Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, sự phổ biến của UAV đang làm thay đổi đáng kể môi trường hoạt động trên không. Quân chủng PK-KQ đã có những đổi mới như thế nào để phát hiện sớm, nhận diện đúng và chủ động kiểm soát các nguy cơ từ UAV?

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền: Sự phát triển nhanh chóng của UAV đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới toàn diện từ tư duy đến phương thức quản lý vùng trời (QLVT). Trước đây, công tác cảnh giới chủ yếu tập trung phát hiện các mục tiêu bay có đặc điểm tương đối rõ ràng. Nhưng hiện nay, trước sự đa dạng về kích thước, tính năng và phương thức hoạt động của UAV, chúng ta không thể chỉ dựa vào một phương tiện hay hệ thống đơn lẻ mà cần xây dựng năng lực giám sát tổng thể, kết hợp giữa công nghệ hiện đại với các nguồn thông tin và phương thức cảnh giới phù hợp.

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền. Ảnh: KHÁNH CÔNG 

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, trước hết, Quân chủng duy trì nghiêm chế độ sẵn sàng chiến đấu, QLVT, quản lý điều hành bay chặt chẽ 24/24 giờ. Tăng cường triển khai các hệ thống ra-đa phát hiện mục tiêu bay thấp và cực thấp, kết hợp với đài quan sát phòng không nhằm phát hiện sớm, phân loại chính xác các mục tiêu bay; đồng thời phát huy vai trò của hệ thống phòng không nhân dân trong phát hiện, thông báo những dấu hiệu bất thường.

Cùng với đó, phát huy tính năng của các hệ thống cảnh giới, tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa các lực lượng; nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ phân tích, nhận dạng, đánh giá và cảnh báo mục tiêu.

PV: Như vậy, phát hiện mục tiêu mới là khâu mở đầu. Thực tế, tình huống được kiểm soát hiệu quả phụ thuộc vào khả năng đánh giá, chỉ huy và tổ chức xử lý. Theo đồng chí, đâu là khâu có ý nghĩa quyết định và Quân chủng đang tập trung giải quyết vấn đề này ra sao?

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền: Đúng vậy, từ thông tin ban đầu đến quyết định xử lý là cả quy trình, yêu cầu chính xác, thống nhất, kịp thời và đúng thẩm quyền. Nếu thông tin không được truyền đạt thông suốt, các lực lượng thiếu sự phối hợp hoặc người chỉ huy đánh giá chưa đúng tình hình thì hiệu quả của trang bị hiện đại sẽ bị hạn chế. Vì vậy, chúng tôi tập trung vào 3 nội dung trọng tâm. Trước hết, tiếp tục đổi mới phương thức chỉ huy, quản lý, điều hành; nâng cao chất lượng thông tin và khả năng phối hợp giữa các lực lượng, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong nhận định, đánh giá tình hình, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng lực lượng, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Thứ hai, đặc biệt coi trọng xây dựng nguồn nhân lực; cán bộ, chiến sĩ vừa nắm chắc tính năng, kỹ thuật của vũ khí, trang bị (VKTB), vừa có tư duy phân tích, khả năng nhận định tình huống và xử lý linh hoạt, nhất là các phương tiện và tình huống mới. Do đó, thời gian qua, chúng tôi tập trung đổi mới toàn diện nội dung, chương trình và phương pháp huấn luyện; tăng cường luyện tập các tình huống sát thực tế, nâng cao khả năng làm chủ VKTB kỹ thuật và hiệp đồng giữa các lực lượng.

Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ phù hợp, nâng cao năng lực quản lý, giám sát và xử lý các tình huống liên quan đến UAV, bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ và quy định của pháp luật.

PV: UAV dân sự ngày càng phổ biến, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, nhiều địa bàn. Theo đồng chí, đâu là đột phá có tính quyết định để chuyển từ xử lý các vụ việc riêng lẻ sang quản lý, kiểm soát UAV một cách chủ động, hệ thống và lâu dài?

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền: Đột phá có tính quyết định là chuyển từ tư duy xử lý từng tình huống sang quản lý nguy cơ một cách chủ động và toàn diện. Đây là vấn đề có tính liên ngành, liên lĩnh vực, sự vào cuộc đồng bộ của các ban, bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng.

Trọng tâm trước hết là hiện đại hóa hệ thống cảnh giới và QLVT; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, nâng cao khả năng kết nối, chia sẻ thông tin và dự báo tình hình. Xây dựng thế trận bảo vệ vùng trời chủ động, nhiều tầng, nhiều lớp, nhất là triển khai kế hoạch “Vòm phòng không bền vững”. Năng lực cảnh giới, giám sát và xử lý UAV đặt trong tổng thể thế trận phòng không nhân dân, gắn với nhiệm vụ bảo vệ các mục tiêu trọng yếu, địa bàn trọng điểm.

Tập trung hoàn thiện phương án quản lý hoạt động bay; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với UAV dân sự. Việc quản lý phải được thực hiện chặt chẽ, đồng bộ từ khâu nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh, đăng ký sở hữu đến cấp phép và giám sát hoạt động bay, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để người sử dụng UAV nắm vững và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.

Thủ trưởng Quân chủng Phòng không-Không quân động viên bộ đội thực hiện nhiệm vụ diễn tập tại Trường bắn Quốc gia khu vực 1, tháng 11-2026. Ảnh: THUẦN HOÀNG 

 

PV: Đồng chí vừa nhấn mạnh kế hoạch “Vòm phòng không bền vững”. Vậy mục tiêu, ý nghĩa của kế hoạch này và những yêu cầu trọng tâm đặt ra đối với Quân chủng PK-KQ trong tổ chức thực hiện ra sao?

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền: Việc xây dựng kế hoạch “Vòm phòng không bền vững” là yêu cầu mang tầm chiến lược, hướng tới xây dựng thế trận phòng không vững chắc, có khả năng phát hiện, quản lý và ứng phó hiệu quả với các mối đe dọa từ trên không, kể cả những phương thức tiến công mới của chiến tranh hiện đại.

Để hiện thực hóa định hướng này, cần có sự đổi mới toàn diện, từ xây dựng thế trận, phát triển lực lượng đến hiện đại hóa VKTB, ứng dụng khoa học, công nghệ và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Thời gian qua, chúng tôi đã tích cực củng cố thế trận, nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ vùng trời; chú trọng nghiên cứu khoa học, cải tiến kỹ thuật, từng bước hiện đại hóa VKTB và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác chỉ huy, quản lý, điều hành. Tập trung đổi mới công tác huấn luyện theo hướng sát thực tế nhiệm vụ, nâng cao trình độ làm chủ trang bị, năng lực tổ chức chỉ huy và khả năng phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng.

Chúng tôi xác định, sức mạnh của “Vòm phòng không bền vững” phải được tạo nên từ sự kết hợp đồng bộ giữa thế trận, VKTB, khoa học, công nghệ và con người, trong đó năng lực tổ chức, chỉ huy và làm chủ VKTB có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Qua thực tế kiểm nghiệm các cuộc diễn tập chiến thuật có bắn đạn thật của lực lượng phòng không gần đây, đã có nhiều bài học kinh nghiệm bổ sung hoàn thiện các phương án, quyết tâm, kế hoạch tác chiến, bảo đảm sát với yêu cầu nhiệm vụ quản lý và bảo vệ bầu trời trong tình hình mới.

PV: Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ quản lý, kiểm soát UAV, đồng chí nhấn mạnh gì về trách nhiệm của Quân chủng PK-KQ trong thời gian tới?

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền: Nhiệm vụ quản lý, kiểm soát UAV đang đặt ra những yêu cầu mới, ngày càng cao. Vì vậy, Quân chủng PK-KQ tiếp tục chủ động nghiên cứu, nắm chắc tình hình, đổi mới tư duy và phương pháp tổ chức thực hiện; tập trung xây dựng lực lượng có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, làm chủ VKTB và công nghệ. Đồng thời, duy trì nghiêm chế độ sẵn sàng chiến đấu, nâng cao chất lượng cảnh giới, QLVT và khả năng phối hợp với các lực lượng liên quan.

Cùng với đó, Quân chủng chú trọng kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng lực lượng, hiện đại hóa trang bị với hoàn thiện cơ chế, quy trình phối hợp; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quốc phòng, an ninh với quản lý hoạt động bay phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Quá trình quản lý, giám sát và xử lý các tình huống phải đúng chức năng, thẩm quyền, quy định của pháp luật, không để bị động, bất ngờ.

Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm cao, Quân chủng PK-KQ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, cơ quan, địa phương xây dựng thế trận quản lý, bảo vệ vùng trời vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!