắc rằng con người là chủ thể quyết định mọi bước tiến. Giai đoạn 2021-2025, Viện đào tạo, bảo vệ thành công hơn 20 luận án tiến sĩ, biên soạn hơn 50 hệ thống giáo trình, công bố hơn 100 bài báo khoa học. Đội ngũ đang trưởng thành vừa mang bản lĩnh người quân nhân, vừa có tư duy khoa học, khát vọng vươn tới công nghệ cao và ý thức trách nhiệm sâu sắc với Tổ quốc. Đây là nguồn lực cốt lõi để Viện tiếp tục đi từ làm chủ từng phần đến làm chủ hệ thống, từ hoàn thành đề tài đến kiến tạo sản phẩm.

Thời gian tới, Viện tập trung nâng cao năng lực dự báo, tham mưu các giải pháp đột phá; chuyển mạnh từ cải tiến, đồng bộ sang tự chủ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo tổ hợp tên lửa và khí cụ bay có điều khiển thế hệ mới. Hoạt động khoa học sẽ hướng vào giải quyết công nghệ nền, công nghệ lõi, làm chủ toàn chuỗi công nghệ, phục vụ trực tiếp huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, góp phần xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.