Pháo lậu “nóng” vì xử chưa nghiêm

Lực lượng chức năng quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) thu huỷ pháo lậu, vật liệu nổ do nhân dân giao nộp. Ảnh: Hà Anh

Con đường đưa pháo vượt biên

Việc mua gom pháo phía bên kia biên giới diễn ra khá sôi động. Cần vài tạ, thậm chí vài tấn pháo cũng chẳng mấy khó khăn. Khi được hỏi về đường đi, phương tiện vận chuyển pháo lậu vào nội địa, cơ quan chức năng của các tỉnh biên giới đều có chung câu trả lời: “cửu vạn”, xe thồ, xích lô, ô tô, xe máy… tất cả đều được sử dụng để “cõng” pháo vượt biên. Trong vụ án buôn bán, vận chuyển pháo lậu do Ngô Thị Thịnh, 44 tuổi, trú tại xã Hợp Tiến, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây cầm đầu cho thấy khá rõ thủ đoạn của các đối tượng. Trên biên giới Lạng Sơn, khi có mối nhận tiêu thụ hàng ở trong nước chúng sang chợ Lũng Vài (Trung Quốc) để tìm nguồn hàng thu gom, tập kết. Khi có đủ số lượng cần thiết chúng thuê “cửu vạn” vận chuyển qua đường biên bằng đường bộ, rồi thuê xe ô tô chở sâu vào nội địa. Để qua mặt các lực lượng chức năng, pháo lậu được giấu kín, lẫn trong những loại hàng hoá khác chở trên xe ô tô, nếu cơ quan chức năng kiểm tra không kỹ rất dễ bị sót lọt. Cũng có khi chúng chia nhỏ, đóng vào các bao tải chở bằng xe đạp, xe máy vượt các chốt, trạm kiểm tra để nếu bị phát hiện, bắt giữ thì mất không đáng kể và chỉ bị xử phạt hành chính. Hiện tượng này cũng diễn ra khá phổ biến trên tuyến biên giới Quảng Ninh. Gần đây nhất ngày 3-1, Công an huyện Tiên Yên đã phối hợp với Phòng Cảnh sát Giao thông đường bộ - đường sắt, Công an tỉnh Quảng Ninh làm nhiệm vụ trên Quốc lộ 18A đã bắt đối tượng Giang Văn Nam, sinh năm 1984, trú tại xã Quảng Lợi, Hải Hà, điều khiển xe mô tô mang biển số 16L1-2359, chở 50kg pháo có nguồn gốc từ Trung Quốc về Việt Nam. Nhiều trường hợp dùng xe đạp, xe máy cũ chở pháo lậu, khi bị phát hiện đã “bỏ của chạy lấy người”. Điển hình là vụ ngày 3-1, Công an huyện Tiên Yên và lực lượng Cảnh sát Giao thông Công an tỉnh Quảng Ninh phát hiện một thanh niên đi xe mô tô chở hàng có dấu hiệu nghi vấn. Lực lượng chức năng ra lệnh dừng xe để kiểm tra, nhưng đối tượng đã bỏ chạy, để lại một xe máy biển kiểm soát 14K4-3230 và một tải pháo nổ khoảng 50kg.

Không chỉ vận chuyển bằng đường bộ mà các đối tượng còn vận chuyển cả trên đường biển. Đặc biệt ngày 4-1, tổ tuần tra kiểm soát của Đồn biên phòng 50 Cát Hải, Bộ chỉ huy Biên phòng Hải Phòng đã bắt vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hơn 1000kg pháo, trong đó chủ yếu là pháo nổ có nguồn gốc từ Trung Quốc. Thiếu tá Đỗ Mạnh Hà, Phó đồn trưởng Đồn biên phòng 50 cho biết: Pháo lậu được các đối tượng cất giấu ngay trong khoang tàu đánh cá. Sau khi bị bắt giữ chủ tàu là Đoàn Văn Tiệp, trú tại xã Tân An, Yên Hưng, Quảng Ninh khai nhận chỉ là chở thuê chứ không phải chủ hàng. Ngày 5-1-2007, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo Bộ đội Biên phòng Hải phòng bàn giao toàn bộ người, tang vật trong vụ việc trên cho Cơ quan Công an để tiếp tục điều tra tìm chủ hàng, lập hồ sơ xử lý.

Nguyên nhân và giải pháp

Những hành vi buôn bán, vận chuyển, sử dụng pháo lậu đã và sẽ bị xử lý. Đặc biệt mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự kinh tế và chức vụ Công an tỉnh Hà Tây đã hoàn chỉnh hồ sơ chuyển Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh đề nghị truy tố Ngô Thị Thịnh cùng Hoàng Nam Bắc, ở Mỹ Thái, Lạng Giang, Bắc Giang và Dương Thị Loan, trú tại thị trấn Đồng Đăng, Lạng Sơn về tội buôn bán, vận chuyển hàng cấm (pháo nổ). Đây có thể xem là bài học cảnh tỉnh cho những ai chỉ vì hám lợi mà bất chấp kỷ cương phép nước.

Tuy nhiên, tình hình buôn bán, vận chuyển pháo lậu càng giáp Tết càng gia tăng. Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do chúng ta thiếu các biện pháp có tính cơ bản lâu dài. Trên các phố phường Hà Nội và một số thành phố, thị xã đã xuất hiện tiếng pháo nổ nhất là về ban đêm. Có cầu ắt phải có cung. Cùng với việc đấu tranh, ngăn chặn tình trạng buôn bán, vận chuyển pháo lậu ngay từ biên giới, cần phải đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, giáo dục để người dân, nhất là thanh thiếu niên thấy rõ tính nguy hại của việc sử dụng pháo nổ, nắm được chủ trương và quy định luật pháp về cấm buôn bán, vận chuyển, sử dụng pháo nổ để tự giác chấp hành. Việc giải quyết từng vụ việc cụ thể của ta cũng chưa kịp thời, triệt để. Đơn cử như vụ hơn 1000kg pháo vừa bị bắt giữ tại Hải Phòng, để giải quyết dứt điểm vụ việc này, một cán bộ cơ quan chức năng cho biết: “Phải mất vài tháng trời”.

Dư luận cho rằng, trong giải quyết các vụ việc nói chung, buôn bán, vận chuyển pháo lậu nói riêng phải hết sức khẩn trương, tránh tình trạng mỗi nơi hồ sơ vụ việc lại bị “ngâm” một thời gian. Việc xử lý không kịp thời sẽ làm mất đi tính giáo dục. Trách nhiệm của các cấp, các ngành trước hết là người đứng đầu cũng phải được đề cao. Trên thực tế, vấn đề này còn “mập mờ” chưa được quy định cụ thể, chi tiết nên mới có chuyện các ngành đùn đẩy trách nhiệm cho nhau dẫn đến tình trạng “lắm sãi không ai đóng cửa chùa”... Với các tập thể, cá nhân không làm tròn trách nhiệm, buông lỏng quản lý để những đối tượng buôn bán, vận chuyển pháo lậu qua mặt cần phải kiểm điểm, xử lý nghiêm khắc. Trách nhiệm của các cấp chính quyền cơ sở trong quản lý địa bàn cũng phải được đề cao. Địa phương nào để người dân tàng trữ, sử dụng pháo nổ thì cấp ủy, chính quyền nơi đó phải chịu trách nhiệm. Không để xảy ra tình trạng buôn bán, vận chuyển, sử dụng pháo lậu phải trở thành một chỉ tiêu kinh tế - xã hội với các địa phương, đặc biệt là tại các “điểm nóng”. Cùng với các quy định về trách nhiệm cũng cần có quy định về quyền lợi được hưởng đối với những tập thể, cá nhân tích cực trong công tác đấu tranh chống buôn bán, vận chuyển pháo lậu. Cơ chế phối hợp trong tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm giữa các cơ quan chức năng về mặt pháp lý cũng cần rõ ràng, chi tiết hơn. Chế tài xử phạt vẫn còn nhiều sơ hở và chưa đủ sức răn đe. Những qui định pháp lý còn chưa chặt chẽ còn thiếu theo chúng tôi, các cơ quan chức năng cần phải điều chỉnh, bổ sung ngay.

Nhóm phóng viên Quốc phòng –An ninh