Những thông tin về các dự án nhà giá rẻ trong thời gian vừa qua đã gây được sự chú ý đặc biệt của xã hội. Người dân, nhất là tầng lớp cán bộ công nhân viên chức càng có niềm tin hơn trong việc được sở hữu một căn hộ khi xây dựng nhà ở xã hội trở thành chủ trương của Nhà nước.

Trong những ngày cuối tháng 3, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam đã khẳng định “Căn hộ giá 200 triệu đồng là hiện thực” sau khi đi khảo sát các dự án nhà thu nhập thấp đã một lần nữa tăng thêm niềm tin cho người dân. Cùng với đó chủ trương phát triển nhà ở cho sinh viên, công nhân và người có thu nhập thấp của chính phủ đang được các bộ, ban, ngành và các địa phương tích cực xúc tiến triển khai thực sự trở thành tin vui trong toàn xã hội.

Tuy nhiên, mừng, vui đó, nhưng không ít người dân cũng bắt đầu lo lắng về chất lượng cũng như sự tiện dụng của những căn hộ giá rẻ. Vì thực tế, hiện nay, những dự án căn hộ giá rẻ đều được xây dựng ở vị trí xa trung tâm như Xuân Mai (Hà Nội), Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc). Với những vị trí như vậy, những người thu nhập thấp ở các khu trung tâm sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi sở hữu những căn hộ này. Đặc biệt, khi giao thông nước ta chưa phát triển, việc đi làm từ khu xa trung tâm như vậy là khó thực hiện. Bản thân nhiều chủ đầu tư cũng đều khẳng định, nhà giá thấp sẽ không thể ở những vị trí gần trung tâm. Vấn đề lo lắng thứ hai của người dân là sự hiện hữu của những khu tập thể, khu tái định cư xuống cấp rất nhanh chỉ sau một đến hai năm đưa vào sử dụng. Nhiều khu tái định cư người dân phải sử dụng nước giếng khoan với giá đắt hơn nước máy, thậm chí chỉ được sử dụng rất ít như ở khu tái định cư Cầu Diễn (Hà Nội). Tại khu tái định cư này người dân chỉ được sử dụng 16m3/hộ/tháng. Điều kiện sống trở nên khó khăn khi các hạng mục của khu tái định cư bị xuống cấp không được sửa chữa. Nhiều người dân ở những khu này đều khẳng định, mình đã trở thành “những đứa con bị bỏ rơi”, không biết tương lai ra sao khi kiến nghị thì không được hướng dẫn, trả lời cụ thể.

Thực tế này khiến dư luận đặt câu hỏi “Liệu nhà giá rẻ có đảm bảo chất lượng, giúp người thu nhập thấp có chỗ ở ổn định, tốt hơn hạ tầng điện, cấp thoát nước, trường học cho con em ra sao? hay lai để người thu nhập thấp rơi vào hoàn cảnh khó khăn mới”. Trong khi đó, một số nhà đầu tư cho rằng, các dự án nhà giá rẻ chưa thực sự hấp dẫn nhà đầu tư do mức lãi không cao và thủ tục vẫn chưa thật sự thông thoáng.

Đây là những vấn đề mà các ban, ngành chức năng cần nghiêm cấm giải quyết hiệu quả. Nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp là rất lớn và cấp bách nhưng không thể vì thế mà vội vàng, tiến hàng hàng loạt các dự án thiếu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Kiên quyết không để xảy ra tình trạng nhà giá rẻ, giá thấp thì chất lượng cũng thấp, sử dụng một thời gian là hư hỏng. Mặt khác Nhà nước cần có những chính sách cụ thể về việc dành ra những khu đất thích hợp cho xây dựng nhà giá rẻ. Không để những khu nhà giá rẻ quá xa trung tâm mà cần sắp xếp ở những vị trí mà việc đi lại chấp nhận được.

Ở cùng khu vực với nước ta, Xin-ga-po là quốc gia châu Á nổi tiếng về việc phát triển và giải quyết tốt vấn đề nhà ở xã hội. Từ một nước có tới 70% hộ gia đình sống trong khu nhà ổ chuột, hiện nay Xin-ga-po đã có tới 91% người dân được sở hữu nhà. Trong đó có tới 83% là nhà giá thấp. Có được thành công này là do Xin-ga-po đã làm tốt công tác giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất; tái định cư, quy hoạch các khu phố mới; thiết kế và xây dựng phân phối các căn hộ; trợ cấp và cho người mua nhà với giá thấp…

Đây là những thực tế tốt mà chúng ta có thể rút kinh nghiệm để thực hiện hiệu quả chương trình nhà ở xã hội.

Xuân Dũng