Đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước

Đổi mới sáng tạo là cầu nối giữa tri thức và phát triển

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cho biết, thời gian qua, hệ thống chính sách và pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã được hoàn thiện. Nhiều cơ chế, chính sách quan trọng đã được Quốc hội và Chính phủ ban hành, góp phần hình thành các điều kiện nền tảng cho hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tiếp tục phát triển; các trung tâm đổi mới sáng tạo, các quỹ đầu tư, các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, viện, trường và người dân thực hiện đổi mới sáng tạo đã và đang triển khai thực hiện.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định phát biểu tại lễ hưởng ứng.

“Chương trình phát triển công nghệ chiến lược đã được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, vật liệu mới và năng lượng mới. Điều này cho thấy tư duy phát triển của chúng ta đang chuyển mạnh từ dàn trải sang có trọng tâm, từ tiếp nhận thụ động sang chủ động làm chủ công nghệ”, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết thêm.

Thứ trưởng Lê Xuân Định đề cập đến những thách thức phía trước. Thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển với tốc độ chưa từng có. Những tiến bộ đột phá trong trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học hay công nghệ bán dẫn đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất, quản trị và cạnh tranh trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, khoảng cách giữa các quốc gia có thể được rút ngắn rất nhanh, nhưng cũng có thể bị kéo giãn rất nhanh.

Đối với Việt Nam, trước mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số và đòi hỏi chất lượng tăng trưởng phải cao hơn, bền vững, dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và năng lực đổi mới. Việt Nam không thể tiếp tục phát triển chủ yếu dựa vào lợi thế chi phí thấp hay khai thác tài nguyên mà phải dựa vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển nhanh và bền vững. Chính vì vậy, đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Các đại biểu tham dự lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới 21-4.

Trước hết, đổi mới sáng tạo là cầu nối giữa tri thức và phát triển. Những thành tựu khoa học và công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các sản phẩm, dịch vụ, quy trình và mô hình kinh doanh mới phục vụ đời sống kinh tế - xã hội. Đổi mới sáng tạo cũng là con đường nhanh nhất để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, phát huy mạnh mẽ nhất nguồn lực con người Việt Nam khi tạo ra môi trường để các nhà khoa học, doanh nhân và cộng đồng có thể theo đuổi những vấn đề lớn, để doanh nghiệp có động lực đổi mới, người trẻ dám thử nghiệm, dám sáng tạo và dám khởi xướng những cách làm mới.

Để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển quan trọng của đất nước, Thứ trưởng Lê Xuân Định mong muốn, mỗi chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cần phát huy đầy đủ vai trò và trách nhiệm của mình. Cộng đồng khoa học cần tiếp tục củng cố nền tảng nghiên cứu cơ bản, đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nhằm thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là năng lực cốt lõi, chủ động đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho công nghệ và mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới. Các cơ quan quản lý cần chủ động xác định những bài toán phát triển lớn của ngành, lĩnh vực và địa phương, từ đó huy động sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng tìm giải pháp.

Ngoài ra, cần tiếp tục phát huy vai trò của các tổ chức trung gian, các trung tâm đổi mới sáng tạo trong việc kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng các mô hình đổi mới hiệu quả. Ba trụ cột Nhà nước-viện/trường-doanh nghiệp cần được kết nối hiệu quả để hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia vận hành thông suốt và tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế-xã hội của đất nước.

Biến sáng tạo thành giải pháp và ý tưởng thành tác động thực tiễn

Theo bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, trên phạm vi toàn cầu, Hiệp ước Số Toàn cầu của Liên hợp quốc kêu gọi thu hẹp khoảng cách số, mở rộng tính bao trùm và định hướng đổi mới một cách có trách nhiệm. Tại Việt Nam, tầm nhìn này cộng hưởng sâu sắc với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí trung tâm của phát triển quốc gia.

Theo bà Pauline Tamesis, Nghị quyết số 57 gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng đổi mới không phải là lựa chọn, mà là điều tất yếu. Đổi mới giúp biến thách thức thành cơ hội và ý tưởng thành động lực của thịnh vượng. Việt Nam không chỉ sẵn sàng đổi mới mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng về sáng tạo trên phạm vi toàn cầu.

Quang cảnh buổi lễ.

"Vì vậy, hãy để ngày hôm nay không chỉ là một lễ kỷ niệm. Hãy đầu tư vào con người, kết nối ý tưởng và chia sẻ cơ hội số cho tất cả mọi người. Hãy cùng cam kết, từ Chính phủ, các nhà đổi mới, nhà giáo dục đến các nhà lãnh đạo trẻ – biến sáng tạo thành giải pháp, và ý tưởng thành tác động thực tiễn. Việt Nam không chỉ có thể trở thành quốc gia tiên phong trong đổi mới, mà còn là biểu tượng toàn cầu về sáng tạo", bà Pauline Tamesis chia sẻ.

Trong khuôn khổ buổi lễ, diễn đàn phát triển hệ thống Trung tâm Đổi mới sáng tạo được tổ chức, tạo không gian để các diễn giả trao đổi, thảo luận về vai trò, mô hình tổ chức, cơ chế vận hành và việc triển khai chính sách đối với các Trung tâm Đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Diễn đàn tập trung đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của trung tâm như một thiết chế trung gian hiệu quả trong tìm kiếm, kết nối và thúc đẩy ứng dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán của ngành, lĩnh vực và địa phương; cung cấp dịch vụ hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo cho doanh nghiệp và người dân. Qua đó, góp phần tạo lập giá trị gia tăng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Bộ KH&CN khuyến khích các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp chủ động triển khai các hoạt động hưởng ứng phù hợp với điều kiện thực tiễn, gắn với chức năng, nhiệm vụ và các bài toán phát triển cụ thể; đồng thời chú trọng phát hiện, tôn vinh và nhân rộng các mô hình hiệu quả, sáng kiến tiêu biểu, cách làm hay trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thông qua chuỗi hoạt động hưởng ứng, được triển khai trên phạm vi toàn quốc, Bộ KH&CN mong muốn lan tỏa thông điệp mạnh mẽ, thúc đẩy sự thống nhất giữa nhận thức và hành động trong toàn xã hội; huy động sự tham gia chủ động, trách nhiệm của mọi chủ thể cùng chung tay thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Qua đó, từng bước đưa đổi mới sáng tạo trở thành sự nghiệp của toàn dân, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, hình thành và bồi đắp bền vững văn hóa đổi mới sáng tạo trong cộng đồng, góp phần tạo dựng nền tảng phát triển bền vững cho đất nước.