Bệnh hô hào, khẩu hiệu "suông"

1. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh có bài viết “Bệnh khẩu hiệu” với bút danh G., đăng trên Báo Cứu quốc, số 1191, ngày 15-3-1949. Sau khi nêu lên tầm quan trọng và vai trò của khẩu hiệu trong công tác tuyên truyền cổ động, Người phê phán một số địa phương và một số cán bộ đã mắc “bệnh khẩu hiệu”, biểu hiện ở chỗ đưa ra quá nhiều khẩu hiệu khó hiểu, không thiết thực lại dài dòng, khẩu hiệu một đằng, làm một nẻo. Điều đáng buồn hơn là một số cán bộ, địa phương hô hào khẩu hiệu rất hay, rất ý nghĩa, rất mạnh mẽ... nhưng hành động thì không mang lại kết quả, sản phẩm, thậm chí gây hậu quả nghiêm trọng, phải xử lý.

Những năm gần đây, tình trạng bệnh khẩu hiệu cũng chưa hề chấm dứt. Như trong vụ án liên quan tới ông Trịnh Xuân Thanh, đơn vị do ông Thanh lãnh đạo thời kỳ đó đưa ra những khẩu hiệu "hoành tráng" về các mục tiêu tăng trưởng vượt bậc, tổ chức các phong trào thi đua rầm rộ nhưng thực chất nội bộ công ty làm ăn thua lỗ, làm thất thoát gần 3.300 tỷ đồng của Nhà nước. Đáng chú ý, cơ quan chức năng sau đó đã kỷ luật khiển trách một cán bộ tại Ban Thi đua-Khen thưởng Trung ương vì đã thẩm định hồ sơ sai quy trình, giúp ông Trịnh Xuân Thanh có danh hiệu không đúng, sau đó danh hiệu này đã bị thu hồi. Hay mới đây nhất là những sai phạm có tổ chức ở Trường THPT chuyên Tuyên Quang liên quan đến nhiều cán bộ ngành giáo dục cũng có một phần nguyên nhân là do bệnh thành tích, bệnh khẩu hiệu, hoàn toàn trái ngược với những phong trào thi đua của chính nhà trường và ngành giáo dục phát động mà điển hình là Phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”.

Trên thực tế, bệnh hô hào, khẩu hiệu xuất phát từ chính đội ngũ cán bộ, đảng viên, đang len lỏi vào khắp các lĩnh vực, trong đó có nhiều lĩnh vực, công việc luôn treo những tấm biển rất to “tất cả vì người bệnh”, “vì sự nghiệp trồng người”... hay những phong trào với khẩu hiệu phát động nghe rất “vào tai, bắt mắt” nhưng cách làm việc thực tế của đội ngũ cán bộ lại không đáp ứng được những khẩu hiệu đó, thậm chí người nghe còn cảm thấy như mình bị lừa rồi thất vọng.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, trong thực hiện công vụ, một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn tình trạng nặng về hô hào, khẩu hiệu "suông" và nó như một căn bệnh. Tranh minh họa/Quang Cường

2. Bệnh hô hào, khẩu hiệu là một dạng biến tướng nguy hiểm của chủ nghĩa cá nhân. Nó không chỉ là biểu hiện của sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” mà nguy hiểm hơn, nó đang làm suy yếu sức chiến đấu từ bên trong, gây mất niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tạo “khoảng trống” để các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc, chống phá.

Về tư tưởng, bệnh hô hào, khẩu hiệu làm triệt tiêu động lực hành động và tạo ra tâm lý “lờn” phong trào. Dễ thấy nhất là căn bệnh này biến những chủ trương đúng đắn thành những chiếc vỏ rỗng. Khi một cơ quan, đơn vị liên tục bị bao vây bởi các khẩu hiệu nhưng hiệu quả thực tế không có gì thay đổi, cán bộ, nhân viên sẽ nảy sinh tâm lý thờ ơ, dửng dưng. Lâu dần, cấp dưới, quần chúng nhân dân rơi vào trạng thái “lờn” phong trào. Bất đắc dĩ, họ tham gia một cách đối phó, cưỡng ép, triệt tiêu hoàn toàn tính sáng tạo và động lực cống hiến tự thân.

Về kinh tế, bệnh hô hào, khẩu hiệu gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực của quốc gia, tổ chức. Để phục vụ cho những đợt hô hào, những buổi lễ phát động mang tính hình thức, một lượng ngân sách và thời gian lớn bị tiêu tốn một cách vô ích. Tiền bạc đổ vào việc in ấn áp phích, băng rôn, khẩu hiệu, tổ chức sự kiện, họp hành triển khai mang tính thủ tục từ cấp này sang cấp khác. Thay vì dùng nguồn lực tài chính và quỹ thời gian quý báu đó để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nâng cao phúc lợi, cải cách thủ tục hành chính hay giải quyết các vấn đề dân sinh bức thiết, lại phung phí cho những giá trị ảo. Đây là sự lãng phí vô hình nhưng để lại tổn thất hữu hình lớn cho nền kinh tế của đất nước.

Về đạo đức, bệnh hô hào, khẩu hiệu "suông" dung dưỡng thói gian dối, bệnh thành tích và sự suy thoái đạo đức. Khi thước đo một tổ chức được đánh giá không đúng, không phải bằng hiệu quả, sản phẩm thực tế, vô hình trung cổ xúy cho tư duy gian dối. Để khớp với những “khẩu hiệu hay”, cấp dưới buộc phải “tô hồng” báo cáo, ngụy tạo số liệu, giấu giếm khuyết điểm để đạt được danh hiệu thi đua. Căn bệnh này đẻ ra bệnh thành tích-một khối u ác tính làm méo mó các giá trị thực chất. Nghiêm trọng hơn, nó tạo ra một số cán bộ nói một đằng làm một nẻo, nói nhiều làm ít, nói hay làm dở, dẫn đến sự suy thoái nghiêm trọng về mặt đạo đức công vụ và nhân cách con người.

Về xã hội, bệnh hô hào, khẩu hiệu bào mòn niềm tin của nhân dân vào các chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước. Rõ ràng, bệnh hô hào, khẩu hiệu chính là thứ “axit bào mòn” niềm tin của nhân dân nhanh nhất. Khi người dân nghe thấy những cam kết, khẩu hiệu, viễn cảnh tươi đẹp được tuyên bố hùng hồn trên các phương tiện truyền thông, trên bục phát biểu của cán bộ, công chức địa phương, cơ quan nhưng hằng ngày vẫn phải đối mặt với những bất cập, chậm trễ, nhũng nhiễu trong đời sống thực tế, lời nói tỷ lệ nghịch với việc làm, sẽ tạo ra một hố sâu hoài nghi. Khi niềm tin bị tổn thương, người dân sẽ không còn đồng thuận, không còn muốn đồng hành với các chính sách, gây khó khăn cho việc triển khai các mục tiêu phát triển của địa phương, cơ quan, đất nước.

3. Không phải ngẫu nhiên mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh “nói ít-làm nhiều-làm đến cùng” như một yêu cầu xuyên suốt, một chuẩn mực hành động và cũng là một lời cam kết chính trị trước nhân dân. Đó không chỉ là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh “nói đi đôi với làm” trong chỉ đạo điều hành mà còn là sự tự soi chiếu nghiêm khắc của Đảng cầm quyền trước những giới hạn đã được nhận diện rõ ràng trong thực tiễn.

Để trị căn bệnh hô hào, khẩu hiệu, Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9-5-2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên giai đoạn mới. Trong Điều 5 của quy định nêu rõ cán bộ, đảng viên phải: “Khiêm tốn, cầu thị, giản dị; không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao phẩm chất, đạo đức, trình độ, năng lực công tác. Nói đi đôi với làm, làm đi đôi với nói, đã nói là làm”.

Trước hết, cần đổi mới căn bản tư duy và phương thức ban hành, triển khai nghị quyết ngắn gọn, rõ ràng, khả thi. Các cấp ủy, tổ chức đảng khi ban hành nghị quyết, chương trình hành động phải tuyệt đối tránh tình trạng sao chép nguyên văn văn bản cấp trên. Nghị quyết phải chỉ rõ: Việc gì cần làm? Ai làm? Bao giờ hoàn thành? Nguồn lực ở đâu?

Cần lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo năng lực cán bộ. Các cơ quan, địa phương cần xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công việc cụ thể. Thay vì đánh giá cán bộ qua các bài phát biểu hay các cuộc họp mà họ chủ trì, cấp ủy, tổ chức đảng cần đánh giá dựa trên các sản phẩm cụ thể như: Số dự án được khơi thông, số vốn giải ngân, các điểm nóng khiếu kiện được xử lý dứt điểm, tốc độ tăng trưởng thực chất của địa phương... Thực hiện nghiêm tinh thần chỉ đạo của Trung ương, thay thế ngay những cán bộ né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, chỉ biết “nghe ngóng”, hô khẩu hiệu giữ ghế mà không dám hành động vì lợi ích chung. Thực hiện cơ chế bảo vệ cán bộ “7 dám”, xóa bỏ được tâm lý “thà đứng ngoài hô khẩu hiệu cho an toàn còn hơn bắt tay vào làm mà dễ sai phạm”.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh việc quán triệt, thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Đội ngũ cán bộ các cấp phải gương mẫu, xông pha, từ bỏ thói mị dân bằng những mỹ từ; xây dựng phương pháp làm việc dân chủ, công khai, “thực hành đạo đức, phương pháp và phong cách làm việc dân chủ, khoa học, hiệu quả, sâu sát thực tiễn, gần dân, sát dân, vì dân; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; kịp thời thay thế cán bộ né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám quyết, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: Nói thiết thực, làm thiết thực, chứ không phải nói suông. Khẩu hiệu chỉ thực sự có giá trị khi được viết bằng mồ hôi của sự lao động và được kiểm chứng bằng sản phẩm, kết quả thực tế.