Tôi đang lẩm nhẩm giai điệu của lời bài hát quen thuộc “Tôi người lái xe” của nhạc sĩ An Chung, bỗng trời tối sập, đen kịt. Mưa đến nhanh như dông biển. Lúc đầu mưa lao đến như những mũi tên đập bồm bộp vào mặt kính chắn gió, khiến tôi phải bật đèn pha và giảm tốc độ. Chưa đầy một phút sau, mưa đổ xuống ào ào.

Thượng tá Trịnh Phú Sơn, phóng viên Báo Quân đội nhân dân tác nghiệp tại khu vực ngập lụt tỉnh Bắc Ninh (nay là TP Bắc Ninh), tháng 10-2025. Ảnh: THÁI HƯNG  

Đây cũng không phải là lần đầu tiên đi công tác gặp mưa lớn trên đường cao tốc với đầy rẫy những nguy hiểm đang chực chờ phía trước. Điều này khiến tôi nhớ tới những câu chuyện mà phóng viên Báo Quân đội nhân dân thời chiến tranh kể lại trong những lần gặp mặt truyền thống.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, từ Hà Nội, có nhiều phóng viên của Báo Quân đội nhân dân đạp xe theo đường Quốc lộ 1A vào Quảng Bình, Quảng Trị để tác nghiệp dài 600km. Khi đi, ngoài phương tiện tác nghiệp, họ còn phải mang theo gạo và nhu yếu phẩm để ăn dọc đường.

Ban ngày họ đạp xe. Có đoạn đường xấu do bom đạn phải vòng tránh. Có đoạn phải cõng xe đạp qua chỗ lầy lội. Ban đêm họ ngủ nhờ nhà dân, ngủ hầm để tránh bom đạn và vừa lấy tư liệu, viết bài. Có người đạp xe từ Hà Nội vào đến Đồng Hới của tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) mất tới 13 ngày.

Trung tá Vũ Văn Duy, phóng viên Báo Quân đội nhân dân tác nghiệp tại thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai (nay là xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai) sau bão Yagi năm 2024. Ảnh: PHÚC LÂM

Ở giai đoạn đó, việc chuyển tin bài về tòa soạn là một thách thức rất lớn. Nếu chuyển thư theo đường quân bưu thông thường thì rất lâu mới về đến số 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội và thậm chí dễ bị thất lạc. Cách mà các cựu phóng viên chiến trường ngày đó hay dùng là rút ngắn tin, bài thành dạng đề cương sơ lược và gửi điện tín. Phương án này nhanh, bảo đảm an toàn, nhưng số lượng thông tin thì rất ngắn, đòi hỏi người ở nhà phải rất có kinh nghiệm mới xử lý được.

Làm báo thời nay hơn đứt các phóng viên chiến trường thời chiến tranh nhiều vấn đề và về nhiều nhẽ. Chúng tôi không bị tác động bởi sự đe dọa của bom đạn, không quá vất vả về đi lại. Trong một ngày, nếu sức khỏe cho phép, từ Hà Nội, tôi có thể di chuyển bằng xe ô tô cá nhân đến tận tỉnh Quảng Trị trên đường cao tốc. Chúng tôi cũng được bảo đảm phương tiện tác nghiệp, truyền tải thông tin hiện đại và tiện lợi hơn.

Nhưng làm báo thời bình như chúng tôi cũng có cái khó. Đó là áp lực về thông tin. Tin, bài phải có thông tin mới, thông tin hấp dẫn bạn đọc và chính xác. Đây là điều rất khó vì trong thời kinh tế thị trường, không dễ gì có thể lấy được thông tin như vậy. Bởi đơn giản là mọi người đều bận và chưa mấy mặn mà với báo chí.

Gần tới đầu Đại lộ Thăng Long, trận mưa rào lớn dừng lại rất nhanh như khi nó đến. Chiếc gạt mưa miệt mài quét qua quét lại, gạt sạch những giọt nước cuối cùng đọng trên kính chắn gió. Mặt đường cao tốc phẳng lì phản chiếu ánh nắng lấp lánh vừa hửng lên sau mây xám.

Nghĩ về chuyến đi của những phóng viên chiến trường năm xưa, tôi thấy lòng mình dịu lại và thêm gắn bó với cái nghề đã chọn. Mỗi thời đại mang trên vai một sứ mệnh và những nhọc nhằn rất riêng. Ngày xưa, cái gian khổ đo bằng chiều dài ngàn cây số dặm trường, bằng mưa bom, bão đạn và sự thiếu thốn trăm bề; còn ngày nay, cái khó lại nằm ở bản lĩnh giữ mình trước vô vàn áp lực của đời sống hiện đại, ở cái tâm để không chạy theo những thứ thông tin hời hợt, câu khách.

Phương tiện di chuyển có thể thay đổi từ chiếc xe đạp Thống Nhất tróc sơn năm nào sang chiếc ô tô cá nhân điều hòa mát lạnh. Cách thức truyền tin có thể vượt từ những dòng điện tín rút ngắn gửi về tòa soạn thành những tệp dữ liệu dung lượng lớn truyền đi trong vài giây qua sóng 4G, 5G. Nhưng có một thứ mãi mãi không thay đổi. Đó là hơi thở cuồn cuộn của thực tiễn và sự dấn thân của nhà báo chiến sĩ.