Giải mã xuất khẩu trái cây và rau quả Việt Nam năm 2025 đạt kỷ lục

Dây chuyền chế biến xoài xuất khẩu của Công ty Cổ phần Thực phẩm Đồng Giao, tại tỉnh Sơn La.

Nếu như 6 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu mặt hàng này hệt như chiếc xe “lao dốc không phanh”, khiến nhiều người không khỏi bi quan, lo lắng, đặc biệt là đối với những người trồng sầu riêng chẳng khác nào “ngồi trên đống lửa”. Nguyên nhân đến từ việc “vua của các loại trái cây” - lô sầu riêng xuất sang thị trường Trung Quốc bị tồn dư chất Cadimi (một loại kim loại nặng) và tồn dư hàm lượng chất Vàng Ô. Ngay lập tức, các cơ quan chức năng đã vào cuộc để tìm hiểu nguyên nhân. Kết quả cho thấy, do thổ nhưỡng, bón phân chưa hợp lý, khiến cây sầu riêng “vô tình” hấp thụ Cadimi từ trong đất. Thế nhưng, cũng may đây chỉ là trường hợp cá biệt.

Cũng nhờ vậy, các tháng còn lại của năm 2025, mặt hàng trái cây đã lấy “phong độ”, kim ngạch xuất khẩu cứ tăng dần, đặc biệt là sầu riêng có đóng góp lớn vào tổng kim ngạch của nhóm mặt hàng trái cây và rau quả. Riêng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng khoảng 4 tỷ USD, vẫn giữ “ngôi vương” trong nhóm mặt hàng trái cây và rau quả có giá trị xuất khẩu cao nhất của Việt Nam. 

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam chia sẻ: "Chúng ta từng trải qua giai đoạn khó khăn trong quý I và nửa đầu quý II-2025, khi kim ngạch xuất khẩu sụt giảm 25-30% so với cùng kỳ năm 2024, nhưng nhờ chính sách điều hành linh hoạt, tháo gỡ vướng mắc của các cơ quan chức năng và cả hệ thống chính trị, xuất khẩu đã phục hồi mạnh. Tôi cho rằng, đây là bài học rất đáng giá cho doanh nghiệp và cơ quan chức năng trong cách ứng phó thị trường".

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết thêm: Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng trái cây và rau quả cả năm 2025 đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, trái cây và rau quả của Việt Nam không chỉ tăng trưởng xuất khẩu ở thị trường lớn nhất là Trung Quốc. Ngay thị trường Mỹ, mặc dù chịu tác động từ chính sách thuế quan, xuất khẩu rau quả sang thị trường này cũng vẫn tăng mạnh, đạt khoảng 500 triệu USD, tăng 56% so với năm 2024. Các thị trường khác như: Hàn Quốc, Nhật Bản, các quốc gia khu vực Trung Đông, Hà Lan... duy trì kim ngạch trên 100 triệu USD. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các loại trái cây chủ lực như: Sầu riêng, chuối, xoài, mít, dừa, bưởi...

Sầu riêng tiếp tục dẫn đầu nhóm mặt hàng xuất khẩu.

Trong bức tranh xuất khẩu nông sản năm 2025 của Việt Nam, mặt hàng trái cây và rau quả cùng với cà phê tiếp tục là "hai ngôi sao" trong nhóm ngành hàng tăng trưởng nổi bật, phản ánh tiềm năng sản xuất lớn, khả năng thích ứng thị trường ngày càng cao và dư địa mở rộng xuất khẩu của những mặt hàng này, đặc biệt là trái cây và rau quả.

Theo đánh giá, đây là năm “bứt phá” của mặt hàng trái cây và rau quả, dựa trên nền tảng nâng chuẩn sản xuất, siết chặt truy xuất nguồn gốc và tuân thủ rào cản kỹ thuật, tạo nền tảng vững chắc để nông sản Việt Nam tiếp tục khẳng định uy tín, chất lượng, thương hiệu trên thị trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Thành công của mặt hàng trái cây và rau quả của Việt Nam năm 2025 không tự nhiên mà đến, nó là kết quả sự nỗ lực của nông dân, doanh nghiệp, trong đó có đóng góp hỗ trợ tích cực của cơ quan chức năng khi đẩy mạnh xúc tiến, đàm phán mở rộng thị trường cho trái cây. Đến nay, nhiều loại trái cây của Việt Nam như sầu riêng, chuối, chôm chôm, chanh leo (chanh dây), dưa hấu, măng cụt, mít tươi được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Chỉ riêng năm 2025, Việt Nam đã ký Nghị định thư với phía bạn xuất khẩu chính ngạch 3 loại trái cây và rau quả: Ớt, chanh leo, mít tươi và 2 sản phẩm nông sản (cám gạo, tổ yến thô) sang Trung Quốc.

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay: Thời gian qua, Việt Nam đã đàm phán thành công với phía Trung Quốc về xuất khẩu chính ngạch một số mặt hàng trái cây của Việt Nam. Đây vừa là cơ hội và cũng là thách thức, đòi hỏi trái cây Việt Nam phải tiếp tục nâng cao chất lượng, đặc biệt đáp ứng được đòi hỏi về yêu cầu kiểm dịch thực vật, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nông dân, doanh nghiệp và ngành hàng trái cây và rau quả Việt Nam sẽ phải nâng cao nhận thức về thực hành sản xuất nông nghiệp tốt, áp dụng các biện pháp kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói của phía Trung Quốc. Khi mặt hàng trái cây Việt Nam ngày càng đáp ứng được yêu cầu về chất lượng cao, khắt khe của thị trường Trung Quốc thì trái cây cũng có thể đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của các thị trường khác.

Các chuyên gia về nông nghiệp cho rằng, với việc đáp ứng được tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường Trung Quốc, cũng như các thị trường khác, trong đó có thị trường các quốc gia Hồi giáo (thị trường Halal), trong thời gian tới, việc đạt con số 10 tỷ USD trong xuất khẩu mặt hàng trái cây và rau quả của Việt Nam sẽ trở thành hiện thực.