Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng sức khỏe của nhân dân và bộ đội, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực làm nên mọi thắng lợi của cách mạng. Ngày 25-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 34/SL quy định tổ chức Bộ Quốc phòng, trong đó thành lập Quân y Cục-đơn vị chuyên trách về công tác y tế trong Quân đội. Tiếp đó, ngày 16-4-1946, Bộ Quốc phòng ban hành nghị định quy định nhiệm vụ và tổ chức của Quân y Cục và ngày 16-4 trở thành Ngày truyền thống của ngành quân y Việt Nam. Đây là sự kiện đánh dấu bước khởi đầu trong tiến trình hình thành và phát triển của ngành quân y. Trong suốt quá trình ấy, việc giữ vững bản lĩnh chính trị, tư tưởng kiên định và phẩm chất y đức trong sáng là nền tảng căn bản-là “cái gốc” của mọi hoạt động quân y.

 Bác sĩ Bệnh viện Quân y 354 (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật) khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho các đối tượng chính sách trên địa bàn xã Yên Thọ, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: MINH MẠNH

 

Trong Thư gửi Hội nghị quân y (tháng 3-1948), Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Một người thầy thuốc đồng thời phải là một người mẹ hiền”. Chỉ dẫn của Người là chuẩn mực tư tưởng, đạo đức, là kim chỉ nam cho hành động của ngành quân y trong suốt chặng đường 80 năm xây dựng và phát triển. Trên nền tảng chính trị, tư tưởng và tổ chức vững chắc được hun đúc ngay từ buổi đầu thành lập, ngành quân y không ngừng trưởng thành trong thực tiễn cách mạng, từng bước khẳng định vai trò, vị trí quan trọng, bộ phận cấu thành sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta.

Trong những năm tháng kháng chiến trường kỳ, giữa bom đạn khốc liệt và muôn vàn gian khổ, cán bộ, chiến sĩ quân y kiên cường bám sát đơn vị, bám sát chiến trường; “vừa là chiến sĩ, vừa là thầy thuốc”, sẵn sàng hy sinh vì sự sống của đồng đội, vì sức khỏe của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Hình ảnh những tổ phẫu thuật dã chiến giữa rừng sâu, những y sĩ, y tá lấy thân mình che chắn cho thương binh, những bệnh xá dựng giữa mưa bom bão đạn... đã trở thành biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Bước sang thời kỳ hòa bình, đổi mới và hội nhập quốc tế, ngành quân y tiếp tục tạo nên bước phát triển vượt bậc trên mọi lĩnh vực: Chính trị, tư tưởng, y đức, tổ chức, cơ sở vật chất, trang bị và năng lực chuyên môn. Đến nay, toàn ngành có hàng trăm giáo sư, phó giáo sư, hàng nghìn tiến sĩ, bác sĩ, dược sĩ sau đại học, cùng nhiều chuyên gia đầu ngành có uy tín trong nước và quốc tế. Đây là nguồn lực trí tuệ quý báu, là sức mạnh nội sinh giúp ngành quân y làm chủ kỹ thuật, công nghệ hiện đại, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tác chiến công nghệ cao và những thách thức mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

 Lãnh đạo Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật kiểm tra hệ thống trang thiết bị y tế tại Viện Pháp y Quân đội. Ảnh: THANH TÚ

 

Trên nền tảng ấy, toàn quân đã hình thành mạng lưới y học quân sự vững mạnh, kết nối chặt chẽ, có khả năng ứng phó linh hoạt trong mọi tình huống, cả thời bình và thời chiến, cũng như trước thảm họa hay dịch bệnh. Nhiều cơ sở tiêu biểu như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, Viện Y học cổ truyền Quân đội... đã trở thành những trung tâm y học chuyên sâu của đất nước. Các bác sĩ, nhà khoa học mặc áo lính đã làm chủ và ứng dụng thành công hàng loạt kỹ thuật cao trong chẩn đoán và điều trị như ghép tạng, phẫu thuật tim mạch, chấn thương chỉnh hình, nội soi can thiệp, tế bào gốc, y học hạt nhân, chẩn đoán hình ảnh hiện đại và điều trị-phục hồi chức năng toàn diện...

Trong những năm gần đây, ngành quân y đã tích cực, chủ động, sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn, khắc phục khó khăn, triển khai toàn diện, đồng bộ, hiệu quả các nội dung công tác, góp phần hoàn thành nhiệm vụ công tác quân sự, quốc phòng. Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, gần 23.000 lượt cán bộ, học viên, nhân viên quân y đã tiên phong trên tuyến đầu, không quản hiểm nguy, gian khổ, thiết lập hàng nghìn tổ quân y cơ động, bệnh viện dã chiến, điều trị cho hàng chục nghìn bệnh nhân trên khắp mọi miền Tổ quốc. Đây là minh chứng sinh động cho tinh thần “vì nhân dân quên mình”, đồng thời tỏa sáng phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới.

Hệ thống thiết bị y tế của Bệnh viện Quân y 175 được đầu tư hiện đại. Ảnh: THANH TÚ 

 

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, các đơn vị trong ngành quân y đã vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý như: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú... Đây là niềm tự hào, là động lực tinh thần to lớn để toàn ngành tiếp tục phấn đấu, cống hiến.

Bước vào thời kỳ mới, ngành quân y đứng trước nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học-công nghệ, của y học hiện đại, cùng yêu cầu ngày càng cao trong cứu chữa, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân đặt ra những đòi hỏi cấp thiết đối với toàn ngành. Trước tình hình đó, ngành quân y phải tiếp tục đổi mới, sáng tạo, xây dựng lực lượng vững vàng về chính trị, tư tưởng, trau dồi y đức; mạnh về tổ chức, linh hoạt về cơ động; giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, cùng toàn quân xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đó, ngành quân y cần quán triệt sâu sắc đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng, nắm chắc đặc điểm tình hình, bám sát thực tiễn nhiệm vụ, chủ động đổi mới toàn diện nội dung và phương thức hoạt động, tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau đây:

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong công tác xây dựng ngành. Trọng tâm là nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng, gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng khoa học, dân chủ, hiệu quả. Xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, coi đây là nền tảng chính trị vững chắc để ngành quân y phát triển toàn diện, chính quy, hiện đại, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân trong mọi tình huống.

Hai là, đổi mới công tác giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng, rèn luyện đạo đức, lối sống, nâng cao bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và y đức cho đội ngũ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ quân y. Tăng cường nắm bắt, dự báo và xử lý tình hình tư tưởng, không để bị động, bất ngờ; xây dựng môi trường văn hóa quân y lành mạnh, nhân ái, kỷ cương, mẫu mực.

Ba là, phát huy sức mạnh tổng hợp, xây dựng và hiện đại hóa hệ thống quân y các cấp, nâng cao khả năng cơ động, sẵn sàng đáp ứng nhiệm vụ trong mọi tình huống. Trước yêu cầu bảo đảm y tế trong tác chiến hiện đại với quy mô rộng và cường độ cao, việc xây dựng hệ thống quân y vững mạnh, hiện đại, cơ động, linh hoạt là đòi hỏi tất yếu. Ngành quân y sẽ phát huy sức mạnh tổng hợp, huy động đồng bộ các nguồn lực để đầu tư, củng cố và hiện đại hóa hệ thống quân y các cấp, đặc biệt là các cơ sở trọng điểm như bệnh viện dã chiến, trạm quân y cơ động, trung tâm y học quân sự, y học dự phòng và cứu hộ, cứu nạn. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và bảo đảm quân y; hình thành hệ thống dữ liệu y học quân sự đồng bộ, kết nối liên thông giữa các tuyến, phục vụ quản lý sức khỏe bộ đội, giám sát dịch tễ, chẩn đoán và điều trị từ xa. Song song với đó, tiếp tục đầu tư chiều sâu cho cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo-nơi trực tiếp gắn bó với bộ đội và nhân dân, góp phần xây dựng nền quân y cách mạng, khoa học, hiện đại, nhân văn.

Bốn là, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xây dựng ngành quân y hiện đại, góp phần xây dựng Quân đội hiện đại. Con người là nhân tố quyết định trong mọi hoạt động, đặc biệt trong y học quân sự-nơi tri thức, bản lĩnh và y đức kết tinh thành sức mạnh chiến đấu. Do đó, cần đổi mới căn bản, toàn diện công tác đào tạo cán bộ, nhân viên quân y theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tăng cường đào tạo sau đại học, chuyên khoa, xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành có trình độ cao, tiêu biểu về phẩm chất chính trị, có năng lực chuyên môn ngang tầm khu vực và thế giới. Cùng với đó, cần phát triển mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong y học quân sự, coi đây là khâu đột phá nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và dự phòng. Xây dựng các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm, kết nối chặt chẽ giữa học viện, viện nghiên cứu, bệnh viện quân y và cơ sở dân sự, tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển y học quân sự thông minh, hiện đại.

Năm là, tăng cường kết hợp quân dân y và mở rộng hợp tác quốc tế, không ngừng nâng cao vị thế và uy tín của ngành quân y Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, cần chủ động mở rộng hợp tác quốc tế về y học quân sự, tập trung vào các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học, phòng, chống dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Tích cực tham gia các diễn đàn, chương trình hợp tác y học quân sự khu vực và quốc tế, tranh thủ nguồn lực, tri thức và công nghệ tiên tiến, từ đó nâng cao năng lực chuyên môn, đồng thời khẳng định vị thế và uy tín của quân y Việt Nam trên trường quốc tế.

Với bản lĩnh chính trị kiên định, đạo đức trong sáng, tri thức vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao, ngành quân y sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng y học quân sự cách mạng, khoa học, hiện đại, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống, tỏa sáng phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới.