Thông báo kết luận nêu rõ, Chính phủ ghi nhận và đánh giá cao vai trò, đóng góp tích cực của Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam trong quá trình phát triển ngành xây dựng và nền kinh tế đất nước. Với vai trò là tổ chức xã hội - nghề nghiệp, Hiệp hội đã làm tốt chức năng tập hợp, kết nối cộng đồng các nhà thầu xây dựng; kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, đồng thời tham gia đóng góp ý kiến xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về xây dựng, đấu thầu và hợp đồng xây dựng. 

Xử lý dứt điểm các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp

Chính phủ mong muốn Hiệp hội tiếp tục phát huy tốt hơn nữa vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước; chủ động nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh của nhà thầu trong nước; góp phần xây dựng ngành xây dựng Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, tự chủ và ngày càng vươn ra thị trường quốc tế.

Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc làm việc.

Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành, lắng nghe và tạo môi trường thuận lợi để cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các nhà thầu xây dựng. Chính phủ mong muốn Hiệp hội trở thành một trong những lực lượng nòng cốt góp phần phát huy nội lực, nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị và đất nước trong giai đoạn mới.

Trực tiếp liên quan đến lĩnh vực xây dựng, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính đã tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật có liên quan như: các Luật Xây dựng, Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Đất đai, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Đấu thầu… và hệ thống các Nghị định, Thông tư hướng dẫn đồng bộ, góp phần cơ bản giải quyết các khó khăn, vướng mắc liên quan.

Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương trong thời gian tới tiếp tục giải quyết kịp thời các nhiệm vụ, kiến nghị đề xuất của các Hiệp hội và doanh nghiệp đã được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chỉ đạo tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18-7-2026 và chỉ đạo của các Phó thủ tướng Chính phủ tại các cuộc họp tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian vừa qua với tinh thần “khẩn trương - quyết liệt - hiệu quả - không né tránh - không đùn đẩy” để tiếp tục “Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng”. 

Việc trả lời, xử lý kiến nghị phải rõ ràng, thực chất, xử lý dứt điểm các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, tránh viện dẫn quy định pháp luật chung chung; chủ động đề xuất phương án xử lý, báo cáo cấp có thẩm quyền đối với các nội dung liên quan cơ chế, chính sách hoặc vượt thẩm quyền.

Bảo đảm công bố kịp thời giá vật liệu, giá xây dựng

Đối với đề xuất, kiến nghị của Hiệp hội các nhà thầu xây dựng, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan nghiên cứu các đề xuất của Hiệp hội trong quá trình xây dựng, trình ban hành Luật Đấu thầu sửa đổi, các Nghị định và Thông tư hướng dẫn bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao chủ trì, phối hợp với các Bộ: Xây dựng, Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổng hợp đánh giá nguồn cung vật liệu xây dựng, nghiên cứu hoàn thiện các cơ chế chính sách về khai thác mỏ khoáng sản nhóm III, nhóm IV làm vật liệu xây dựng thông thường; xây dựng Quy chế điều phối vật liệu liên vùng nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt cục bộ, hoàn thành trong tháng 9-2026. 

Quang cảnh cuộc làm việc.

Bộ Xây dựng tăng cường đôn đốc các địa phương bảo đảm công bố kịp thời giá vật liệu, nhân công, máy thi công, giá xây dựng, định mức xây dựng theo thẩm quyền để phục vụ lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng; kịp thời hướng dẫn các địa phương và các cơ quan có liên quan trong việc thực hiện các Nghị định, Thông tư hướng dẫn về quản lý chi phí đầu tư xây dựng mới ban hành, các nội dung liên quan cơ chế chuyển tiếp, chi phí chung, bảo đảm kịp thời, đồng bộ, hoàn thành trong tháng 9-2026. 

Nghiên cứu phương pháp xác định giá vật liệu xây dựng tại mỏ (bao gồm: Đá xây dựng, cát xây dựng, cát san lấp, đất san lấp) theo cơ chế giao mỏ cho các tổ chức đủ năng lực, kinh nghiệm khai thác, chế biến, cung ứng vật liệu xây dựng được quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản.

UBND các tỉnh, thành phố tổ chức khảo sát, công bố giá vật liệu xây dựng, giá nhân công, giá ca máy và chỉ số giá xây dựng định kỳ, kịp thời, sát với thị trường; khắc phục tình trạng công bố chậm hoặc phản ánh chưa đầy đủ mặt bằng giá thực tế; phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý, cấp phép và điều phối nguồn khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình trọng điểm đi qua địa bàn. 

Chấp hành nghiêm các quy định về đấu thầu, an toàn lao động, bảo vệ môi trường

Đối với Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam và các doanh nghiệp xây dựng, Phó thủ tướng yêu cầu đổi mới mô hình quản lý và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ. Các doanh nghiệp chủ động kiện toàn mô hình tổ chức, nâng cao năng lực quản lý dự án theo chuẩn mực tiên tiến; tăng cường cơ giới hóa, tự động hóa, công nghệ thi công lắp ghép và ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) nhằm nâng cao năng suất lao động và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công. 

Tăng cường tính tự quản, kỷ cương và tuân thủ pháp luật, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, chấp hành nghiêm các quy định về đấu thầu, an toàn lao động, bảo vệ môi trường và nghĩa vụ thuế; ngăn ngừa các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, vi phạm trong hoạt động đấu thầu; thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách cho người lao động và chủ động liên kết đặt hàng đào tạo với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò đầu mối tổng hợp, phản ánh kiến nghị của doanh nghiệp, gửi các bộ, ngành, địa phương liên quan và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) để xem xét, xử lý kịp thời; đồng thời, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo cơ quan có thẩm quyền đối với các kiến nghị chưa được giải quyết thỏa đáng theo chỉ đạo của Chính phủ.

Tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các dự án lớn

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp cho biết, từ tổng hợp ý kiến doanh nghiệp, Hiệp hội kiến nghị tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc của ngành xây dựng, tập trung vào cơ chế lựa chọn nhà thầu, tổ chức thực hiện các dự án, quản lý chi phí, vật liệu, nhân lực…

Trong đó, Hiệp hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về tổng thầu, tổ hợp nhà thầu, nhà thầu phụ và cơ chế giao thầu, phù hợp với thực tế triển khai các dự án quy mô lớn, đồng thời, làm rõ quy định về hồ sơ, thông tin đấu thầu và chỉ định thầu, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Lê Bách - Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả phát biểu tại cuộc làm việc.

Từ thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng giao thông, ông Nguyễn Lê Bách - Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho rằng, cần tạo điều kiện để những doanh nghiệp có năng lực được tham gia, tổ chức thực hiện các dự án lớn, qua đó tích lũy kinh nghiệm quản trị và từng bước làm chủ công nghệ.

Theo ông Bách, thời gian qua Chính phủ đã quan tâm, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực doanh nghiệp. Đèo Cả cũng trưởng thành từ chính quá trình này. Trong lĩnh vực hầm đường bộ, từ chỗ phải học hỏi công nghệ nước ngoài, doanh nghiệp đã từng bước làm chủ và cải tiến công nghệ NATM phù hợp với điều kiện địa chất, tổ chức thi công và con người Việt Nam, hình thành phương pháp “NATM hệ Đèo Cả”. Từ nền tảng này, Đèo Cả đang tiếp tục chuẩn bị nguồn lực để tiến tới làm chủ công nghệ TBM trong thi công hầm ngầm, metro và đường sắt.

“Nếu doanh nghiệp Việt Nam không được giao việc để thực chiến ngay trên các công trình của đất nước thì rất khó trưởng thành; nguồn lực đã đào tạo sẽ bị lãng phí và chúng ta tiếp tục phải phụ thuộc vào nhà thầu, chuyên gia và công nghệ nước ngoài”, ông Bách nói.

Từ bài toán nâng cao năng lực, đại diện Đèo Cả cho rằng cách lựa chọn và tổ chức nhà thầu cũng cần thay đổi theo hướng giao trách nhiệm tương xứng với năng lực. Đối với các dự án lớn, đặc biệt là dự án theo tuyến, việc chia một đoạn tuyến thành quá nhiều gói thầu riêng biệt có thể làm tăng đầu mối quản lý, phân tán nguồn lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Thay vào đó, cần lựa chọn nhà thầu hoặc tổng thầu đủ năng lực, giao thực hiện đồng bộ và chịu trách nhiệm cuối cùng về tiến độ, chất lượng, chi phí và hiệu quả.

Các hạng mục chuyên ngành có thể được tổ chức thực hiện thông qua hệ thống nhà thầu phụ. Tuy nhiên, theo doanh nghiệp này, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc kiểm soát máy móc tỷ lệ giao thầu phụ, mà cần xác định rõ chủ thể thực sự quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với công việc được giao.

Một vấn đề khác được Đèo Cả đặt ra là cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý thủ tục sang quản lý kết quả, đồng thời xây dựng cơ chế phân bổ rủi ro hợp lý trong quá trình thực hiện hợp đồng. Theo ông Bách, việc xác định trách nhiệm khi dự án phát sinh chi phí hoặc phải điều chỉnh hợp đồng cần căn cứ đầy đủ vào nguyên nhân, mức độ lỗi, thiệt hại và quan hệ nhân quả, đồng thời, phân biệt rõ rủi ro khách quan, lỗi chủ quan và hành vi vi phạm pháp luật.

Lãnh đạo Tập đoàn Đèo Cả nhấn mạnh, những kiến nghị này không nhằm tạo cơ chế thuận lợi cho riêng một doanh nghiệp, mà hướng tới hình thành một thế hệ doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đủ năng lực cạnh tranh quốc tế. Nhà nước tạo cơ chế, đặt ra tiêu chuẩn; doanh nghiệp phải tự đổi mới, đầu tư con người, công nghệ và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình.

Mục tiêu xa hơn là hình thành những doanh nghiệp Việt đủ năng lực đưa công nghệ, đội ngũ kỹ sư và kinh nghiệm tổ chức thi công ra thị trường quốc tế, đảm nhận các công việc có hàm lượng kỹ thuật cao như hầm, cầu, metro, đường sắt; qua đó tạo việc làm, nguồn thu ngoại tệ và từng bước xây dựng thương hiệu ngành xây dựng Việt Nam.

TRANG LIÊN