Nhóm học viên tiêu biểu trong phong trào "Tuổi trẻ sáng tạo" của Học viện quân y. Ảnh: ĐỨC TOÀN

Cách đây không lâu, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường quân đội, Cục Nhà trường (Bộ Tổng tham mưu) đã tổ chức hội nghị tổng kết khoa học giáo dục. Hội nghị đã thẳng thắn đề cập đến nhiều vấn đề trong chỉ đạo, tổ chức triển khai nghiên cứu khoa học và ứng dụng vào thực tiễn công tác giảng dạy. Một trong nhiều câu hỏi được đặt ra là nên mở rộng hay hạn chế việc triển khai nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường quân đội?

Ngay sau hội nghị, chúng tôi đã có cuộc khảo sát ở một số học viện, nhà trường quân đội khu vực phía Bắc. Trả lời câu hỏi trên, 100% ý kiến của cán bộ, giảng viên, học viên được mời tham dự đều khẳng định sự cần thiết của công tác nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường quân đội. Lý giải về điều này, không ít cán bộ, giảng viên đã ví sự kết hợp giữa giáo dục-đào tạo với nghiên cứu khoa học giống như "đi bằng hai chân". Chú trọng vào nhiệm vụ giáo dục-đào tạo, mà xem nhẹ công tác nghiên cứu khoa học hoặc ngược lại đều tạo nên sự khập khiễng trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Do vậy, để nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo trong các học viện, nhà trường, vấn đề đặt ra là phải kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy, bồi dưỡng kiến thức cho học viên với đẩy mạnh nghiên cứu khoa học.

Cũng có ý kiến cho rằng: Thực tế hiện nay không ít đề tài khoa học, thậm chí cả đến các đề tài tiến sĩ chỉ tiêu tốn ngân sách Nhà nước mà hiệu quả ứng dụng vào thực tiễn không cao. Nói như vậy là đúng một phần nhưng không hoàn toàn chính xác. Qua thực tế khảo sát ở một số học viện, nhà trường chúng tôi nhận thấy: Tổ chức cho học viên tham gia nghiên cứu khoa học không chỉ tạo ra những sản phẩm khoa học cụ thể, mà điều quan trọng hơn là hình thành phương pháp, rèn luyện thói quen nghiên cứu, tìm tòi cái mới, ứng dụng cái tiến bộ vào thực tiễn trong từng lĩnh vực công tác. Đối với đội ngũ giáo viên nghiên cứu khoa học là điều kiện tiếp nhận, cập nhật kiến thức, làm phong phú, tạo sự sinh động, hấp dẫn cho từng bài giảng, tránh sự nhàm chán, lối mòn cả về kiến thức và phương pháp giảng dạy. Như vậy, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục-đào tạo với nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là nhu cầu của mỗi cán bộ, giảng viên, học viên hiện nay. Kết quả nghiên cứu khoa học, giáo dục trong các nhà trường quân đội góp phần khắc phục tình trạng tụt hậu về chất lượng đào tạo; tiết kiệm kinh phí và công sức cho đào tạo của cả hệ thống nhà trường. Qua khảo sát tại Học viện Quốc phòng, Học viện Hậu cần, Trường sĩ quan Lục quân 1… cho thấy việc tổ chức nghiên cứu các đề tài khoa học giáo dục, chính là bước cụ thể hóa việc áp dụng những thành thực của khoa học, công nghệ, nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. Mặt khác, việc áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong đào tạo đã góp phần giải quyết mâu thuẫn giữa nguồn đầu tư cho đào tạo còn hạn hẹp, trong khi yêu cầu chất lượng đào tạo ngày càng cao, nhất là rèn luyện kỹ năng thực hành cho người học; khắc phục hiện tượng tách rời giữa nghiên cứu và ứng dụng. Đây cũng chính là một trong những yêu cầu trong việc thực hiện đề án "Đổi mới quy trình, chương trình đào tạo cán bộ các cấp trong quân đội" đã được Hội đồng khoa học giáo dục quân sự Bộ Quốc phòng nghiệm thu và triển khai thực hiện từ năm học 2007-2008. Triển khai thực hiện việc nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường còn bảo đảm cho các nhà giáo có đủ các tiêu chí cần thiết để xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội đạt được các chức danh: Giáo sư, phó giáo sư; các danh hiệu: Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú và tạo điều kiện từng bước xây dựng, kiện toàn đội ngũ nhà giáo đạt chuẩn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Thực tế cho thấy, đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học trong các học viện, nhà trường không chỉ là một đòi hỏi khách quan, mà còn góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ cho quân đội; là điều kiện để người học kiểm chứng khả năng, trình độ của mình trên từng lĩnh vực cụ thể. Tuy nhiên, để tránh "bệnh thành tích", nâng cao hiệu quả khả năng ứng dụng các sản phẩm nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, đòi hỏi không chỉ sự cố gắng của mỗi người, mỗi học viện, nhà trường, mà cần có sự quan tâm, tạo điều kiện và chỉ đạo thống nhất của lãnh đạo, chỉ huy và cơ quan các cấp, tạo phong trào rộng khắp và tự giác trong đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên. Nhận thức đúng, đầu tư và bố trí kinh phí phù hợp, thẩm định kỹ trước khi triển khai đề tài nghiên cứu chính là "lời giải" cho "bài toán hiệu quả" của các công trình nghiên cứu khoa học ở các học viện, nhà trường hiện nay.

LÊ NGỌC LONG