Trong tháng 11 và 12-2017, máy bay tiêm kích F-15C Eagle của Không quân Mỹ đã ngăn chặn máy bay chiến đấu Su-30 của Hải quân Nga trên vùng biển quốc tế tại Baltic. Đánh giá về sự kiện này, Bộ Quốc phòng Nga ra tuyên bố, vụ ngăn chặn này xảy ra khi máy bay Su-30SM đang bay huấn luyện theo kế hoạch. Theo đó, máy bay chiến đấu F-15C của Mỹ đã tiếp cận máy bay Nga theo đúng thông lệ quốc tế. “Họ tiếp cận tới khoảng cách an toàn, rồi sau đó đổi hướng bay và bay đi”, Bộ Quốc phòng Nga công bố.

Nhân sự kiện trên, dưới đây là những lần “vũ điệu ngăn chặn” trên không Nga và Mỹ đã diễn ra trong năm 2017:

Tại Syria

Vào trung tuần tháng 12-2017, máy bay chiến đấu Nga-Mỹ đã có cuộc “ngăn chặn đáng nhớ” ở khu vực phía Đông không phận Syria. Vụ việc xảy ra vào ngày 13-12, 2 máy bay cường kích Su-25 của Nga đang hộ tống một đoàn xe chở hàng nhân đạo gần thị trấn Mayadin ở độ cao 3.300m thì bị máy bay tiêm kích F-22 của Không quân Mỹ áp sát.

Máy bay tiêm kích F-22 Raptor / DefenseTalk.

“Khi tiếp cận máy bay Su-25 của Nga, chiếc F-22 đã phóng mồi bẫy nhiệt. Ở thời điểm đó, một máy bay Su-35S đang làm nhiệm vụ kiểm soát không phận ở độ cao 10km đã hạ độ cao và tiếp cận chiếc F-22 từ phía sau. Động thái trên buộc máy bay tiêm kích Mỹ phải rời khỏi khu vực”, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố.

Phát biểu về sự việc trên, phát ngôn viên Không quân Mỹ, Damien Pickart nhấn mạnh, 2 máy bay Su-25 của Nga đã vi phạm khu vực quy định giữa Nga và Mỹ tại lưu vực sông Euphrates. Hành động của máy bay Nga có thể gây nguy hiểm cho lực lượng đồng minh của Mỹ chống IS trên mặt đất.

"F-22 đã thực hiện nhiều động tác bay chỉ nhằm thuyết phục Su-25 rời khỏi vùng không phận khu vực này bao gồm việc lượn vòng hay bắn pháo sáng ở gần máy bay Nga, hay thậm chí sử dụng cả đường dây liên lạc khẩn cấp", ông D. Pickart tuyên bố.

Trong khi đó, về phần mình, Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, máy bay tiêm kích Su-35S nhận lệnh ngăn chặn máy bay F-22 của Mỹ sau khi chiếc máy bay này có hành động đe dọa 2 chiếc cường kích Su-25 đang thực hiện nhiệm vụ tấn công khủng bố IS tại khu vực gần khu vực sông Euphrates, tỉnh Deir ez-Zor, Syria.

"Chiếc F-22 chỉ ngừng các hành động nguy hiểm và nhanh chóng rút lui, sau khi một tiêm kích Su-35S của Nga cơ động xuất hiện và áp sát”, Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng nga, Tướng Igor Konashenkov khẳng định. Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Nga nhấn mạnh, máy bay của Mỹ đã khiêu khích và không hồi đáp yêu cầu liên lạc từ sở chỉ huy không lưu của Nga ở Khmeimim.

Máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga

Vào tháng 6-2017, máy bay tiêm kích NATO đã bị máy bay chiến đấu Không quân Nga ngăn chặn khi cố gắng tiếp cận máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergey Shoigu đang trên đường tới vùng Kaliningrad.

Hình ảnh máy bay F-16 của NATO rút lui sau khi cố tiếp cận máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga trên biển Baltic / Russiatoday.

Máy bay chiến đấu F-16 của NATO đã rút lui khi máy bay Su-27 của Nga thực hiện thao tác “khoe” trang bị vũ khí hạng nặng mang theo.

Bình luận về sự kiện trên, một quan chức NATO tuyên bố: “Theo thông lệ của NATO, bất cứ khi nào máy bay lạ tiếp cận không phận, NATO và các không quân quốc gia thành viên đều điều lực lượng theo dõi những chuyến bay này. Khi chiến đấu cơ NATO tiếp cận máy bay đều xác định nó một cách trực quan, duy trì một khoảng cách an toàn mọi lúc. Sau khi hoàn tất việc nhận dạng, các chiến đấu cơ NATO đều bay đi”. Cả 3 máy bay Nga, bao gồm cả máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Nga S. Shoigu,  đều không có trả lời tín hiệu kiểm tra không lưu của NATO.

Phía NATO cũng khẳng định không biết thông tin lãnh đạo Quân đội Nga ngồi trên máy bay bị tiếp cận. Mục đích chính của máy bay NATO tiếp cận máy bay Nga chỉ là để nhận dạng.

Sau vụ việc, khi chiếc máy bay chở ông S. Shoigu trở về từ Kaliningrad, máy bay NATO tiếp tục bay lên hộ tống, nhưng giữ khoảng cách xa hơn so với lần đầu tiên.

Máy bay ném bom B-52 tại Baltic

Đầu tháng 6-2017, Bộ Quốc phòng Nga công bố thông tin, các máy bay tiêm kích Su-27 đã ngăn chặn và hộ tống máy bay ném bom B-52 của Mỹ trên không phận quốc tế tại Baltic, khi chiếc máy bay này đang tiếp cận không phận Nga.

Máy bay Su-27 ngăn chặn máy bay ném bom chiến lược B-52.

Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, máy bay tiêm kích Su-27 đã tiếp cận mục tiêu. Khi xác định đó máy bay ném bom B-52, họ đã hộ tống nó ra xa không phận Nga.

Việc ngăn chặn máy bay B-52 của Không quân Mỹ diễn ra trong bối cảnh NATO đang tổ chức hàng loạt cuộc tập trận nhiều quy mô khác nhau ở gần biên giới Nga và lực lượng quân sự Nga đang ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất.

Giới chức quân sự Nga đánh giá, việc Mỹ điều máy bay ném bom chiến lược B-52 áp sát không phận nga là hành động “thiếu tôn trọng”, khi “gây khó xử” cho lực lượng Không quân Nga. Hành động trên chỉ làm căng thẳng thêm quan hệ giữa NATO và Nga.

“Thực tế là các lực lượng của NATO đã tập hợp gần biên giới Nga và thực hiện các cuộc tập trận quân sự với sự hỗ trợ từ máy bay ném bom của Mỹ có khả năng mang vũ khí hạt nhân, và việc này không giúp ích cho nỗ lực giảm căng thẳng ở châu Âu”, chuyên gia Mikhail Ulyanov, Giám đốc Cơ quan chống phổ biến hạt nhân và kiểm soát vũ khí tại Bộ Ngoại giao Nga, nhận định.

Về phần mình, Lầu Năm góc cho rằng, máy bay B-52 hoạt động trên không phận quốc tế và từ chối bình luận về sự việc. Người phát ngôn Không quân Mỹ, Patric Ryder nhấn mạnh: “Chúng tôi có thể khẳng định rằng chiếc B-52 của Không quân Mỹ đã hoạt động trong không phận quốc tế, nhưng chúng tôi không có thông tin nào để cung cấp về hành động của chiếc máy bay Nga vào thời điểm này”.

Máy bay tuần thám hải quân P-8A Poseidon tại Biển Đen

Hồi tháng 5-2017, máy bay tiêm kích Su-30SM của Hải quân Nga đã được cử lên ngăn chặn một mục tiêu tiếp cận không phận Nga trên Biển Đen. Mục tiêu sau đó được xác định là máy bay tuần thám hải quân P-8A của Mỹ.

Máy bay tiêm kích Su-30SM / TASS.
Máy bay tuần thám hải quân P-8A Poseidon / Defesnetalk.

Theo nguồn tin từ truyền thông phương Tây, máy bay Su-30SM đã có các động tác bay nguy hiểm khi tiếp cận chiếc P-8A ở khoảng 3 m.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, sau khi máy bay Su-30SM tiếp cận máy bay tuần thám hải quân Mỹ, cả hai máy bay đã đổi hướng và trở về căn cứ an toàn.

Sau sự việc trên, người phát ngôn Lầu Năm Góc, Trung tá Michelle Baldanza tuyên bố, Máy bay chiến đấu Su-30 của Nga vừa chặn máy bay do thám P-8A Poseidon của Hải quân Mỹ ở Biển Đen theo cách 'không an toàn' vào ngày 26-11.

"Máy bay Mỹ khi đó đang hoạt động ở vùng biển quốc tế và không hề có hành động khiêu khích nào đối với máy bay Nga", Trung tá Michelle Baldanza nhấn mạnh.

Theo Lầu Năm góc, Hành động của Su-30 Nga bị coi là không an toàn vì tiêm kích này bay ngay phía trước chiếc P-8A Poseidon của Mỹ, từ phải sang trái. Luồng phản lực từ máy bay Su-30 tạo ra có thể gây nguy hiểm cho máy bay tuần thám hải quân Mỹ. Động tác bay của máy bay Su-30 đã làm chiếc  P-8A Poseidon bay vào “vùng nhiễu khí, quay 15 độ và bị rung lắc mạnh".

“Quái vật thép” trên bầu trời Alaska

Tháng 4-2017, Không quân Mỹ đã cử 2 máy bay tiêm kích F-22 lên ngăn chặn và hộ tống máy bay ném bom Tu-95MS (biệt danh: Quái vật thép) trên không phận quốc tế ở Alaska.

Theo các thông tin công khai, vụ việc diễn ra rất an toàn và chuyên nghiệp. Các máy bay F-22 đã tiếp cận chiếc Tu-95MS ở địa điểm cách đảo Kodiak gần 200km. Phía Mỹ khẳng định, chiếc Tu-95MS đã bay vào khu vực nhận diện phòng không Alaska của Mỹ.

Máy bay ném bom Tu-95MS được máy bay tiêm kích F-22 hộ tống.

Nhiều nguồn tin khác cho biết, trong vụ việc, máy bay Nga-Mỹ không thiết lập kênh liên lạc vô tuyến và mọi việc điều diễn ra trong im lặng.

Theo thông tin từ Lầu Năm góc, ngay khi chiếc Tu-95MS bay vào vùng nhận diện phòng không, Không quân Mỹ đã cho xuất kích 2 chiến đấu cơ tàng hình F-22 và máy bay cảnh báo sớm E-3 để ứng phó. Máy bay hai bên bay cùng nhau trong vòng hơn 10 phút, trước khi các oanh tạc cơ Nga chuyển hướng và quay về căn cứ.

Sau sự việc, Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, máy bay ném bom Nga hoạt động hoàn toàn hợp pháp trong không phận quốc tế.

“Trên vùng trời quốc tế gần Alaska, các chiếc Tu-95MS đã bị chiến đấu cơ F-22 của Không quân Mỹ áp sát suốt 27 phút”, Bộ Quốc phòng Nga ra thông báo.

TUẤN SƠN (tổng hợp)