Cần nâng cao ý thức học tập của sinh viên

Khoảng dăm năm trở lại đây, sinh viên có thái độ học tập môn GDQPAN ngày càng khá hơn so với vài năm đầu của thập niên 2000. Có được bước tiến này một phần do việc triển khai, tổ chức thực hiện môn học ngày càng đi vào nền nếp quy củ, mặt khác do các trung tâm, khoa GDQPAN của các trường đại học đã thực hiện nghiêm túc Thông tư 40/2012/TT-BGDĐT ngày 19-11-2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc “Tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn học GDQPAN”. Đến nay, 100% cơ sở giáo dục đại học trong cả nước đã phổ cập nội dung môn học GDQPAN cho sinh viên.

Tuy nhiên, qua khảo sát, tìm hiểu ở một số cơ sở giáo dục đại học lớn của đất nước, chúng tôi nhận thấy kết quả học tập môn GDQPAN của sinh viên còn nhiều hạn chế.

Trường ĐH Bách khoa Hà Nội là một trong những trường đại học trọng điểm, chất lượng đầu vào cao hơn so với nhiều trường đại học khác, nhưng chỉ tính 2 năm qua (2014-2015), tỷ lệ sinh viên đạt kết quả trung bình môn GDQPAN còn chiếm 38%, tỷ lệ không đạt phải học lại lần hai là 5%. Được biết mỗi năm nhà trường giảng dạy môn GDQPAN cho 5.000 - 6.000 sinh viên, trong đó khoảng 300 sinh viên phải học lại bộ môn này lần thứ hai.

Vì thiếu thao trường, sinh viên Trường ĐH Bách khoa Hà Nội vẫn phải luyện tập bắn súng AK chung sân với lớp học khác.  

Có mặt tại bãi tập bắn súng tiểu liên AK của Lớp 85236 (mã lớp học GDQPAN) mới đây của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, chúng tôi vô tình trò chuyện với Ngô Tuấn Mạnh, sinh viên năm cuối của Viện Khoa học và Công nghệ môi trường (Trường ĐH Bách khoa Hà Nội), người phải học lại lần thứ hai do chưa đủ điều kiện để nhận chứng chỉ môn GDQPAN cách đây hai năm. Hỏi lý do vì sao phải học lại môn này, thì Tuấn trả lời: “Nói thật với anh, em không thích môn học GDQPAN vì “khó, khô, khổ”. Phần lớn sinh viên quan niệm, học để qua cửa ải là tốt rồi”.

Nói về ý thức học tập môn GDQPAN của sinh viên, Thiếu tá Trương Văn Thứ, giảng viên Khoa GDQPAN-Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết: “Một bộ phận không nhỏ sinh viên ngại khó, ngại khổ, ngại rèn luyện, học có biểu hiện lấy lệ, qua loa, có lúc giảng viên phải thúc giục nghiêm khắc thì các em mới tập trung nghe giảng”.

Trong tổng số 69.424 sinh viên học tập ở Trung tâm GDQPAN-ĐH Thái Nguyên 6 năm qua (2010-2015), có tới 44.140 sinh viên đạt kết quả trung bình (chiếm 63,6%) và 12.072 sinh viên không đạt yêu cầu phải học lại (chiếm 17,4%). Đại úy Triệu Quang Kế, Phó trưởng Phòng Đào tạo, Trung tâm GDQPAN-ĐH Thái Nguyên thừa nhận: Tỷ lệ sinh viên đạt kết quả thấp như vậy, ngoài một phần chất lượng đầu vào của một bộ phận sinh viên thấp (nhất là sinh viên hệ cử tuyển), còn chủ yếu là do ý thức học tập của các em chưa tốt.

Trong 5 năm (2011-2015), Trung tâm GDQPAN-Trường ĐH Cần Thơ đã giảng dạy môn GDQPAN cho 74.211 sinh viên, trong đó có 28.930 sinh viên đạt kết quả trung bình (chiếm 39%), số sinh viên không đạt là 3.603 em (chiếm 4,9%).

Kết quả học tập môn GDQPAN của sinh viên tại Trung tâm GDQP- ĐH Huế có “nhỉnh” hơn chút ít, nhưng vẫn ở mức “khiêm tốn”. Trong 5 năm (2011-2015), tổng số 56.935 sinh viên học ở đây thì có tới 19.520 sinh viên đạt kết quả trung bình (chiếm 34,3%), số sinh viên không đạt là 3.011 người (chiếm 5,3%).

Sau hơn một năm đi vào hoạt động, Trung tâm GDQPAN-ĐHQG Hà Nội đã đào tạo được 7.452 sinh viên, trong đó 3.528 sinh viên đạt kết quả trung bình (chiếm 47,5%), 14 sinh viên không đạt (0,19%). Theo Trung tá Nguyễn Đình Thắng, Trưởng phòng Đào tạo và Quản lý người học, có tới gần nửa số lượng sinh viên chỉ đạt kết quả trung bình là do động cơ học tập của đại đa số sinh viên chỉ nhằm mục đích thuần túy là hoàn thành môn học, có điều kiện để xét tốt nghiệp khóa học. Bên cạnh đó, vốn kiến thức về GDQPAN của sinh viên ở bậc trung học phổ thông rất ít nên khi bước vào học môn GDQPAN bậc đại học, các em gặp khó khăn cả về nhận thức môn học và khả năng tiếp nhận kiến thức, kỹ năng mới.

Một giảng viên nói với chúng tôi rằng, nếu đánh giá thực chất, khách quan, thì tỷ lệ sinh viên đạt kết quả trung bình sẽ nhiều hơn. Nhưng một phần vì “thương” các em học hành vất vả, phần khác vì thành tích chung của trung tâm nên giảng viên cũng có lúc “nâng đỡ, du di” khi đánh giá kết quả học tập môn GDQPAN của sinh viên.

Tính kết quả chung của các trường đại học lớn vừa nêu trên, có tới gần nửa số lượng sinh viên chỉ có kết quả trung bình khi học môn GDQPAN. Nếu coi đây là kết quả “bình thường, không có gì đáng lo”, thì đó là ý thức “chưa thật sự bình thường” về vai trò, tầm quan trọng của môn GDQPAN trong việc xây dựng, bồi đắp phẩm chất công dân cho sinh viên. Chúng tôi rất chia sẻ với trăn trở của PGS, TS Lê Viết Ngư, nguyên Phó giám đốc ĐH Huế, kiêm Giám đốc Trung tâm GDQP của đại học này khi ông thẳng thắn nhìn nhận: Ý thức học cầm chừng, học đối phó của phần đông sinh viên trong môn học GDQPAN mấy năm gần đây rất đáng lo ngại. Nếu không có giải pháp thấu đáo, căn bản để giải quyết tận gốc vấn đề này sẽ tác động tiêu cực đến vị trí, mục tiêu của bộ môn GDQPAN trong hệ thống giáo dục đại học!   

Lớp học đông, thầy dạy quá tải

Đã qua rồi cái thời sinh viên đi dép lê, tay cầm gậy đi học môn GDQPAN. Cũng qua rồi cái thời mấy chục sinh viên chỉ có vài ba khẩu súng nên đã có lúc tranh nhau với hy vọng có “cảm giác được cầm súng thật để ngắm bắn”. Nhưng qua tìm hiểu của chúng tôi, sinh viên hiện nay vẫn gặp khó khăn trong học tập môn GDQPAN là do điều kiện thao trường, bãi tập, vũ khí, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn, bất cập.

Đầu giờ buổi chiều, vào tham quan bãi tập bắn súng tiểu liên AK của sinh viên Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, chúng tôi chứng kiến các em phải tập luyện trên sân bãi nhỏ hẹp, cách đó khoảng hai chục bước chân là một lớp sinh viên đang học môn giáo dục thể chất khá ồn ào khiến sinh viên học môn GDQPAN ít nhiều bị mất tập trung khi tập ngắm bắn. Theo Đại tá, Ths Mai Xuân Sở, Trưởng Khoa GDQPAN Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, súng AK nhiều khẩu đã xuống cấp, có khẩu khi tháo băng đạn thì dễ, nhưng khi lắp vào thì trục trặc do các khớp đã bị mòn. Khi sinh viên học chiến thuật thì cũng không có thao trường với hầm hào, lô cốt, nên giảng viên đành phải giới thiệu mô hình địa hình, địa vật trên… máy chiếu!  

Hôm ở Trung tâm GDQPAN-ĐH Thái Nguyên, chúng tôi vô tình bắt gặp Đại úy Lưu Quốc Khánh, giảng viên Khoa Quân sự đang loay hoay tìm cách sửa chữa 4 chiếc máy bắn tập MBT-03 ở nhà tập bắn. Anh Khánh cho biết, do thời tiết nồm ẩm mấy hôm trước đã khiến máy camera chập chờn, hình ảnh trên màn hình lúc sáng, lúc mờ, lúc nhiễu, rất khó theo dõi việc sinh viên ngắm súng, tập bắn AK bài 1 trên máy tính.

Học ở thao trường của Trung tâm GDQP-ĐH Huế, sinh viên có điều kiện huấn luyện chiến thuật sát thực tế hơn. Ảnh: HẢI VĂN 

Đồ dùng, thiết bị phục vụ huấn luyện quân sự cho sinh viên không những bị xuống cấp, hỏng hóc, mà nhiều nơi còn phải sử dụng loại thiết bị cũ để giảng dạy, kiểm tra. Khi kiểm tra nội dung bắn súng tiểu liên AK bài 1 của sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ ở Trung tâm GDQP-ĐH Huế, giảng viên ở đây vẫn phải sử dụng máy bắn tập cũ MBT-95. “Dù thông số kỹ thuật, chất lượng của máy bắn tập này có lúc “có vấn đề” nhưng chúng tôi vẫn phải dùng nó để kiểm tra bài bắn của sinh viên, vì mấy chiếc máy bắn tập MBT-03 của trung tâm bị hỏng”, giảng viên Trần Văn Quyền, Phó trưởng Bộ môn Quân sự, nói.

Trong khi điều kiện bảo đảm cho môn học GDQPAN còn nhiều bất cập, thì lớp học quá đông sinh viên, giảng viên phải giảng dạy quá tải cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc truyền đạt kiến thức, luyện tập kỹ năng quân sự cho các em bị hạn chế. Ví như buổi học môn bắn súng tiểu liên AK chỉ có 2 thầy giáo của Khoa GDQPAN, Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, mà phải trông coi, quản lý tới 153 sinh viên học chung sân với lớp học khác, thì 2 thầy khó có thể bao quát toàn diện và có đủ thời gian hướng dẫn cho các em đến nơi đến chốn.

PGS, TS Lê Văn Anh, Phó giám đốc ĐH Huế, kiêm Giám đốc Trung tâm GDQP cho biết, trung bình mỗi năm trung tâm tiếp nhận, giảng dạy khoảng 13.000-14.000 sinh viên mà chỉ có 10 sĩ quan biệt phái giảng dạy môn quân sự thì các thầy bị “quá tải, quá sức” là điều dễ hiểu.  

Như vậy, để giải quyết bài toán chất lượng môn học GDQPAN, không chỉ tác động vào ý thức trách nhiệm của người học với tư cách là chủ thể quan trọng nhất, mà còn phải quan tâm chú trọng đầu tư trang thiết bị dạy học và đào tạo đội ngũ giảng viên đủ số lượng, bảo đảm chất lượng để tương xứng với vị trí, yêu cầu của môn học này. 

BOX: “Được ví như “cỗ máy cái” trong môn học GDQPAN, giảng viên, nhất là giảng viên là sĩ quan, đóng vai trò quyết định đến chất lượng môn học này. Theo quy định, mỗi giảng viên lên lớp 480 tiết/năm, nhưng thực tế, do thiếu nhân lực giảng dạy nên ở nhiều trung tâm, khoa GDQPAN vẫn có không ít giảng viên phải đứng lớp từ 700-800 tiết/năm, thậm chí có người giảng dạy hơn 1000 tiết/năm”.

Đại tá Hoàng Đình Tài,

Chuyên viên cao cấp Vụ Giáo dục quốc phòng (Bộ Giáo dục và Đào tạo)

(Còn nữa)

Phóng sự điều tra của THIỆN VĂN - DUY VĂN