Lâm Đồng phát triển kinh tế đêm giàu bản sắc, bền vững

Dư địa lớn từ sản phẩm du lịch về đêm

Khi màn đêm buông xuống, khu vực trung tâm phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng lại rực rỡ ánh đèn, tấp nập du khách. Trong tiết trời se lạnh, dòng người liên tục đổ về chợ đêm Đà Lạt và các tuyến phố xung quanh để khám phá không gian, thưởng thức ẩm thực, mua đặc sản, quà lưu niệm; nhiều quán cà phê, nhà hàng, điểm biểu diễn âm nhạc cũng sáng đèn đến khuya. Chỉ tính riêng chiều dài hơn 100m đường Nguyễn Thị Minh Khai nằm trước chợ Đà Lạt, mỗi đêm đều có khoảng 500 gian hàng phục vụ khách tới tham quan, ăn uống, mua sắm. Chị Nguyễn Thanh Mai, 36 tuổi, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tôi thích không khí mát lạnh, những quán cà phê ấm cúng và các món đặc trưng như sữa đậu nành, bánh tráng nướng. Chợ đêm với hoa, rau, củ, đặc sản xứ lạnh cũng tạo nên nét rất riêng, khiến mỗi lần lên Đà Lạt, tôi đều muốn ghé thăm”.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Lâm Đồng có không gian phát triển rộng và đa dạng, hội tụ nhiều loại hình tài nguyên du lịch. Nếu Đà Lạt nổi bật với khí hậu, cảnh quan, kiến trúc, hoa, ẩm thực và âm nhạc thì Phan Thiết, Mũi Né có lợi thế về biển, ẩm thực, vui chơi, giải trí và tổ chức sự kiện. Khu vực Gia Nghĩa, Tà Đùng hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên, văn hóa cộng đồng và các giá trị gắn với công viên địa chất; khu vực Bảo Lộc, Di Linh có thế mạnh về trà, cà phê, tơ lụa và làng nghề. Những khác biệt này là cơ sở để hình thành nhiều “sắc màu kinh tế đêm” thay vì áp dụng một mô hình giống nhau trên toàn tỉnh.

Điểm du lịch tại phường Xuân Trường-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm buổi tối. Ảnh: LÊ TUẤN

Trong 10 tháng năm 2026, Lâm Đồng đón gần 20,7 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 1,2 triệu lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch đạt 57.514 tỷ đồng. Toàn tỉnh có 4.318 cơ sở lưu trú với 69.040 phòng, 111 doanh nghiệp lữ hành và 99 khu, điểm du lịch, tham quan. Đây là thị trường cùng hệ thống dịch vụ đủ lớn để phát triển mạnh các hoạt động kinh tế sau 18 giờ.

Với tỉnh Lâm Đồng, kinh tế đêm không phải câu chuyện hoàn toàn mới. Từ năm 2023, UBND tỉnh đã triển khai thí điểm phát triển kinh tế đêm tại Đà Lạt, hướng tới hình thành các mô hình tham quan, mua sắm, giải trí mới, kéo dài thời gian hoạt động dịch vụ và tạo thêm sản phẩm phục vụ du khách. Tuy nhiên, do thiếu chiến lược phù hợp, các mô hình kinh tế đêm chưa thực sự phát huy hiệu quả, thậm chí có những mô hình "sớm nở tối tàn" như phố đi bộ Trần Quốc Toản tại Đà Lạt, chợ đêm Hùng Vương và tuyến đường ẩm thực đêm tại Mũi Né thời gian qua hoạt động không hiệu quả, phải đóng cửa, hoặc hoạt động cầm chừng.

Phát triển hệ sinh thái kinh tế đêm

Lâm Đồng đang hoàn thiện “Đề án phát triển mô hình kinh tế ban đêm trên địa bàn tỉnh đến năm 2030”. Theo đồng chí Đinh Văn Tuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, tỉnh phấn đấu đến hết năm 2027 lựa chọn và đưa vào vận hành thí điểm mô hình tại 5 khu vực gồm: Đà Lạt, Bảo Lộc, Gia Nghĩa, Phan Thiết và Mũi Né. Đề án hướng tới xây dựng sản phẩm đặc trưng cho từng vùng, tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu của du khách và tạo sinh kế cho người dân. Để hoàn thiện đề án, UBND tỉnh đã yêu cầu xác định cụ thể không gian, sản phẩm, phương án đầu tư hạ tầng và trách nhiệm quản lý. Mỗi không gian cần có đầu mối điều phối, kết nối các hoạt động và đơn vị khai thác. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với đơn vị tư vấn, các địa phương rà soát sự phù hợp với quy hoạch, làm rõ lộ trình thí điểm, cơ chế vận hành và nguồn lực thực hiện trước khi trình UBND tỉnh xem xét. Đây là cơ sở để từng bước hình thành các không gian kinh tế đêm có bản sắc, vận hành hiệu quả và bền vững.

Đông đảo du khách đến với chợ đêm Đà Lạt. Ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG

Du khách tham quan quầy hoa tại chợ đêm Đà Lạt. Ảnh: QUANG VINH

Tại Hội thảo khoa học phát triển kinh tế ban đêm tỉnh Lâm Đồng tổ chức đầu tháng 10-2026 vừa qua, đồng chí Đinh Văn Tuấn khẳng định, phát triển kinh tế đêm cần đặt trong tổng thể phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ. Mục tiêu không chỉ là kéo dài thời gian kinh doanh mà phải khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, tạo thêm sản phẩm, trải nghiệm; kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách, qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và đóng góp ngân sách.

Theo TS Phan Bảo Giang, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế-Tài chính TP Hồ Chí Minh, phát triển kinh tế đêm là bài toán chiến lược về tổ chức không gian, xây dựng sản phẩm, tạo sinh kế cộng đồng và cơ chế quản trị liên kết. “Lâm Đồng có thể phát triển theo các dải không gian “cao nguyên-đại ngàn-biển”, tạo chuỗi sản phẩm mang bản sắc riêng, đồng thời tăng cường phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng”, TS Phan Bảo Giang khuyến nghị.

Theo các chuyên gia, để phát triển hiệu quả các mô hình kinh tế đêm, Lâm Đồng cần khai thác và phát huy bản sắc, thế mạnh tại mỗi điểm đến. Theo đó, khu vực đô thị Đà Lạt có thể phát triển thành “thành phố của trải nghiệm đêm” với âm nhạc, nghệ thuật, ánh sáng, hoa, ẩm thực, kiến trúc và văn hóa bản địa. Khu vực Phan Thiết, Mũi Né cần tạo dấu ấn kinh tế đêm mang hơi thở của biển, kết hợp ẩm thực, nghệ thuật, thể thao và sự kiện ngoài trời. Tại Bảo Lộc và Di Linh có thể hình thành chuỗi trải nghiệm “đêm trà-cà phê-tơ lụa”; khu vực Gia Nghĩa, Tà Đùng phát triển trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa cộng đồng, âm nhạc và di sản địa chất. Khi mỗi vùng có một sản phẩm đặc trưng, du khách sẽ có thêm lý do để đi nhiều nơi và lưu trú dài ngày hơn. Để hiện thực hóa những ý tưởng đó, trước hết cần giải quyết bài toán quy hoạch phát triển kinh tế đêm, đầu tư cho hạ tầng giao thông và công trình công cộng về đêm; bảo đảm cứu hộ, y tế, phòng cháy, chữa cháy, an ninh, trật tự...

Một yêu cầu khác là tạo được chuỗi trải nghiệm liên tục gắn với các sản phẩm theo khung thời gian như: Buổi tối dành cho ẩm thực, văn hóa, di sản; tiếp đó là biểu diễn nghệ thuật, chương trình thực cảnh, ánh sáng; về khuya là những cụm vui chơi, giải trí chuyên biệt. Chuyển đổi số trong phát triển kinh tế đêm cũng cần được chú trọng giúp lan tỏa, liên kết, tích hợp các "điểm đến", dịch vụ. Qua đó tạo nên hành trình khám phá, trải nghiệm thuận lợi, cuốn hút, góp phần khai thác, đánh thức tiềm năng kinh tế đêm một cách trọn vẹn, tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.