leftcenterrightdel
Ông Nguyễn Bích Lâm.

Phóng viên (PV): Thưa ông, tại sao Việt Nam cần phải đánh giá lại quy mô GDP giai đoạn 2010-2017 trong thời điểm này?

Ông Nguyễn Bích Lâm: GDP là chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng. Vì vậy, việc đánh giá đúng quy mô và tốc độ tăng chỉ tiêu GDP của toàn bộ nền kinh tế và GRDP của địa phương có ý nghĩa rất quan trọng, bảo đảm tính đầy đủ về quy mô và so sánh quốc tế.

Theo tôi, việc đánh giá lại quy mô GDP là nhiệm vụ cần thiết và lúc này là đúng thời điểm. Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) 10 năm 2021-2030 và Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2021-2025, việc đánh giá lại quy mô GDP vào thời điểm này giúp đưa ra những định hướng đúng cho phát triển đất nước trong 10 năm tới và cụ thể hóa cho giai đoạn 5 năm 2021-2025.

Nói thêm rằng, đánh giá lại quy mô GDP là nhiệm vụ thường xuyên và định kỳ của bất kỳ một cơ quan thống kê quốc gia nào trên thế giới. Trong quá trình biên soạn chỉ tiêu GDP, ở bất cứ quốc gia nào cũng luôn có những vấn đề phát sinh cần rà soát, cập nhật bổ sung, đánh giá lại cả trong ngắn hạn và dài hạn. Hầu hết các quốc gia có năng lực thống kê tốt đều tiến hành rà soát, đánh giá lại quy mô GDP thường xuyên và định kỳ. Từ 2010 đến nay, Mỹ, Trung Quốc, Canada, Đức, Nga, Italy, Croatia, Indonesia... đã tiến hành điều chỉnh, công bố lại quy mô GDP và các chỉ tiêu vĩ mô khác có liên quan. Việt Nam không phải là ngoại lệ.

leftcenterrightdel

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tại Cảng Nam Đình Vũ, Hải Phòng. Ảnh: MINH ĐỨC

PV: Năm 2013, Việt Nam cũng đánh giá lại quy mô GDP. Vậy lần đánh giá này có khác gì so với 6 năm trước, thưa ông?

Ông Nguyễn Bích Lâm: Trước đó, năm 2013, Tổng cục Thống kê đánh giá lại quy mô GDP giai đoạn 2008-2012. Đợt đánh giá cách đây 6 năm chỉ tập trung một số ngành, như: Ngân hàng, tài chính, bảo hiểm và kinh doanh bất động sản. Trong lần thu thập thông tin này sẽ đánh giá lại toàn bộ nền kinh tế, "quét" thông tin ở tất cả các ngành, các lĩnh vực, các hoạt động kinh tế thuộc phạm vi sản xuất theo quy định của Việt Nam. Do đó, chưa đề cập tới các hoạt động kinh tế ngầm và kinh tế bất hợp pháp.

PV: Theo ông, nhóm nguyên nhân dẫn đến thay đổi lớn nhất về quy mô GDP?

Ông Nguyễn Bích Lâm: Có 5 nhóm nguyên nhân dẫn đến thay đổi của quy mô GDP, trong đó có 4 nhóm làm tăng quy mô GDP, đó là: Bổ sung thông tin từ tổng điều tra; Bổ sung thông tin từ hồ sơ hành chính; Cập nhật lý luận mới hệ thống tài khoản quốc gia 2008 và rà soát, cập nhật lại phân ngành kinh tế. Chỉ duy nhất nhóm cập nhật cơ cấu kinh tế làm thay đổi hệ số chi phí trung gian và chỉ số giá của cả nước, đã làm quy mô GDP theo giá hiện hành giảm.

Đơn cử khi chúng tôi rà soát bổ sung nguồn thông tin từ tổng điều tra, trong dãy số liệu đánh giá lại GDP giai đoạn 2010-2017, con số bổ sung thêm là 76.000 doanh nghiệp. Trong số các doanh nghiệp này, đa phần là số lượng doanh nghiệp bổ sung thêm từ kết quả của Tổng điều tra kinh tế năm 2017 và từ hồ sơ hành chính của Tổng cục Thuế. Bên cạnh đó, trong lần rà soát, đánh giá lại quy mô GDP lần này, ngành thống kê cũng thu thập được số liệu của các doanh nghiệp thuộc 2 bộ: Quốc phòng và Công an.

PV: Theo ông, kết quả đánh giá lại quy mô GDP sẽ tác động đến các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của nền kinh tế như thế nào?

Ông Nguyễn Bích Lâm: Kết quả đánh giá lại quy mô GDP sẽ có tác động đến các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của nền kinh tế. Cụ thể, tạo ra mức tăng đáng kể trong tổng giá trị GDP và GDP bình quân đầu người, từ đó tác động đến định hướng phát triển KT-XH trong các giai đoạn tiếp theo. Sự gia tăng GDP bình quân đầu người có thể dẫn đến sự thay đổi trong mô hình tiêu dùng hộ gia đình do ước tính mức sống cao hơn hoặc đạt nhanh hơn đến mức quốc gia có thu nhập trung bình cao. Tuy nhiên, việc đánh giá lại quy mô GDP sẽ không tác động đến mục tiêu tăng trưởng GDP trong kế hoạch và chiến lược phát triển KT-XH do tốc độ tăng trưởng kinh tế qua các năm có sự thay đổi rất nhỏ.

Bên cạnh đó, đánh giá lại quy mô GDP sẽ nhận thấy làm thay đổi cơ cấu GDP: Tăng tỷ trọng khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ; giảm tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Quy mô GDP và GDP bình quân đầu người tăng lên có thể làm tăng đóng góp của Việt Nam cho các tổ chức quốc tế mà hiện nay Việt Nam đang là thành viên. Ngoài ra, đánh giá lại GDP sẽ làm thay đổi nhiều chỉ tiêu tài chính/tài khóa: Tỷ lệ thu ngân sách nhà nước, tỷ lệ thuế, tỷ lệ chi ngân sách nhà nước; tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước; tỷ lệ nợ công, nợ chính phủ và nợ nước ngoài so với GDP.

PV: Có ý kiến cho rằng, khi quy mô GDP tăng thì sẽ mở rộng dư địa cho chi tiêu và vay của Chính phủ. Vậy quan điểm của ông như thế nào?

Ông Nguyễn Bích Lâm: Mục đích quan trọng nhất của hoạt động này là đánh giá xác thực, đầy đủ nhất về quy mô GDP, năng lực của nền kinh tế, nâng cao vị thế kinh tế của đất nước trong khu vực và trên thế giới. Đây là thông tin đầu vào phục vụ việc nghiên cứu, so sánh, điều hành, ra quyết định của cấp quản lý vĩ mô...

Đúng là việc đánh giá lại quy mô GDP sẽ làm thay đổi hàng loạt những chỉ số vĩ mô quan trọng khác, như: Bội chi, nợ công… Sự thay đổi có thể cho thấy khả năng mở rộng dư địa cho thu ngân sách và thuế cũng như chi tiêu và vay của Chính phủ. Tuy nhiên, khả năng tác động là thấp, vì thực tế thu ngân sách và thuế được quy định bởi các văn bản pháp luật. Nhiệm vụ của ngành thống kê là phản ánh chính xác quy mô của nền kinh tế, không nhằm tăng GDP để mở rộng dư địa vay nợ của Chính phủ hay chi tiêu thêm ngân sách. Theo đó, dãy số về tăng trưởng GDP mới sẽ được dùng để phục vụ việc xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế 2021-2025 và chiến lược phát triển kinh tế 2021-2030.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

VŨ DUNG (thực hiện)