Trên nền tảng truyền thống đơn vị hai lần anh hùng, triết lý giáo dục “Tiên phong - nhân văn - mẫu mực - đổi mới - phát triển” của Học viện Chính trị vừa có tính định hướng chiến lược, vừa được cụ thể hóa sinh động trong từng hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Kiên định triết lý giáo dục trong hành trình 75 năm

Trải qua chặng đường 75 năm (1951-2026), từ Trường Chính trị Trung cấp Quân đội nhân dân Việt Nam giữa núi rừng Việt Bắc đến Học viện Chính trị hôm nay, một giá trị xuyên suốt, bền bỉ được kế thừa và phát huy chính là triết lý giáo dục mang đậm bản sắc cách mạng, khoa học và nhân văn.

Giảng viên Học viện Chính trị truyền thụ kiến thức cho Lớp đào tạo ngắn công tác Đảng, công tác chính trị khóa 1, năm học 2025-2026. Ảnh: TRUNG THÀNH

Triết lý giáo dục của Học viện được xác định rõ trong văn bản ban hành năm 2025 với nội hàm cốt lõi: “Tiên phong - nhân văn - mẫu mực - đổi mới - phát triển”. Đây không chỉ là khẩu hiệu mang tính định hướng, mà là hệ giá trị xuyên suốt chi phối mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục, cũng như vai trò của người dạy và người học.

Trong đó, “Tiên phong” được xác định là đi đầu, dẫn dắt, gương mẫu trong tư tưởng, lý luận và hành động giáo dục. Ngay từ những ngày đầu thành lập, Học viện Chính trị đã thể hiện rõ vai trò “máy cái” đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên, lực lượng giữ vai trò then chốt bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, hàng vạn cán bộ chính trị được đào tạo từ mái trường này đã tỏa đi khắp các chiến trường, vừa chiến đấu, vừa làm công tác tư tưởng, dân vận, góp phần quan trọng làm nên những chiến thắng vang dội của dân tộc. Đó chính là biểu hiện sinh động của triết lý “tiên phong” được hiện thực hóa trong thực tiễn.

Bước vào thời kỳ đổi mới, Học viện Chính trị tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, lý luận. Đội ngũ cán bộ, giảng viên không chỉ tham gia đào tạo, mà còn trực tiếp đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Hàng nghìn bài viết chính luận, hàng trăm đề tài khoa học cấp quốc gia, cấp Bộ Quốc phòng đã khẳng định vị thế của Học viện như một trung tâm lý luận uy tín của Quân đội.

Học viên Lớp 1B, đào tạo ngắn công tác Đảng, công tác chính trị khóa I, năm học 2025-2026. Ảnh: TRUNG THÀNH

Vận dụng triết lý giáo dục vào thực tiễn đào tạo

Triết lý giáo dục của Học viện Chính trị không dừng lại ở nhận thức lý luận, mà được cụ thể hóa thành các nội dung, giải pháp thiết thực trong công tác giáo dục, đào tạo.

Trước hết, “nhân văn” được xác định là lấy người học làm trung tâm, tôn trọng và phát huy giá trị, năng lực, phẩm chất của người học. Trong thực tiễn giảng dạy, điều này được thể hiện qua việc không ngừng đổi mới phương pháp, tăng cường tương tác, khuyến khích tư duy độc lập, sáng tạo của học viên. Các bài giảng lý luận chính trị được gắn với thực tiễn sinh động của đời sống quân đội, giúp người học không chỉ hiểu, mà còn thấm sâu giá trị nhân văn của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng.

Đối với Khoa Ngoại ngữ, triết lý “nhân văn” được vận dụng linh hoạt trong xây dựng môi trường học tập mở, thân thiện, lấy người học làm trung tâm. Việc dạy và học ngoại ngữ không chỉ nhằm trang bị công cụ giao tiếp, mà còn góp phần mở rộng tầm nhìn, nâng cao bản lĩnh chính trị, giúp học viên chủ động hội nhập, tiếp cận tri thức mới.

“Mẫu mực” là giá trị đòi hỏi cao đối với đội ngũ giảng viên và học viên. Theo triết lý giáo dục của Học viện, mỗi cán bộ, giảng viên phải là tấm gương tiêu biểu về đạo đức, lối sống, phương pháp, tác phong công tác. Thực tế cho thấy, đội ngũ giảng viên Học viện luôn giữ vững phẩm chất “nhà giáo, nhà khoa học, người sĩ quan”, kết hợp chặt chẽ giữa kỷ luật Quân đội và chuẩn mực sư phạm.

Lịch sử 75 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển của Học viện Chính trị có hơn 90% giảng viên của Học viện trình độ sau đại học, trong đó có hàng trăm giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ. Đây là lực lượng nòng cốt bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo của Học viện.

“Đổi mới” là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số. Học viện đã và đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý và giảng dạy, xây dựng mô hình “Học viện thông minh, hiện đại”. Nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy được cập nhật theo hướng hiện đại, phát triển năng lực toàn diện cho người học.

Tại Khoa Ngoại ngữ, đổi mới được thể hiện rõ qua việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, tích hợp công nghệ số, xây dựng học liệu điện tử, tổ chức lớp học trực tuyến kết hợp trực tiếp. Điều này giúp nâng cao hiệu quả đào tạo, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

“Phát triển” là quá trình vươn lên không ngừng về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và uy tín của Học viện. Đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy mọi hoạt động của Học viện trong giai đoạn hiện nay.

Đại tá Nguyễn Văn Cường, Hệ trưởng Hệ 4, Học viện Chính trị tận tình hướng dẫn học viên quốc tế trong quá trình học tập. Ảnh: TRUNG THÀNH

Nâng tầm chất lượng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu mới

Một trong những yếu tố quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo là đội ngũ giảng viên. Nhận thức rõ điều đó, Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện Chính trị tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên có trình độ cao, phẩm chất tốt, bản lĩnh vững vàng.

Triết lý giáo dục của Học viện đã xác định rõ vai trò của đội ngũ giảng viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn là người định hướng, dẫn dắt, truyền cảm hứng cho người học. Vì vậy, mỗi cán bộ, giảng viên phải không ngừng học tập, tu dưỡng, nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm, đồng thời rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống.

Đối với Khoa Ngoại ngữ, đội ngũ giảng viên luôn chủ động đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, tài liệu phục vụ đào tạo. Nhiều giảng viên đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua, giảng viên dạy giỏi, có công trình khoa học được công bố rộng rãi.

Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang có nhiều biến động, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra những nhiệm vụ mới đối với Học viện Chính trị. Triết lý giáo dục của Học viện tiếp tục là kim chỉ nam định hướng cho mọi hoạt động của đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên, chiến sĩ. Trên cơ sở đó, Học viện tiếp tục phấn đấu giữ vững vị thế là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn quân sự hàng đầu của Quân đội và quốc gia, có uy tín trong khu vực và trên thế giới.

Nhìn lại chặng đường 75 năm đã qua, có thể khẳng định rằng, chính việc kế thừa truyền thống vẻ vang, đồng thời kiên định và vận dụng sáng tạo triết lý giáo dục vào thực tiễn nhiệm vụ giáo dục, đào tạo đã giúp Học viện Chính trị không ngừng phát triển, khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục Quân đội và đất nước. Với nền tảng triết lý giáo dục đúng đắn, Học viện Chính trị sẽ tiếp tục vững bước trên con đường đổi mới, phát triển, xứng đáng là cái nôi đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.