Sau khi hoàn thành nhiệm vụ hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm, hai chiếc MC-130J đã bị chính lực lượng đặc nhiệm Mỹ tự phá hủy tại chỗ để ngăn chặn công nghệ nhạy cảm rơi vào tay Iran.

MC-130J Commando II là cái tên ít được công khai, nhưng trong thế giới các hoạt động đặc biệt, nó là phương tiện vận tải không thể thiếu của các đơn vị Delta Force, SEAL Teams và các lực lượng đặc nhiệm khác của Mỹ. Vậy loại máy bay này thực sự là gì, và tại sao nó lại quan trọng đến mức Mỹ phải quyết định phá hủy ngay khi không thể rút lui?

MC-130J Commando II - "Bóng ma" trong bầu trời đêm

Theo thông tin từ Tạp chí quân sự Army Recognition, MC-130J Commando II là phiên bản chuyên biệt của dòng máy bay vận tải quân sự đa dụng C-130J Super Hercules, được hãng chế tạo hàng không Lockheed Martin phát triển từ năm 2011 để thay thế các phiên bản MC-130E/P cũ.

Hệ thống cảm biến dày đặc trên máy bay MC-130J. Ảnh: Army Recognition

Dựa trên khung thân C-130J tiêu chuẩn, MC-130J được tối ưu hóa hoàn toàn cho các nhiệm vụ đặc biệt như thả dù chính xác, tiếp nhiên liệu trên không cho trực thăng và các loại máy bay khác, hỗ trợ đặc nhiệm xâm nhập sâu vào hậu tuyến đối phương và thực hiện các nhiệm vụ cứu hộ - cứu nạn chiến trường.

MC-130J được trang bị 4 động cơ Rolls-Royce AE 2100D3, cho tốc độ hành trình 590 km/giờ, tầm hoạt động khoảng 5.500km và có khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Điểm đặc biệt của MC-130J là nó sử dụng cánh quạt có kết cấu 6 cánh làm từ sợi carbon siêu bền, giúp máy bay hoạt động tốt ở độ cao thấp và giảm tiếng ồn khi bay. Trong khi đó, phiên bản C-130J tiêu chuẩn sử dụng cánh làm từ hợp kim nhôm.

MC-130J có thể cất và hạ cánh trên các đường băng dã chiến không được chuẩn bị trước, với quãng đường cất cánh cực ngắn. Chính trong nhiệm vụ giải cứu phi công F-15E, các máy bay MC-130J đã hạ cánh xuống một đường băng cũ, thiếu các phương tiện hỗ trợ tại tỉnh Isfahan (Iran).

Là máy bay chuyên biệt cho các hoạt động đặc biệt, MC-130J cũng sở hữu những trang bị đặc thù so với máy bay vận tải thông thường. Đó là hệ thống radar địa hình AN/APN-241 tiên tiến, cho phép máy bay bay cực thấp ở độ cao dưới 100m, liên tục thay đổi độ cao theo địa hình để né tránh radar đối phương. Hệ thống điện tử hàng không số hóa và buồng lái kính giúp phi công có thể điều khiển máy bay trong mọi điều kiện thời gian, thời tiết, với khả năng nhận biết tình huống chiến trường nhanh chóng và chính xác.

Máy bay cũng được trang bị hệ thống phòng vệ toàn diện chống lại các mối đe dọa từ vũ khí phòng không, như cảm biến cảnh báo radar chiếu xạ, hệ thống áp chế điện tử, hệ thống thả mồi bẫy nhiệt và mục tiêu giả để đánh lừa radar và cảm biến trên đầu dò tên lửa của đối phương.

MC-130J có khoang chở hàng tùy chỉnh, phù hợp cho nhiều nhiệm vụ, từ thả dù đặc nhiệm, vận chuyển trực thăng MH-6 Little Bird, cho đến việc lắp đặt các bình nhiên liệu bổ sung để tổ chức tiếp dầu trên không cho các máy bay đồng minh. Hình ảnh chiếc MC-130J bay cực thấp để tiếp dầu cho 2 trực thăng HH-60W Pave Hawk tham gia nhiệm vụ giải cứu phi công tại Iran là một minh chứng cụ thể.

Khả năng hoạt động luồn sâu vào hậu tuyến đối phương hay cất và hạ cánh trên đường băng không được chuẩn bị là lợi thế mạnh mẽ của MC-130J trong các nhiệm vụ đặc biệt. Ảnh: Topwar

Không quân Mỹ đánh giá, MC-130J là “máy bay vận tải đặc biệt duy nhất” dành cho lực lượng đặc nhiệm, có khả năng hoạt động trong môi trường có nguy cơ cao, nơi các tình huống giao tranh hoặc tấn công nhằm vào máy bay có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào.

Để sở hữu những tính năng nổi bật nói trên, giá thành của mỗi chiếc MC-130J cũng không hề rẻ. Theo Lockheed Martin, giá của nó dao động khoảng 240-350 triệu USD tùy theo trang bị đi kèm, theo thời giá năm 2025. Bộ tư lệnh Các lực lượng Đặc biệt Mỹ đánh giá, MC-130J là “xương sống” của các chiến dịch đặc biệt, giúp lực lượng này xâm nhập sâu, hỗ trợ cứu hộ và rút lui nhanh chóng mà không cần đến các đường băng tiêu chuẩn.

Tại sao MC-130J phải bị phá hủy tại Iran?

Tạp chí quân sự The War Zone nhận định, trong chiến dịch giải cứu phi công F-15E bị bắn rơi sâu trong lãnh thổ Iran, MC-130J Commando II được lựa chọn vì những ưu điểm đặc biệt của nó: Khả năng bay thấp né radar, tiếp nhiên liệu trên không cho trực thăng MH-6 Little Bird và HH-60W Pave Hawk, cũng như vận chuyển lực lượng đặc nhiệm Delta Force đến gần khu vực cứu hộ. Ít nhất 2 chiếc MC-130J đã bay sâu vào không phận Iran để thực hiện nhiệm vụ.

Khi 2 chiếc máy bay vận tải đặc biệt này không thể cất cánh do hư hỏng trong quá trình rút lui, lực lượng Mỹ đã phải thực hiện thủ tục phá hủy tiêu chuẩn tại chỗ. Đây là một biện pháp thường thấy trong các chiến dịch đặc biệt khi khí tài quân sự không thể thu hồi. Mỹ từng áp dụng thủ tục này tại Afghanistan năm 2009 để tránh máy bay rơi vào tay Taliban, hay tại Iraq năm 2015 để ngăn phương tiện bị các tay súng của Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng chiếm giữ.

Những mảnh vỡ còn lại của máy bay MC-130J sau khi bị phá hủy tại Iran. Ảnh: FlightGlobal 

Quyết định phá hủy các máy bay MC-130J còn nhằm mục đích ngăn chặn các công nghệ nhạy cảm rơi vào tay đối phương. Trong đó có hệ thống radar địa hình đặc biệt, hệ thống thông tin liên lạc mã hóa, hay các trang bị tác chiến điện tử. Iran có thể sao chép công nghệ thông qua việc nghiên cứu đảo ngược hoặc chia sẻ các đặc điểm kỹ - chiến thuật của máy bay MC-130J cho các quốc gia đối thủ của Mỹ, khiến các hoạt động của lực lượng đặc nhiệm Mỹ trong tương lai có thể gặp nhiều khó khăn hơn.