Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Phải xác định rõ một đầu mối chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao dự thảo luật đã thể chế hóa các chủ trương lớn, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý theo chuỗi, dựa trên phân tích nguy cơ và lấy dữ liệu làm nền tảng.

Góp ý vào các vấn đề cụ thể, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, trước hết, những nội dung đột phá về quản lý an toàn thực phẩm phải được quy định ngay trong luật, không để "nằm chờ" ở nghị định, thông tư. Dự thảo luật có 32/74 tổng số điều giao Chính phủ, Bộ trưởng quy định chi tiết. Đáng chú ý, một số nội dung được xác định là đột phá lại để ngỏ, chưa được quy định cụ thể trong luật, như: Lộ trình áp dụng thực hành vệ sinh tốt, hệ thống quản lý tiên tiến, phương thức phân tích nguy cơ và kiểm tra thực phẩm nhập khẩu...

Nêu rõ, bài học từ việc phải tạm dừng hiệu lực Nghị định số 46/2026/NĐ-Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật an toàn thực phẩm vẫn còn rất mới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị những nội dung đã rõ, đã chín phải được luật hóa ngay.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận. Ảnh:TRỌNG HẢI

Đáng lưu ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xác định rõ một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm, chịu trách nhiệm đến cùng. Dự thảo luật vẫn duy trì sự tham gia quản lý chuyên ngành của 6 bộ, trong khi Bộ Y tế được xác định là đầu mối nhưng nhiều nhiệm vụ vẫn được giao cho các bộ khác chủ trì hoặc phối hợp.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, thực tiễn cho thấy khi có nhiều đầu mối quản lý sẽ dễ dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, bỏ trống những khâu giáp ranh. Các vụ việc liên quan đến sữa giả, thực phẩm chức năng giả với quy mô lớn được phát hiện thời gian qua cho thấy những bất cập cần được khắc phục.

Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chịu trách nhiệm chính, mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chỉ chịu sự quản lý của một cơ quan; đồng thời trao thực quyền cho cơ quan đầu mối và quy định trách nhiệm Chính phủ báo cáo Quốc hội hằng năm về công tác quản lý an toàn thực phẩm. "Khi xảy ra sự cố, người dân phải biết hỏi cơ quan nào chịu trách nhiệm. Không cơ quan nào được nói rằng "đó không phải là việc của tôi", Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Khẳng định đẩy mạnh công tác hậu kiểm không phải là buông lỏng, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, việc cải cách thủ tục phải mang lại hiệu quả thực chất. Đồng thời, theo Chủ tịch Quốc hội, muốn chuyển mạnh sang hậu kiểm thì phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện thực hiện, nhất là hệ thống dữ liệu, năng lực kiểm nghiệm, đội ngũ cán bộ và trang thiết bị chuyên môn. Hiện nay, năng lực thử nghiệm, kiểm nghiệm thực phẩm chưa được đánh giá đầy đủ; việc đầu tư hệ thống dữ liệu còn những vấn đề cần làm rõ, trong khi đội ngũ cán bộ cấp xã chưa đủ về số lượng, chuyên môn và phương tiện thực hiện nhiệm vụ.

Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử, kể cả trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại khi xảy ra vi phạm. Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị bổ sung hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với các trường hợp cố ý vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn thực phẩm.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xây dựng chế tài đủ sức răn đe. Những chủ thể cố tình gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận phải bị xử lý nghiêm. “Mục tiêu của việc xây dựng luật là để người dân yên tâm với bữa ăn hằng ngày, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất, kinh doanh” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.