QĐND - Tại xã Xuân Tô, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang, không gian doanh trại đóng quân của 2 đội công tác thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ tại Cam-pu-chia (đội K90, Quân khu 9 và K93, An Giang) tĩnh lặng và ngào ngạt mùi hương trầm như đang ru yên giấc ngủ cho 120 liệt sĩ, những người con anh hùng của Tổ quốc, sau hàng chục năm trời xa cách nay đã trở về vòng tay đất mẹ…

Cùng các anh trong đội K90, K93, chúng tôi nghiêng mình kính cẩn thắp nén nhang trầm tri ân công lao, sự hy sinh vĩ đại của các anh hùng liệt sĩ. Trong không gian tĩnh lặng, Thượng tá Nguyễn Thành Nhơn, Chính trị viên đội K90 tâm sự:

- Giai đoạn mùa khô năm 2014-2015, đơn vị tìm kiếm và cất bốc được 35 hài cốt liệt sĩ ở địa bàn 2 tỉnh KalDal và Kampông Chnăng (Vương quốc Cam-pu-chia), có 5 hài cốt liệt sĩ xác định được danh tính, đó là: Liệt sĩ Trần Văn Sul (Sol) hy sinh ngày 6-3-1974; liệt sĩ Dương Trọng Doanh, sinh năm 1951, hy sinh ngày 21-3-1972, đơn vị D212 Đặc công, quê quán-xã Bình Long, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng; liệt sĩ Tạ Quang Lộc, sinh năm 1940, hy sinh ngày 20-4-1972, đơn vị D212 Đặc công, quê quán- xã Gia Đông, huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc (cũ); liệt sĩ Bùi Xuân Tỏ, sinh năm 1950, hy sinh ngày 20-4-1972, đơn vị D212 Đặc công, quê quán-xã Bát Trung, huyện An Thụy, TP Hải Phòng; liệt sĩ Lê Đăng Việt, sinh năm 1930, hy sinh ngày 20-4-1972, đơn vị D212 Đặc công, quê quán-xã Đông Cương, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

Lễ truy điệu và cải táng hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Dốc Bà Đắc, xã Thới Sơn, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang.

Cũng như các đội công tác khác, nắng nóng, đất cằn sỏi đá là những gian khổ mà cán bộ, chiến sĩ  Đội công tác K90 gặp phải trong quá trình thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn. Tờ mờ sáng các anh lên xe đến địa điểm thực hiện nhiệm vụ cất bốc và chỉ trở về nơi cắm trại khi trời nhá nhem tối. Tinh thần đồng chí, đồng đội đã giúp họ vượt qua mọi khó khăn thử thách. Biết bao nhát quốc, nhát xẻng đào sâu vào trong đất đá sỏi cằn cỗi của núi rừng. Chỉ tính riêng mùa khô 2014-2015, cán bộ, chiến sĩ đội K90 đã đào đắp và san lấp hơn 25.000m3 đất đá ở hơn 100 vị trí. Thiếu tướng Phan Hoàng Thụ, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 9, cho biết:

 - Công tác tìm kiếm, quy tập, cất bốc hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh tại Vương quốc Cam-pu-chia luôn được Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 9 và cấp ủy, chính quyền địa phương tỉnh An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp đặc biệt quan tâm. Trước mỗi chuyến khảo sát và mỗi đợt lên đường thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ trong đội công tác đều được các đoàn cán bộ Quân khu và chính quyền địa phương đến thăm hỏi, động viên tinh thần... để góp phần nâng cao nhận thức về nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như mục đích, ý nghĩa của từng người trước nhiệm vụ cao cả và thiêng liêng được giao phó.

Một trong những khó khăn lớn nhất trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của các đội tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ trên đất nước Cam-pu-chia là sự thay đổi của địa hình và sự phát triển cơ sở vật chất hạ tầng của các địa phương ở Cam-pu-chia, làm mất đi độ chính xác của các thông tin và sơ đồ mộ chí liệt sĩ. Do đó, có vị trí phải tìm kiếm đào bới nhiều năm trời. Giai đoạn XIV (mùa khô 2014-2015), các đội công tác đã tìm kiếm, cất bốc được 223 hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ trên nước bạn Cam-pu-chia. Trong đó, Đội K90 (Quân khu 9) tìm kiếm, cất bốc được 35 hài cốt liệt sĩ; Đội K91 (Đồng Tháp) tìm kiếm, cất bốc được 56 hài cốt liệt sĩ; Đội K92 (Kiên Giang) tìm kiếm, cất bốc được 47 hài cốt liệt sĩ; Đội K93 (An Giang) tìm kiếm, cất bốc được  85 hài cốt liệt sĩ. Theo kế hoạch, ngày 24-7, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 9 phối hợp với chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang tổ chức lễ truy điệu và cải táng hài cốt liệt sĩ được Đội K90 và K93 cất bốc tại Nghĩa trang liệt sĩ Dốc Bà Đắc, xã Thới Sơn, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang; ngày 27-7, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu 9 phối hợp với chính quyền và nhân dân tỉnh Đồng Tháp, Kiên Giang tổ chức lễ truy điệu và cải táng hài cốt liệt sĩ được Đội K91 và K92 cất bốc tại Nghĩa trang liệt sĩ biên giới huyện Tam Nông (Đồng Tháp) và Nghĩa trang liệt sĩ huyện Hòn Đất (Kiên Giang). Thượng tá Trần Thanh Tiến, Phó đội trưởng Đội K90 khẳng định:

 - Một trong những biện pháp tích cực góp phần hoàn thành nhiệm vụ là các đội công tác làm tốt công tác vận động quần chúng để tranh thủ sự đồng tình, giúp đỡ của các cấp chính quyền địa phương, lực lượng bảo vệ, già làng, sư sãi và nhân dân địa phương nước bạn. Nhờ vậy, nhiều người dân Cam-pu-chia đã hiểu và hợp tác cung cấp nhiều thông tin rất giá trị, giúp Đội K90 nói riêng và các đội công tác giảm bớt thời gian và công sức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Thiếu tướng Phan Hoàng Thụ, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 9, trao đổi:

- Ban chỉ đạo 1237 (Ban chỉ đạo về tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ) Quân khu 9 phối hợp chặt chẽ với Ban chỉ đạo cấp tỉnh, thành phố và các cấp chính quyền, quân đội Hoàng gia và nhân dân Cam-pu-chia trong tiếp nhận nắm bắt thông tin cũng như xác minh, khảo sát nguồn tin để chủ động chỉ đạo xây dựng kế hoạch tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ tại Cam-pu-chia. Theo phương châm “Khi nào còn thông tin về mộ liệt sĩ thì còn đào tìm”, Ban chỉ đạo 1237 Quân khu 9 tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo các cán bộ, chiến sĩ các đội công tác phát huy hết tinh thần trách nhiệm, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao… góp phần làm tốt công tác tri ân, đáp ứng sự mong đợi của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là các gia đình chưa tìm được hài cốt liệt sĩ.

Bài và ảnh: VIỆT HÀ - VĂN TRƯỜNG