Bài 1: Các "sứ giả" mở đường

QĐND - Đến thủ đô Ma-pu-tô (Cộng hòa Mô-dăm-bích), những dấu ấn thú vị đầu tiên về Việt Nam mà tôi nhận thấy là Đại lộ Hồ Chí Minh và sóng điện thoại của Movitel (thương hiệu của Viettel tại Mô-dăm-bích), cùng với đó là rất nhiều dấu ấn khác khiến hình ảnh của đất nước và con người Việt Nam trên đất nước châu Phi này là vô cùng tốt đẹp.

Đại lộ của tình hữu nghị

Đại lộ Hồ Chí Minh rộng thênh thang, dài hơn 1km đi ngang qua tòa thị chính của thủ đô Ma-pu-tô. Con đường này cũng cắt qua một số đường phố chính, nổi tiếng của thủ đô như đường Các Mác, đường Lê-nin. Thả bộ trong ánh nắng vàng ươm, dưới bầu trời xanh và cao vời vợi, tôi dừng dưới biển tên đường đề "Av. Ho Chi Minh" (Đại lộ Hồ Chí Minh) để chụp bức ảnh lưu niệm. Năm 1977, đại lộ này được đặt tên là Hồ Chí Minh để tỏ lòng ngưỡng mộ của nhân dân Mô-dăm-bích đối với vị anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam đã có ảnh hưởng sâu sắc tới phong trào giải phóng dân tộc của nhân dân châu Phi, trong đó có Mô-dăm-bích. Hình ảnh Lãnh tụ Hồ Chí Minh đã đi vào trong sách giáo khoa của Mô-dăm-bích. Vì thế, khi tôi tự giới thiệu: "I am Vietnamese" (Tôi là người Việt Nam), thì từ người già cho tới trẻ em đều giơ ngón tay cái lên, biểu lộ sự thân thiện và nói: "A, Viet Nam, Ho Chi Minh", có những người đập tay, cụng nhẹ nắm đấm với tôi - một cử chỉ thể hiện tình bằng hữu của người dân nơi đây.

Đại lộ Hồ Chí Minh đi qua tòa thị chính của thủ đô Ma-pu-tô, đất nước Mô-dăm-bích.

Còn gì tự hào hơn khi lần đầu tiên đến một đất nước xa xôi, mà lại được đón tiếp nồng hậu và hình ảnh của đất nước mình, lãnh tụ của mình được người dân nước bạn yêu quý, ngưỡng mộ. Đại sứ Việt Nam tại Mô-dăm-bích Đặng Giang chia sẻ với tôi cảm giác này. Ông kể, lần đầu tiên ông tới Mô-dăm-bích là năm 1979 để học tiếng Bồ Đào Nha (ngôn ngữ chính tại quốc gia này). Vừa đặt chân xuống sân bay thủ đô Ma-pu-tô, ông và những người bạn trong đoàn đã được thông báo là đường về ký túc xá sẽ ngang qua Đại lộ Hồ Chí Minh. "Lúc đó, chúng tôi rất xúc động. Ở Mô-dăm-bích, chúng tôi luôn rất tự hào khi nói mình là người Việt Nam, đồng hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh" - Đại sứ Đặng Giang bồi hồi.

Chiếc sim điện thoại diệu kỳ

Trụ sở của Movitel nằm ở con phố chính nhộn nhịp ở thủ đô Ma-pu-tô. Từ xa đã có thể nhận ra màu rực rỡ của tòa nhà này - màu da cam, đặc trưng của thương hiệu Movitel. Tiếp chúng tôi, anh Nguyễn Công Hân, Tổng giám đốc công ty cho biết: Movitel là công ty liên doanh giữa Viettel và công ty SPI (một công ty nhà nước của Mô-dăm-bích), trong đó Viettel chiếm khoảng 70% vốn. Movitel chính thức khai trương từ 15-5-2012. Đến hết quý I-2013, tức là sau khoảng 10 tháng kinh doanh, Movitel đã trở thành doanh nghiệp viễn thông hàng đầu Mô-dăm-bích về hạ tầng, với 2.475 trạm phát sóng BTS (gồm 1.676 trạm 2G và 799 trạm 3G); phủ sóng 147/148 huyện, 2.175 xã (80% xã). Trong khi đó, cho tới nay, tổng số trạm phát sóng BTS của hai hãng viễn thông đối thủ của Movitel là MCell và Vodacom mới chỉ là 1.200 trạm (với 500 trạm 3G), mặc dù hai hãng này đã xuất hiện trước Movitel hơn chục năm. Với tốc độ phát triển hạ tầng thần kỳ ấy, Movitel đã phủ dịch vụ viễn thông tới khắp mọi miền của đất nước Mô-dăm-bích.

Không chỉ có vậy, Movitel còn làm một "cuộc cách mạng" trong giá cước viễn thông ở đất nước châu Phi này. Anh Hồ Văn Hào, Trưởng phòng Kế hoạch-Hành chính của Movitel nhớ lại, ngày Viettel mới sang đặt vấn đề mở mạng viễn thông, một quan chức sở tại đã giơ chiếc sim điện thoại di động lên và hỏi: "Liệu các ông có thể khiến giá mua sim điện thoại di dộng ở nông thôn và thành phố là như nhau không?". Lúc ấy, giá sim điện thoại di động ở vùng nông thôn cao hơn từ 2 đến 3 lần so với giá của những chiếc sim cùng loại ở thủ đô. Lời thách đố tưởng như không thể vượt qua đó trong suy nghĩ của vị quan chức nọ, lại là chuyện hết sức bình thường đối với cách làm của Viettel. Những người Viettel đã áp dụng nó vào Movitel. Công ty này dành tới hơn một năm miệt mài xây dựng hạ tầng, cho nên khi chính thức kinh doanh thì đã có hạ tầng viễn thông trải khắp Mô-dăm-bích. Movitel cũng thống nhất mức giá sim và cước dịch vụ viễn thông của mình trên toàn quốc, rẻ hơn hẳn giá sim của các hãng viễn thông khác. Không những thế Movitel còn phát sim miễn phí, tặng tiền vào tài khoản điện thoại, tặng dung lượng sử dụng cho học sinh, sinh viên, binh sĩ quân đội và cảnh sát, cung cấp internet miễn phí tới các trường học... Đây là những chính sách ưu đãi hoàn toàn mới mẻ với người dân bản địa. Anh Hồ Văn Hào khẳng định: "Ở Mô-dăm-bích, các anh chỉ cần nói "Việt Nam, Movitel" là lập tức sẽ được niềm nở chào đón".

Nhân viên người Việt Nam hướng dẫn nhân viên người Mô-dăm-bích của Movitel các thao tác kỹ thuật.

Khi chúng tôi tới Cục Viễn thông Mô-dăm-bích, ông Phăng-xít-cô Cha-tê, Giám đốc Cục Viễn thông bước ra đón với nụ cười tươi và cái bắt tay rất chặt. Theo ông Cha-tê, người dân Mô-dăm-bích rất yêu quý Movitel, yêu quý người Việt Nam. "Khi xưa, Việt Nam là hình mẫu trong đấu tranh giành độc lập tự do. Còn hiện nay, Movitel lại đang tạo ra một sức bật về hạ tầng viễn thông cho Mô-dăm-bích. Chỉ trong thời gian ngắn, sự xuất hiện của Movitel đã đưa Mô-dăm-bích vào tốp 3 nước có hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin phát triển nhất châu Phi. Từ chỗ là dịch vụ xa xỉ, chỉ dành cho người khá giả, dịch vụ viễn thông đã trở thành dịch vụ bình dân mà cả người dân thành thị lẫn người dân ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa đều được hưởng. Đó quả là một điều kỳ diệu!". Triết lý kinh doanh của Movitel khiến ông Cha-tê khâm phục: "Một triết lý kinh doanh luôn hướng tới sự phát triển chung của xã hội. Họ luôn đưa ra những chính sách đầy nhân văn và luôn làm tốt hơn cam kết của mình. Triết lý kinh doanh tốt đẹp của Movitel là điều mà chưa doanh nghiệp viễn thông nào tại Mô-dăm-bích làm được".

Theo ông Cha-tê thì không chỉ trong lĩnh vực viễn thông, dấu ấn tốt đẹp của người Việt Nam còn ở nhiều lĩnh vực khác. Đã từ lâu, Việt Nam đã cử các chuyên gia trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, nông nghiệp... sang Mô-dăm-bích để hỗ trợ phát triển. Nói đến người Việt Nam là người dân bản địa hình dung ra ngay tình cảm nồng ấm, nhiệt thành, sự tốt bụng, phong cách làm việc hết mình, luôn chia sẻ lợi ích với cộng đồng.

Tiền không phải là tất cả

Tinh thần làm việc kỷ luật, khoa học, "quên ăn, quên ngủ" của nhân viên người Việt Nam, khiến các nhân viên người bản địa tại Movitel vừa "ngại", vừa "nể", muốn học hỏi. Anh Lê-vít, 32 tuổi, nhân viên kinh doanh của Movitel cho biết trước đây đã làm việc trong nhiều doanh nghiệp nổi tiếng, một trong số đó là hãng nước giải khát Coca Cola. Mới vào Movitel chưa lâu, anh đã cảm nhận được phong cách làm việc rất khác biệt. Điều mà Lê-vít hết sức ngạc nhiên là con người Việt Nam có ngoại hình nhỏ bé nhưng sức làm việc vô cùng dẻo dai: "Họ bắt đầu làm việc từ 7 giờ sáng đến tận 8 giờ tối, thậm chí có khi vào đợt cao điểm thì đến 10 giờ, 11 giờ đêm. Đặc biệt, chuyện làm việc ngoài giờ là hoàn toàn tự giác".

"Các đồng nghiệp người Việt Nam đã tận tình hướng dẫn cho chúng tôi cách thức làm việc sao cho khoa học và chính xác. Và điều quan trọng là tinh thần hết mình vì công việc. Các bạn Việt Nam trong công việc thì hết sức quyết liệt, nhưng trong quan hệ đời thường thì hết sức thân tình" - Lê-vít nói.

Tôi chợt nhớ, cách đây vài năm, trong một lần trò chuyện, Trung tướng Hoàng Anh Xuân (lúc ấy là thiếu tướng), Tổng giám đốc Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel) đã nói về "chiến lược toàn cầu" của Viettel. Một trong những mục tiêu mà lãnh đạo Tập đoàn Viễn thông Quân đội đặt ra là không chỉ mở rộng thị trường, tìm kiếm lợi nhuận, mà cùng với quá trình đó là quảng bá hình ảnh doanh nghiệp Việt Nam, cao hơn nữa là đất nước Việt Nam, con người Việt Nam với thế giới. "Chúng tôi luôn giáo dục nhân viên của Viettel rằng, mỗi người trong số họ chính là một sứ giả, một đại diện của người Việt Nam, dân tộc Việt Nam, vì thế, dù đi đâu, làm gì cũng phải làm tốt, phải để lại ấn tượng đẹp về đất nước, con người Việt Nam trong lòng bạn bè quốc tế" - Trung tướng Hoàng Anh Xuân nói.

Nhận thức ấy đã thấm sâu vào mọi nhân viên Viettel. Họ thể hiện vai trò "sứ giả" của mình mọi lúc, mọi nơi, trong cả công việc, lẫn sinh hoạt đời thường. Xây dựng và giữ gìn hình ảnh của quốc gia, của dân tộc phải là nhiệm vụ của mọi người con đất Việt.

Việt Nam và Mô-dăm-bích thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 25-6-1975, đúng ngày Mô-dăm-bích tuyên bố độc lập. Sau đó, cộng đồng người Việt Nam tại Mô-dăm-bích chính thức xuất hiện. Đến năm 2013, tổng số người Việt Nam tại Mô-dăm-bích là khoảng 400 người, bao gồm các cán bộ đại sứ quán, chuyên gia y tế, giáo dục, nông nghiệp, lưu học sinh, tiểu thương và đông nhất là nhân viên của Movitel. Họ đang góp phần xây dựng đất nước Mô-dăm-bích, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Mô-dăm-bích.

Đại sứ Đặng Giang cho biết, Đại sứ quán Việt Nam tại Mô-dăm-bích và chính quyền sở tại đang lên kế hoạch sửa chữa, nâng cấp Đại lộ Hồ Chí Minh. Biển tên đường sẽ được thiết kế lại, sẽ có phần ghi bằng tiếng Việt là: "Chủ tịch Hồ Chí Minh - Lãnh tụ của Việt Nam". Hình ảnh cao đẹp của Bác Hồ trong trái tim của người dân châu Phi chính là di sản vô giá cho những lớp người Việt Nam tiếp sau. Hình ảnh đẹp về người Việt Nam cũng đang tiếp tục được xây dựng, gìn giữ. Ông Cha-tê cho biết, sự xuất hiện tuyệt vời của Movitel, khiến người dân Mô-dăm-bích càng tin tưởng vào đất nước và con người Việt Nam, thậm chí được xem là hình mẫu tốt đẹp của đầu tư nước ngoài tại Mô-dăm-bích. Ông mong sẽ có nhiều doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Mô-dăm-bích để giúp khai thác các tiềm năng ở đây như: Than đá, dầu khí, du lịch, nông nghiệp... Những cơ hội đối với đất nước và con người Việt Nam đang được rộng mở, trong đó có phần công sức to lớn của những vị "sứ giả" mở đường.

---------------

Bài 2: Sức mạnh từ nghèo khó

Ký sự của HỒ QUANG PHƯƠNG