Những người Việt Nam mang khát vọng toàn cầu (Bài 2)

Bài 2: Sức mạnh từ nghèo khó

QĐND - Không chọn đầu tư vào các nước giàu có, nơi có hạ tầng thuận lợi, người dân rủng rỉnh tiền bạc, mà Viettel toàn đổ tiền đổ của vào những nơi nghèo nàn, lạc hậu, thiên tai, đói kém. Tại sao vậy? Cơ hội nào từ những đất nước đó?

Tiếng loa cầm tay ở khu chợ nghèo

Chúng tôi đến một khu chợ nông thôn tại tỉnh Ma -pu-tô, cách thủ đô Ma -pu-tô khoảng 40km. Đến nơi, chúng tôi thấy một đội bán hàng lưu động mặc áo màu cam sặc sỡ của Công ty Movitel đi mời chào, bán sim điện thoại cho từng người bán cá, từng cô thợ may... tại chợ. Đội bán hàng gây hoạt náo cả khu chợ với tiếng nhạc, tiếng giới thiệu.

Cách bán hàng này đã quen thuộc với Việt Nam, nhưng lại là một cách làm rất mới tại Mô-dăm-bích. Các hãng viễn thông khác tại Mô-dăm-bích chủ yếu chỉ quen bán sim điện thoại tại các cửa hàng, quảng cáo trên truyền hình, báo chí, trên pa-nô, áp-phích, rồi yên chí ngồi chờ khách hàng đến mua. Còn với Movitel, thay vì mất tiền cho quảng cáo trên truyền hình, họ chủ động tổ chức nhân viên đi thành từng đội bán hàng, đến từng khu chợ, len lỏi vào từng con hẻm, gõ cửa từng nhà để giới thiệu và bán sản phẩm. Cách làm này rất phù hợp với dân nghèo, những người ít thông tin, còn chưa thạo trong các thao tác với máy móc, luôn cần được hướng dẫn đến nơi, đến chốn. Như vậy, cùng với việc vùng phủ sóng, hạ tầng viễn thông tốt và hiện đại nhất nước thì cách bán hàng năng động hơn của Movitel khiến cho lượng thuê bao của họ tăng nhanh chóng mặt. Chỉ sau khoảng 10 tháng chính thức hoạt động, đến hết quý I-2013, Movitel đã có khoảng 1,8 triệu thuê bao. Công ty đặt mục tiêu đến hết năm 2013 này, tức là sau một năm rưỡi hoạt động, sẽ có khoảng 4 triệu khách hàng. "Các hãng viễn thông khác thấy cách bán hàng của Movitel quá hiệu quả, nên đang học để làm theo" - Anh Quân cho biết.

Người dân nghèo luôn là đối tượng được Movitel quan tâm đặc biệt. Ảnh: Quang Phương.

Anh Vũ Hồng Quân, Giám đốc Chi nhánh Movitel ở tỉnh Ma-pu-tô cho biết, diện tích đất nước Mô-dăm-bích rộng hơn gấp 2 lần diện tích Việt Nam, thế mà lại chỉ chia làm 11 tỉnh, thành phố, vì thế diện tích của mỗi tỉnh là rất lớn. Ví dụ, diện tích của tỉnh Ma-pu-tô là hơn 26.000km² (gấp gần 8 lần diện tích thành phố Hà Nội), khoảng cách từ hai đầu tỉnh lên tới 500km. Vì vậy, để cung cấp dịch vụ được cho người dân là một nỗ lực lớn của cả chi nhánh.

Trước khi xuất hiện Movitel thì các doanh nghiệp viễn thông khác chỉ tập trung phục vụ ở các thành phố. Vì thế, càng ở vùng sâu, vùng xa, người dân càng khao khát sử dụng dịch vụ viễn thông. Tại một số địa phương phía Bắc của Mô-dăm-bích (cách thủ đô hàng nghìn cây số), đã diễn ra "cơn sốt Movitel". Người dân xếp hàng dài dằng dặc, cố mua bằng được sim điện thoại của Movitel - mạng viễn thông duy nhất tại đây. Nhiều người mua được sim điện thoại xong, phấn khởi quá đứng ngay tại cửa hàng nhờ nhân viên dạy cách bấm máy để gọi cho những người thân ở xa. Tại tỉnh Ca-bô Đen-ga-đô, doanh thu bán sim, điện thoại của một cửa hàng lớn của Movitel có thể lên tới 900.000 đến 1 triệu mê-ti-ca (đơn vị tiền tệ của Mô-dăm-bích)/ngày, tính ra tương đương khoảng 608-677 triệu VND/ngày. Tôi nhẩm tính, như vậy doanh thu hằng tháng của cửa hàng đó tới hơn 20 tỷ đồng! Đó quả là một con số ấn tượng mà ít người dám hình dung một cửa hàng bán sim, bán điện thoại ở nơi nghèo khó có thể đạt được.

Cách tổ chức mạng lưới bán hàng trực tiếp vừa mang lại hiệu quả, lại tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương. Anh Hồ Văn Hào, Trưởng phòng Kế hoạch - Hành chính của Công ty Movitel cho biết, Movitel đã tạo thu nhập cho khoảng 10.000 người dân Mô-dăm-bích, bao gồm 1.400 nhân viên chính thức, 2000 chủ nhà trạm, khoảng 1.600 người bán dạo và 5000 đại lý bán hàng. Đi trên quốc lộ, hay vào những con phố huyện, chúng tôi đều bắt gặp những bóng áo da cam đồng phục của Movitel. Tại tỉnh Ga-da tôi bắt chuyện với anh chàng Mun-lô-vô, 24 tuổi, một cộng tác viên bán hàng của Movitel. Mun-lô-vô cho biết, anh kiếm được khoảng 1.200 mê-ti-ca/tháng từ việc bán sim điện thoại của Movitel. "Học hết phổ thông, tôi kiếm việc mãi chẳng được, rất may là một người bạn đã giới thiệu cho tôi công việc này" -Mun-lô-vô tâm sự. Mun-lô-vô cảm thấy rất tự hào vì đang góp phần cung cấp dịch vụ viễn thông cho người dân nghèo.

Tầm nhìn rộng từ căn phòng hẹp

Một buổi sáng cách đây vài năm, tôi đã ngồi trong căn phòng làm việc khá khiêm tốn về diện tích của Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng, Phó tổng giám đốc Viettel (lúc đó, anh Hùng đang là Đại tá) và được nghe về chiến lược đầu tư ra nước ngoài của Viettel để chớp lấy những cơ hội từ "thế giới phẳng". Lúc ấy, Viettel mới thoát khỏi thân phận của một doanh nghiệp non trẻ, bị chèn ép, đang bứt phá để trở thành thế lực viễn thông hàng đầu Việt Nam. Từ căn phòng nhỏ bé ấy, vị Phó tổng giám đốc phụ trách về chiến lược phát triển của Viettel đã phóng tầm mắt, vẽ nên một bản đồ đầu tư của Viettel bao trùm nhiều nơi trên thế giới, với một thị trường khổng lồ khoảng 500 triệu dân vào năm 2015 và tới 1 tỷ dân vào năm 2020. Giọng nói của anh lúc nhỏ nhẹ, lúc hùng hồn, ẩn chứa trong đó là cách nghĩ sâu sắc và mới mẻ về phát triển, là sự khao khát đến cháy bỏng nhằm nâng tầm của doanh nghiệp Việt Nam, con người Việt Nam.

Các nhân viên của Movitel kéo cáp quang đến khu dân cư vùng nông thôn ở tỉnh Ma-pu-tô. Ảnh: Quang Phương.

Có cái lạ là Viettel toàn đổ tiền đầu tư vào những nước nghèo khó, mức sống người dân còn thấp. Điển hình là đất nước Ha-i-ti, nơi mà lúc ấy vừa bị một trận động đất khủng khiếp tàn phá làm hàng trăm nghìn người chết, cơ sở hạ tầng gần như bị hủy hoại hoàn toàn. Một thị trường "xương xẩu" như thế, theo một lẽ thường, các nhà đầu tư chỉ muốn "bỏ của chạy lấy người". Vậy mà Viettel vẫn quyết định đầu tư vào đó. Hay các nước mà Viettel đã đầu tư vào như: Lào, Cam-pu-chia, Mô-dăm-bích, Pê-ru, Đông Ti-mo đều là những nước nằm ở nửa dưới của bảng xếp hạng trình độ phát triển.

Lý giải về việc này, Phó tổng giám đốc Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, trước hết, tại những nước phát triển, để xin được một giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông là rất khó khăn, rất tốn kém. Thứ hai, những thị trường nghèo khó là thách thức lớn, nhưng cũng đầy cơ hội. Anh phân tích: "Các hãng viễn thông từ những nước giàu không dễ thích nghi với thị trường các nước nghèo. Bởi ở các nước phát triển ARPU (doanh thu trung bình từ một thuê bao điện thoại) lên tới hàng chục USD /thuê bao điện thoại thế mà tại các nước nghèo, nước đang phát triển chỉ số ARPU của mỗi thuê bao điện thoại chỉ dưới 5USD (tại Mô-dăm-bích là 3,5USD-PV). Trong khi đó, tại thị trường Việt Nam, Viettel đã quen với chuyện ARPU dưới 5USD, thậm chí có nơi chỉ từ 1 đến 2USD. Trưởng thành từ môi trường nghèo khó chính là thế mạnh của Viettel".

"Vị tướng chiến lược" của Viettel ôn tồn nói: "Người nghèo có thế mạnh của riêng mình. Đó là động lực vươn lên rất mạnh mẽ. Họ cần cơ hội. Đầu tư vào các nước nghèo, chúng tôi trao cho người nghèo cơ hội để vươn lên. Đừng nghĩ người nghèo sẽ nghèo mãi. Người Việt Nam có câu "một miếng khi đói, bằng một gói khi no", người nghèo sẽ luôn nhớ đến những người đã giúp họ khi còn khốn khó".

Chiến lược bình dân hóa dịch vụ viễn thông, mở rộng hạ tầng viễn thông của Viettel đã đem lại những thành công rực rỡ ở tất cả các nước mà Viettel đã xuất hiện. Bởi nguyên tắc kinh doanh của viễn thông là càng nhiều người dùng thì hiệu quả càng cao.

Tại Mô-dăm-bích, doanh thu của Movitel hết năm 2012, tức là chỉ sau khoảng 7 tháng chính thức kinh doanh, đã là 68 triệu USD, trong đó lãi khoảng 10 triệu USD. Năm 2013 này, Movitel phấn đấu đạt doanh thu 250 triệu USD, lãi gần 100 triệu USD. Nhìn rộng hơn, mặc dù vẫn đang trong giai đoạn đổ tiền, đổ của vào đầu tư, nhưng Viettel đã liên tục chuyển lợi nhuận từ thị trường nước ngoài về nước: Năm 2011 là 40 triệu USD, năm 2012 là khoảng 76 triệu USD. Tổng số vốn Viettel đầu tư ra nước ngoài là 175 triệu USD thì Viettel đã thu lợi nhuận về nước là 120 triệu USD. Với những mạng viễn thông ở các quốc gia mà Viettel kinh doanh được khoảng 3 năm thì Viettel đã mang về nước được gần gấp đôi số vốn đã đầu tư. Có những công ty nếu bán đi có thể mang về hàng tỷ USD. Như thế, là vừa giúp được người nghèo, ngược lại sức vóc của Viettel cũng đang lớn mạnh dần từ các thị trường nghèo.

Trong một cuộc trò chuyện với tôi gần đây, tiến sĩ kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, chính sách đầu tư vào thị trường các nước nghèo của Viettel đang chứng minh được tính đúng đắn từ hiệu quả thực tế. "Đầu tư vào các nước phát triển, giàu có thì trước mắt sẽ rất khó cạnh tranh về công nghệ. Vào nước nghèo, Viettel sẽ tận dụng được các lợi thế từ cách làm của mình, triển khai nhanh hạ tầng. Khi xây dựng xong hạ tầng thì lúc đó đã thắng lợi trong cạnh tranh viễn thông" -Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong phân tích.

Như thế, sức mạnh của Viettel không hẳn là sức mạnh của vốn và công nghệ, mà đó là sức mạnh từ việc tìm được cho mình một hướng đi thích hợp và có phương thức hữu hiệu để hiện thực hướng đi ấy. Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: "Khi đã thành công ở thị trường cực khó là các nước nghèo thì Viettel sẽ có nền tảng cạnh tranh rất vững vàng, có khả năng để thành công ở mọi thị trường".

--------------

Bài 1: Các "sứ giả" mở đường

Bài 3: Phép thử cho phẩm chất Việt

Ký sự của HỒ QUANG PHƯƠNG