Điệp khúc “trồng, chặt” cao su

QĐND - Hiện nay, trên địa bàn Tây Nguyên lại xảy ra tình trạng bà con nông dân chặt bỏ hàng trăm héc-ta cao su tiểu điền đang trong thời kỳ kinh doanh, để chuyển sang trồng những cây trồng khác và ngừng khai thác mủ hàng nghìn héc-ta cao su.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do giá mủ cao su những tháng gần đây xuống quá thấp, hiện giá xuất khẩu chỉ còn xấp xỉ 40 triệu đồng/tấn mủ sơ chế; giá mủ cao su tươi trong nước xuống mức dưới 8 nghìn đồng/kg. Giá bán mủ không bù đắp đủ chi phí khai thác, khiến người sản xuất thua lỗ. Với những vườn cao su trồng trên đất không phù hợp, chất lượng cây giống không bảo đảm, cho năng suất thấp thì tình trạng thua lỗ còn nặng hơn.

Nông dân huyện Đắc R’lấp (Đắc Nông) chặt bỏ vườn cao su.

Theo tính toán, mỗi héc-ta cao su từ khi trồng đến thời kỳ cho mủ nông dân phải đầu tư hơn 100 triệu đồng. Như vậy, với hàng trăm héc-ta cao su đã chặt bỏ ở Tây Nguyên, số tiền đầu tư bị lãng phí lên đến hàng chục tỷ đồng! Vậy, câu chuyện đáng nói ở đây là tại sao nông dân Tây Nguyên cứ mãi loay hoay với điệp khúc “trồng, chặt” cây cao su?

Thực tế là trong nhiều năm qua, việc phát triển một số cây trồng chủ lực ở Tây Nguyên đã không theo quy hoạch, mà phụ thuộc chủ yếu vào giá sản phẩm. Khi giá một loại nông sản nào lên cao, người trồng có lãi là xảy ra tình trạng trồng mới ồ ạt, phá vỡ quy hoạch và bất chấp những khuyến cáo của nhà khoa học. Chẳng hạn như cây cà phê ở Tây Nguyên, hiện đã vượt quy hoạch hơn 100.000ha. Mặt khác, nông dân nước ta luôn sản xuất trong thế bị động, thường bị ép giá trên thị trường, nhất là với những nông sản xuất khẩu mũi nhọn như cà phê, cao su, điều. Mối liên kết 4 nhà “Nhà nước - nhà nông - nhà khoa học và nhà doanh nghiệp” đã nói đến nhiều nhưng thực tế triển khai nhân rộng và duy trì chưa đến nơi, đến chốn, nên phần lớn người nông dân vẫn "tự bơi" là chính.

Để sản xuất nông nghiệp vùng Tây Nguyên cũng như cả nước thực sự phát triển bền vững, chấm dứt tình trạng “trồng, chặt”, trước hết phải thực hiện tốt công tác dự báo nhu cầu thị trường để định hướng quy hoạch. Quy hoạch cơ cấu cây trồng không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên mà còn phải bảo đảm cân đối “cung, cầu”. Điều quan trọng nữa là cần phải duy trì chặt chẽ, có hiệu quả mối "liên kết 4 nhà" trong sản xuất nông nghiệp. Chỉ khi nào có sự vào cuộc quyết liệt của Nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp thì nhà nông mới có cơ hội thoát khỏi cảnh trồng, chặt ồ ạt gây thiệt hại kinh tế như hiện nay.