Những chiến công hiển hách của QĐND Việt Nam anh hùng không chỉ được lập trên chiến trường mà còn được ghi dấu ấn trên mặt trận lao động sản xuất. Từ những khóm sắn được bộ đội trồng ven đường hành quân năm nào đến những công trình, doanh nghiệp mang tầm vóc quốc gia và quốc tế hôm nay, QĐND Việt Nam luôn khẳng định sứ mệnh lịch sử: Làm nhiệm vụ quốc phòng nhưng đồng thời góp sức dựng xây đất nước, chăm lo đời sống nhân dân.

Từ khóm sắn trên đường hành quân

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng từng chia sẻ về một trong những hình thức sơ khai của hoạt động sản xuất trong Quân đội. Giữa những cuộc hành quân thần tốc dưới bom đạn, bộ đội tranh thủ trồng những khóm sắn ven đường, quanh nơi đóng quân-không phải cho mình mà để đồng đội phía sau có thêm lương thực khi hành quân qua.

Việc làm ấy cho thấy, Bộ đội Cụ Hồ luôn chủ động tham gia lao động sản xuất để lúc nào cũng có sẵn lương thực phục vụ chiến đấu lâu dài. Điều đó càng là minh chứng cho thấy QĐND Việt Nam luôn là một khối thống nhất, đoàn kết chặt chẽ, không chỉ là đội quân chiến đấu mà còn là đội quân lao động sản xuất.

Thiết bị khoan hầm của Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô thi công hầm Tuy An (Đắk Lắk). Ảnh: GIA MINH 

Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hình ảnh “tay súng, tay cuốc, tay xẻng” càng trở nên quen thuộc. Bộ đội vừa chiến đấu, vừa sản xuất; vừa mở đường, khai hoang, phục hóa, vừa cùng nhân dân xây dựng những vùng kinh tế mới.

Ngày 23-8-1956 đánh dấu bước phát triển quan trọng khi Bộ Quốc phòng thành lập Cục Nông binh, điều chuyển 8 vạn cán bộ, chiến sĩ sang mặt trận phát triển kinh tế. Từ đây, đội quân “tay súng, tay cuốc, tay xẻng” đảm nhiệm những công việc lớn: Mở đường, khai phá đất đai, xây dựng nông, lâm trường. Những công trình như đường Trường Sơn đã trở thành huyền thoại khi được xây dựng trong mưa bom bão đạn, góp phần quan trọng vào những chiến thắng lẫy lừng của quân và dân ta trong chiến tranh, đồng thời đặt nền móng cho phát triển kinh tế-xã hội về sau.

Những “quả đấm thép” trên mặt trận kinh tế

Nếu đường Trường Sơn năm xưa là biểu tượng của ý chí mở đường ra trận thì những tuyến cao tốc, cây cầu, đường hầm, cảng biển, sân bay hiện đại hôm nay tiếp tục cho thấy năng lực của các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước do Quân đội quản lý trên mặt trận xây dựng.

Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12), Tổng công ty Thành An (Binh đoàn 11), Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Binh đoàn 19 (Tổng công ty Đông Bắc), Tổng công ty 319, Tổng công ty Xây dựng công trình hàng không (ACC)... đã để lại dấu ấn tại nhiều công trình lớn trên cả nước. Không chỉ trong nước, doanh nghiệp Quân đội cũng đã vươn ra nước ngoài với việc tham gia thi công nhiều công trình lớn, trong đó có Nhà Quốc hội Lào do Tổng công ty Thành An đảm trách.

Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, Tổng công ty Đông Bắc từ một doanh nghiệp có số vốn 19 tỷ đồng khi thành lập năm 1994 đã vươn lên tốp 500 doanh nghiệp lớn nhất cả nước. Cùng Tổng công ty Đông Bắc, những thương hiệu như Viettel, MB, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô... đang tạo nên sức mạnh đáng kể của khối doanh nghiệp Quân đội.

Tiêu biểu nhất cho khát vọng vươn ra thị trường quốc tế là Viettel. Từ một đơn vị xây lắp thông tin, Viettel đã phát triển thành tập đoàn viễn thông và công nghệ toàn cầu, hoạt động tại hàng chục quốc gia, góp phần đưa thương hiệu Việt Nam hiện diện trên bản đồ kinh tế thế giới.

“Lá chắn xanh” nơi biên cương

Ở những nơi thị trường chưa thể tạo ra động lực phát triển, Bộ đội Cụ Hồ lại đảm nhiệm một sứ mệnh khác-“an dân”.

Các Đoàn Kinh tế-quốc phòng 327 (Quân khu 3), 313, 345... (Quân khu 2) kế thừa truyền thống của những nông, lâm trường thời chiến, bám trụ ở những địa bàn khó khăn, giúp người dân phát triển sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, giảm nghèo và tạo dựng "thế trận lòng dân".

Công trình đê chắn sóng cảng Liên Chiểu (Đà Nẵng) do Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô thi công. Ảnh: GIA MINH 

Từ năm 2021 đến nay, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 313 đã huy động hàng chục nghìn ngày công giúp nhân dân; làm mới, sửa chữa 2.850m đường; xây dựng 6 công trình cấp nước với tổng chiều dài 9,3km; hỗ trợ 38 mô hình chăn nuôi, trồng trọt cho 2.163 hộ dân và 3 mô hình sản xuất nông nghiệp cho 465 hộ dân. Những mô hình này góp phần thiết thực giảm tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn.

Tại Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327, sau gần 27 năm thực hiện phương châm “3 bám, 4 cùng”, từ một vùng rừng núi hoang vu, dân cư thưa thớt, địa bàn đơn vị đứng chân đã có những chuyển biến rõ nét về hạ tầng, sản xuất và đời sống. Những người lính không chỉ giúp dân làm đường, phát triển kinh tế mà còn góp phần tạo dựng "thế trận lòng dân" vững chắc nơi biên giới.

Tạo nội lực cho quốc phòng

Trong hành trình 70 năm, khối doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng là một trong những lực lượng thể hiện rõ nhất sự chuyển dịch từ sản xuất phục vụ chiến tranh sang làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm lưỡng dụng.

Tại Công ty TNHH MTV Điện cơ hóa chất 15 (Nhà máy Z115), sản xuất kinh tế hiện chiếm khoảng 60% doanh thu. Nhà máy là đơn vị duy nhất trong nước có khả năng tự nghiên cứu, thiết kế và chế tạo đồng bộ dây chuyền sản xuất thuốc nổ công nghiệp; đồng thời hướng tới xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ, Malaysia và Australia.

Công ty TNHH MTV 27 (Nhà máy Z127) cũng đang phát huy năng lực sản xuất thép hợp kim chất lượng cao và đúc chi tiết máy. Theo Đại tá Nguyễn Gia Trọng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV 27, tỷ trọng hàng kinh tế hiện luôn đạt trên 60% và đơn vị phấn đấu nâng lên 80% vào năm 2030.

Với Công ty TNHH MTV Cơ khí 25 (Nhà máy Z125), yêu cầu đặt ra là sản xuất kinh tế phải chọn lọc, hiệu quả và thực sự trở thành nguồn lực hỗ trợ nhiệm vụ quốc phòng. Việc hợp tác với các đối tác như Pilous, Palfinger, Vautid và xuất khẩu sản phẩm sang những thị trường khó tính buộc doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao về chất lượng, độ chính xác và kiểm soát quy trình.

Giữ bản sắc, thích ứng với thị trường

Ra đời muộn hơn trong lịch sử 70 năm của lực lượng bộ đội lao động sản xuất, xây dựng kinh tế, các doanh nghiệp cổ phần đang cho thấy một hướng đi khác: Kết hợp bản sắc doanh nghiệp Quân đội với quản trị hiện đại và năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Tại Công ty Cổ phần X20, truyền thống gần 70 năm được xác định là nền tảng để đổi mới quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển con người. Thượng tá Chu Văn Đệ, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt là vừa hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng, vừa phát triển sản xuất, kinh doanh hiệu quả và tạo giá trị bền vững.

Còn với Công ty Cổ phần 22 (X22), thương hiệu Quân đội được xem là tài sản phải đặc biệt gìn giữ. Từ những sản phẩm quân nhu, hậu cần, từ sản phẩm lương khô bay mang đậm thương hiệu "lương khô Quân đội", X22 đã phát triển thêm nhiều dòng lương khô mới, đáp ứng nhiều đối tượng khách hàng như lương khô ruốc gà, nấm linh chi, mè, protein dế, lương khô Happy dành cho người tiểu đường và người ăn kiêng.

Từ những khóm sắn bên đường hành quân đến những nông, lâm trường hiện đại; từ con đường Trường Sơn đến những dự án mang tầm vóc quốc tế; từ những tổ, đội sản xuất nhỏ bé đến những doanh nghiệp nghìn tỷ đồng, hành trình 70 năm của bộ đội lao động sản xuất, xây dựng kinh tế là hành trình của sự trưởng thành và thích ứng.

Trong mỗi bước phát triển ấy vẫn luôn tỏa sáng một giá trị không thay đổi: Phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ-kỷ luật, bản lĩnh, sáng tạo, đoàn kết và tinh thần sẵn sàng nhận, hoàn thành nhiệm vụ trên bất cứ mặt trận nào.

(còn nữa)