Kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại với giá trị cốt lõi của giáo dục quân sự truyền thống

Theo Thượng tá, TS Phạm Thái Hòa, Phó chủ nhiệm Khoa Công tác Đảng, công tác chính trị, Học viện Kỹ thuật Quân sự, những năm qua, quán triệt sâu sắc chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, công tác giảng dạy các môn KHXH&NV tại Học viện Kỹ thuật Quân sự đã có nhiều chuyển biến tích cực cả về nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo.

Nhiệm vụ giảng dạy các môn KHXH&NV tại Học viện do hai khoa: Khoa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Khoa Công tác Đảng, công tác chính trị đảm nhiệm. Công tác giảng dạy các môn KHXH&NV luôn được đổi mới về phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học; đặc biệt hiện nay, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và từng bước khai thác, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực.

Giảng viên Học viện Kỹ thuật Quân sự sử dụng công nghệ số vào giảng bài trong Hội thi giảng viên dạy giỏi cấp Học viện năm 2025. Ảnh minh họa: qdnd.vn

Hiện nay, giảng viên các môn KHXH&NV tại Học viện bước đầu đã sử dụng AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số, mô phỏng tình huống, xây dựng ngân hàng câu hỏi, hỗ trợ nghiên cứu tài liệu và tăng tính trực quan trong giảng dạy. Một số công cụ AI còn được khai thác để hỗ trợ phân tích dữ liệu học tập, nâng cao khả năng tương tác và phát huy tính chủ động của học viên trong tự học, tự nghiên cứu. AI đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả trong đổi mới phương pháp giảng dạy các môn KHXH&NV tại Học viện.

Tác dụng của AI mang lại biểu hiện ở nhiều góc độ như góp phần hỗ trợ đổi mới phương pháp truyền đạt, tăng khả năng tương tác, trực quan hóa kiến thức và nâng cao hiệu quả tự học, tự nghiên cứu của học viên. Quan trọng hơn, trong môi trường đào tạo kỹ thuật quân sự, việc kết hợp giữa tư duy công nghệ với giáo dục chính trị, tư tưởng sẽ góp phần hình thành đội ngũ cán bộ vừa có trình độ khoa học công nghệ, vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tác chiến hiện đại.

Tuy nhiên, theo Thượng tá, TS Phạm Thái Hòa, Phó chủ nhiệm Khoa Công tác Đảng, công tác chính trị, giảng viên cần xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Vai trò quyết định chất lượng giáo dục vẫn là người giảng viên với bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm và khả năng định hướng tư tưởng cho học viên.

Để nâng cao việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong dạy học các môn KHXH&NV tại Học viện trong thời gian tới, Thượng tá, TS Phạm Thái Hòa cho biết, trước hết cần tiếp tục nâng cao nhận thức, năng lực số và kỹ năng khai thác AI cho đội ngũ cán bộ, giảng viên. Đây là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả ứng dụng công nghệ trong giáo dục đào tạo. Cùng với đó, cần tăng cường bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về ứng dụng AI trong giáo dục, đặc biệt theo hướng thực hành, gắn với các tình huống dạy học cụ thể của từng môn học KHXH&NV; đẩy mạnh xây dựng học liệu số, bài giảng điện tử, cơ sở dữ liệu phục vụ giảng dạy các môn KHXH&NV; tăng cường kết hợp giữa phương pháp dạy học truyền thống với công nghệ hiện đại nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của người học.

Ngoài ra, cần đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm thiết bị, đường truyền và các nền tảng số, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai AI trong nhà trường. Nếu thiếu điều kiện hạ tầng kỹ thuật, việc ứng dụng AI sẽ khó đạt được hiệu quả như mong muốn. Bên cạnh đó, cần xây dựng các quy định, hướng dẫn về việc sử dụng AI trong giảng dạy một cách an toàn, hiệu quả. Học viên cần được hướng dẫn cách sử dụng AI đúng mục đích, tránh phụ thuộc hoặc sao chép máy móc, đồng thời hình thành ý thức tôn trọng bản quyền và trung thực trong quá trình học tập.

Đối với nhà trường quân đội, khi ứng dụng AI trong giảng dạy cần đặc biệt chú trọng bảo đảm định hướng chính trị tư tưởng, bảo mật quân sự và an toàn thông tin. Giảng viên và học viên phải sử dụng AI có chọn lọc, tuyệt đối không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ hoặc sử dụng các nguồn dữ liệu thiếu kiểm chứng.

Đối với các môn KHXH&NV, đây là lĩnh vực trực tiếp tác động đến nhận thức, tư tưởng, bản lĩnh chính trị của học viên nên yêu cầu về tính chính xác, tính định hướng và tính giáo dục đặt ra rất cao. Vì vậy, trong quá trình ứng dụng AI phải luôn giữ vững vai trò chủ đạo của người giảng viên trong định hướng nhận thức, giáo dục lý tưởng, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và phương pháp tư duy khoa học cho học viên. Những nội dung do AI cung cấp cần được kiểm chứng, sàng lọc, bảo đảm đúng quan điểm, đường lối của Đảng, không để xảy ra tình trạng lệch chuẩn về nhận thức.

"Chúng tôi cho rằng, ứng dụng AI hiệu quả nhất là khi biết kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại với giá trị cốt lõi của giáo dục quân sự truyền thống, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, Thượng tá, TS Phạm Thái Hòa nhấn mạnh.