Tạo động lực để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển

Còn nhiều khó khăn

Theo ông Trương Đình Hoàn, Phó giám đốc Công ty Giải pháp mạng và máy tính TIC, doanh nghiệp có hơn 22 năm hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, từ sự hỗ trợ của Chính phủ và vai trò kết nối của Hiệp hội DNNVV Việt Nam, Công ty có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn, mở rộng giao thương và tham gia xúc tiến thương mại. Nhờ đó, doanh thu của doanh nghiệp tăng theo từng năm. Không chỉ tăng trưởng về doanh thu, môi trường kinh doanh cũng có những thay đổi rõ rệt, như hạ tầng logistics, giao thông thuận lợi giúp chuỗi cung ứng vận hành nhanh chóng.

Cùng với đó, sự bùng nổ của thương mại điện tử và các nền tảng kinh doanh số đã tạo ra “sân chơi mới”, nơi các doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh sẽ có cơ hội bứt phá... "Tuy nhiên, thực tế hiện nay, DNNVV vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là tiếp cận vốn, đất đai và thủ tục hành chính. Bởi phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, tài sản tập trung vào máy móc, hàng hóa và hoạt động sản xuất, kinh doanh nên không còn nhiều tài sản đủ điều kiện thế chấp để vay vốn. Trong khi đó, ngân hàng vẫn chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm khi thẩm định khoản vay, khiến nhiều doanh nghiệp dù có phương án kinh doanh tốt nhưng vẫn khó tiếp cận nguồn vốn”, ông Trương Đình Hoàn cho biết.

Công nhân Công ty muối NanoSalt (xã Quỳnh Văn, tỉnh Nghệ An) sản xuất muối dược liệu.

Không chỉ khó vay vốn, đất xây dựng nhà xưởng cũng là bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp. Bà Trần Thị Vượng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần chế biến thực phẩm Thạch An (xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) cho biết: “Hiện nay, khá nhiều DNNVV phải đi thuê nhà xưởng có sẵn rồi mua sắm máy móc để sản xuất. Bởi nếu doanh nghiệp mua đất, xây nhà xưởng thì cần một lượng vốn rất lớn, đây là vấn đề rất khó đối với doanh nghiệp”.

Cần những chính sách phù hợp để gỡ khó 

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Hiển, Trưởng ban Kinh tế và Xúc tiến thương mại (Hiệp hội DNNVV Việt Nam) cho biết: “Để tiếp cận nguồn vốn, doanh nghiệp cần xây dựng dự án, đề án, phương án sản xuất, kinh doanh minh bạch, rõ ràng. Minh bạch hóa tài chính thông qua chuẩn hóa hệ thống kế toán, áp dụng chuyển đổi số vào sản xuất, kinh doanh là cơ sở để tổ chức tín dụng đánh giá rủi ro và tiềm năng. Cùng với đó, cần đa dạng hóa kênh huy động vốn nhằm giảm áp lực phụ thuộc. Ngoài nội lực và vốn vay ngân hàng, doanh nghiệp có thể huy động từ các nguồn khác như Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Quỹ Phát triển DNNVV với lãi suất ưu đãi và thời hạn vay dài...”.

Mặc dù Luật Hỗ trợ DNNVV đã được ban hành từ ngày 12-6-2017, có hiệu lực từ ngày 1-1-2018, song thực tế qua nhiều năm chưa tạo ra những chuyển biến mang tính đột phá như kỳ vọng, đòi hỏi hệ thống chính sách cần được điều chỉnh theo hướng toàn diện, đồng bộ, phù hợp với tình hình hiện nay. Trong bối cảnh đó, dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) đang được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua. Dự thảo luật có nhiều điểm mới, các doanh nghiệp kỳ vọng sau khi luật được thông qua sẽ tạo động lực cho cộng đồng DNNVV phát triển. 

Theo đó, về hỗ trợ vốn, dự thảo luật bổ sung cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho DNNVV vay trên cơ sở đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay, bao gồm bảo đảm bằng động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số và tài sản hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Dự thảo cũng cho phép địa phương sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ dành cho DNNVV. Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ mặt bằng sản xuất trên cơ sở bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với những quy định của pháp luật về đất đai và luật hóa đầy đủ các cơ chế, chính sách hỗ trợ DNNVV tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, kinh doanh...

Bà Trịnh Thị Hương, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) lần này sẽ đổi mới từ tư duy hỗ trợ theo cung sang hỗ trợ theo nhu cầu của doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trọng tâm và lấy hiệu quả làm thước đo. Các chính sách sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi và có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên nâng cao năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị của DNNVV. Dự thảo cũng định hướng số hóa toàn trình quy trình hỗ trợ doanh nghiệp, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương gắn với trách nhiệm trong quá trình thực hiện.

Cùng với các cơ chế, chính sách hỗ trợ, nhiều chuyên gia cho rằng, yếu tố rất quan trọng là các DNNVV cần chủ động đổi mới, thích ứng nhanh trước môi trường kinh doanh ngày càng biến động và cạnh tranh cao.