Học viện Kỹ thuật Quân sự: Đột phá đào tạo nhân lực công nghệ bán dẫn và nano chất lượng cao

Môi trường học thuật khắt khe nhưng đầy sáng tạo

Giai đoạn 2026-2030, Học viện Kỹ thuật Quân sự tiếp tục thực hiện chiến lược phát triển thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ quân sự hàng đầu, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo,... đã đặt ra yêu cầu mới về chất lượng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học vừa giỏi chuyên môn, ngoại ngữ, vừa có khả năng tham gia các chương trình nghiên cứu, ứng dụng gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để cụ thể hóa “Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn” theo tinh thần Quyết định số 1018/QĐ-TTg và “Đề án phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn” được nêu trong Quyết định số 1017/QĐ-TTg, ngày 21-9-2024 của Thủ tướng Chính phủ, việc tăng cường nghiên cứu và triển khai đào tạo lĩnh vực bán dẫn, đặc biệt là chuyên ngành “Công nghệ bán dẫn và nano” tại Học viện Kỹ thuật Quân sự (Đại học Kỹ thuật Lê Quý Đôn) là một bước đi mang tính đột phá và tất yếu, khẳng định vị thế của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học quốc gia và khu vực.

Các giảng viên Bộ môn Vật lý, Khoa Hóa - Lý kỹ thuật sử dụng thiết bị trong Phòng vàng - Class 1000 tại Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ nano.

Theo Đại tá Nguyễn Như Xuân, Bí thư Đảng ủy, Phó chủ nhiệm Khoa Hóa - Lý kỹ thuật, Học viện Kỹ thuật Quân sự, chuyên ngành “Công nghệ bán dẫn và nano” tại Học viện được thiết kế xây dựng tập trung trang bị cho sinh viên các kỹ năng về “Chế tạo - Đóng gói - Kiểm thử” bán dẫn dựa trên các trang thiết bị, phòng thí nghiệm hiện có tại Học viện, đặc biệt là hệ thống Phòng sạch (Clean-room) mới nhất và hiện đại nhất vừa được đưa vào sử dụng.

Chương trình đào tạo được xây dựng có sự kế thừa, rút kinh nghiệm và tham khảo các chương trình đào tạo tương tự của các trường đại học ở trong và ngoài nước. Việc triển khai đào tạo chuyên ngành tại Học viện góp phần thực hiện thắng lợi Đề án của Chính phủ về phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn đến năm 2030.

“Chúng tôi cam kết tạo ra một môi trường học thuật khắt khe nhưng đầy sáng tạo, nơi các sinh viên được trang bị đầy đủ bản lĩnh và tri thức trong phần Back-end của chuỗi công nghệ bán dẫn”, Đại tá Nguyễn Như Xuân nhấn mạnh.

Đào tạo gắn liền với nhu cầu doanh nghiệp

Trong năm học 2025-2026, Khoa Hóa - Lý kỹ thuật, Học viện Kỹ thuật Quân sự đã hoàn thiện khung chương trình đào tạo, tuyển sinh gần 40 sinh viên hệ dân sự cho chuyên ngành “Công nghệ bán dẫn và nano” (theo kế hoạch năm học 2026-2027, khoa sẽ tuyển sinh 60 sinh viên dân sự chuyên ngành này). Nhờ sự quan tâm, đầu tư từ Bộ Quốc phòng, “Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ nano trong quốc phòng” tại Học viện đã được đưa vào sử dụng với hệ thống Phòng sạch và các trang thiết bị máy móc hiện đại và mới nhất tại Việt Nam, phục vụ cho nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực bán dẫn, quang điện tử và vi cơ điện tử MEMS. 

Giảng viên Khoa Hóa-Lý Kỹ thuật, Học viện Kỹ thuật Quân sự giới thiệu về chuyên ngành cho sinh viên.

Đội ngũ cán bộ chất lượng cao, được đào tạo bài bản ở các nước tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Nhật, Đức, Nga với chuyên ngành đúng hoặc liên quan đến bán dẫn. Hiện tại, tổng số giảng viên trong Khoa là 55, trong đó có 1 GS, 6 PGS, 31 tiến sĩ. Các cán bộ luôn tích cực trong tiếp nhận, khai thác các trang thiết bị máy móc tại Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng công nghệ nano và chuẩn bị xây dựng đề cương bài giảng các môn học chuyên ngành.

Đảng ủy, Ban chủ nhiệm Khoa và Ban chủ nhiệm Bộ môn Vật lý nhận thức được rằng đây là một ngành công nghệ cao, đặc thù, với khối lượng kiến thức chuyên sâu rất lớn về vật lý cả về lý thuyết và thực nghiệm nên đòi hỏi cả giảng viên và học viên phải nỗ lực gấp bội. Hệ thống giáo trình chuyên sâu bằng tiếng Việt còn hạn chế, đa số phải tham khảo tài liệu nước ngoài. Đồng thời, việc kết nối nhịp nhàng giữa lý thuyết tại giảng đường và thực hành tại các phòng Lab bán dẫn tiêu chuẩn cần có thời gian để vận hành trơn tru và tối ưu hóa quy trình, đặc biệt cần có sự đầu tư về kinh phí duy trì hoạt động, thí nghiệm cho sinh viên.

Theo chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, phương hướng của Học viện là xây dựng một "Hệ sinh thái đào tạo - nghiên cứu bán dẫn khép kín" gồm hai chuyên ngành là “Thiết kế vi mạch và hệ thống nhúng” tập trung mảng Front-end và “Công nghệ bán dẫn và nano” tập trung đào tạo mảng Back-end trong chuỗi bán dẫn, gắn liền với nhu cầu thực tiễn về nhân lực của các doanh nghiệp.

Đại tá, PGS, TS Nguyễn Tiến Anh, Phó chủ nhiệm Bộ môn Vật lý, Khoa Hóa - Lý Kỹ thuật bên hệ thống Magnetron sputtering trong Phòng sạch (ảnh bên trái); bên ngoài Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ nano (ảnh bên phải).

Quá trình đào tạo với phương châm “thực chiến”, gắn liền với nhu cầu doanh nghiệp sử dụng nhân lực cần. Định hướng người học không chỉ nắm được lý thuyết mà còn hiểu cách sử dụng thiết bị, có khả năng làm chủ quy trình từ thiết kế đến chế tạo linh kiện, vi mạch bán dẫn.

Thời gian tới, Khoa Hóa - Lý Kỹ thuật, Học viện Kỹ thuật Quân sự sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển đội ngũ giảng viên phục vụ đào tạo chuyên ngành, đặc biệt là đầu tư Phòng thí nghiệm trọng điểm “Quang điện tử”, nhằm tiếp cận sử dụng trang thiết bị máy móc hiện đại trong lĩnh vực bán dẫn trên thế giới, tham gia các chương trình đào tạo bồi dưỡng liên quan. Các Phòng thí nghiệm trọng điểm này có vai trò quan trọng trong nghiên cứu, làm chủ “Chip bán dẫn” phục vụ quốc phòng, an ninh theo chủ trương của Quân ủy Trung ương.

Học viện cũng sẽ phối hợp với các doanh nghiệp để gửi sinh viên thực tập, đào tạo ngắn hạn nhằm tiếp cận với công việc thực tế. Bên cạnh đó, đẩy mạnh tăng cường hợp tác quốc tế bằng cách gửi sinh viên, giảng viên đi đào tạo ngắn hạn trong lĩnh vực bán dẫn với các "thủ phủ" bán dẫn như Hàn Quốc, Nhật Bản... - đây là cách nhanh nhất để cập nhật "hơi thở" công nghệ thế giới...