Thị Tường, chiều se sắt

Buổi chiều, cơn mưa nhẹ bất chợt lướt qua vùng đất cực Nam Tổ quốc, phủ lên mặt nước đầm Thị Tường một làn sương mờ ảo, nên thơ nhưng cũng man mác buồn. Chúng tôi men theo những con rạch ngoằn ngoèo, tìm về ấp Thị Tường B (xã Hưng Mỹ, tỉnh Cà Mau), nơi có căn nhà nhỏ của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Huệ.

Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Nguyễn Văn Mẹo, chồng của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Huệ.

Giữa không gian tĩnh lặng, ngôi nhà nhỏ hiện lên bình dị. Ở tuổi 85, đôi mắt Mẹ đã phủ mờ dấu vết thời gian, bước chân chậm chạp hơn, dáng người thêm phần gầy guộc. Nhưng, trong ánh mắt và giọng nói của mẹ vẫn ánh lên sự kiên cường của một người đã đi qua những năm tháng nhiều mất mát. Trước bàn thờ nghi ngút khói hương, chúng tôi lặng người khi nghe Mẹ nhắc về những người thân yêu đã lần lượt ra đi, để lại phía sau những khoảng trống không gì có thể khỏa lấp. 

Ít ai biết, phía sau dáng vẻ giản dị của người mẹ Nam Bộ là một cuộc đời từng trải qua nhiều khắc nghiệt. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi vùng đất Cà Mau chịu nhiều trận càn ác liệt, mẹ Trương Thị Huệ vừa chăm lo gia đình, vừa tham gia hoạt động cách mạng với nhiệm vụ giao liên. Giữa bom đạn và những hiểm nguy luôn cận kề, Mẹ vẫn bền bỉ hoàn thành nhiệm vụ được giao, góp phần vào cuộc đấu tranh chung.

Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Nguyễn Thanh Hồng, người con trai cả của mẹ Trương Thị Huệ.

Thời kỳ đó, mạng lưới giao liên đóng vai trò mạch máu thông tin nối liền các cơ sở cách mạng. Nhận nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, mẹ Huệ ngày ngày băng qua các cánh đồng ngập mặn, lẩn trốn những trạm gác và các cuộc càn quét của giặc. Những bức thư mật, tài liệu mật được Mẹ cất giấu khéo léo qua mặt địch, bảo vệ an toàn cho cán bộ cách mạng bám trụ địa bàn.

Kẻ thù đã nhiều lần vây ráp, bắt giữ mẹ trong những chuyến công tác bí mật. Chúng dùng đủ mọi thủ đoạn tra tấn dã man, từ nhục hình đau đớn cho đến những lời dụ dỗ ngọt ngào nhằm bẻ gãy ý chí của Mẹ. Thế nhưng, đối mặt với đòn roi và cái chết, lòng trung kiên của người con đất Mũi vẫn không hề lay chuyển. Mẹ cắn chặt răng, kiên quyết giữ trọn khí tiết, bảo vệ tổ chức, bảo vệ đồng đội đến cùng.

Hy sinh nơi tuyến đầu

Năm 1968, khi các con còn nhỏ, chồng của mẹ Trương Thị Huệ, liệt sĩ Nguyễn Văn Mẹo đã ra đi trên chiến trường. Mất đi người bạn đời, Mẹ gác lại nỗi đau riêng, một mình sớm hôm tần tảo nuôi các con khôn lớn. Những năm tháng thiếu vắng bóng người cha, mẹ Huệ vừa làm chỗ dựa cho các con, vừa nhắc nhở con cháu gìn giữ truyền thống cách mạng.

Đất nước thống nhất, nhưng ở biên giới Tây Nam, những cán bộ, chiến sĩ vẫn tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ quốc tế trên nước bạn Campuchia. Năm 1980, anh Nguyễn Thanh Hồng, người con trai cả của mẹ tình nguyện nhập ngũ.

Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng của mẹ Trương Thị Huệ.

Khoác lên mình bộ quân phục, anh Nguyễn Thanh Hồng đã trực tiếp tham gia chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ được giao. Năm 1983, anh phục viên trở về gia đình. Những tưởng từ đây cuộc sống sẽ ổn định, nhưng chỉ một năm sau, anh Nguyễn Thanh Hồng lại viết đơn tình nguyện tái ngũ. Trở lại đơn vị, anh cùng đồng đội tiếp tục lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia.

Ngày tiễn con lên đường, mẹ Huệ giấu nỗi lo vào lòng, bởi Mẹ biết nơi con trai mình đến là chiến trường, nơi người lính phải đối mặt với nhiều hiểm nguy. Và điều mẹ lo lắng nhất đã xảy ra. Năm 1985, anh Nguyễn Thanh Hồng hy sinh tại Campuchia.

Chồng và con lần lượt hy sinh, với mẹ Huệ, những mất mát ấy trở thành nỗi đau theo Mẹ suốt những năm tháng về sau.

Điểm tựa nghĩa tình

Căn nhà nhỏ của mẹ Huệ, ở tuổi 85, thường chỉ có sự vắng lặng. Nhưng Mẹ không đơn độc. Bên cạnh Mẹ có những cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh Cà Mau, trực tiếp là cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS xã Hưng Mỹ.

Hằng tháng, các anh lại đến thăm mẹ. Mỗi khi mưa lớn, triều cường dâng cao, căn nhà bị ngập, cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS xã lại cùng nhau giúp mẹ khắc phục. Người mang cuốc, người cầm xẻng, người vận chuyển đất đá nâng nền nhà, khơi thông dòng chảy, phát quang sân vườn... 

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Huệ.

Nhìn những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán các cán bộ, chiến sĩ, nghe tiếng cười nói rộn ràng góc sân nhỏ, lòng Mẹ lại bồi hồi, xúc động. Hình ảnh của các cán bộ, chiến sĩ khiến lòng Mẹ lại dâng lên nỗi nhớ khôn nguôi về người con trai cả Nguyễn Thanh Hồng thuở nào - cũng mang trên mình bộ quân phục, cũng chan chứa tinh thần xung phong, nhiệt huyết và sự ấm áp như thế. 

Mái tóc mẹ Huệ giờ đây đã bạc trắng, gò má hằn sâu những nếp nhăn của thời gian. Thế nhưng, điều day dứt nhất, trăn trở lớn nhất trong sâu thẳm lòng mẹ không chỉ là sự vắng bóng của người chồng, người con trong những bữa cơm chiều quạnh quẽ, mà là nỗi khát khao mỏi mòn chưa bao giờ nguôi ngoai: Đến nay, hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Thanh Hồng vẫn nằm trên đất bạn Campuchia.

Chia sẻ với chúng tôi, ánh mắt đục mờ của Mẹ hướng ra phía cửa, nơi làn mưa chiều vẫn đang rơi rả rích trên sông Thị Tường. Mẹ bảo, tuổi già sức yếu ví như ngọn đèn trước gió, chỉ mong sao trước khi nhắm mắt xuôi tay, tìm lại được phần mộ của con trai, để gia đình được sum họp trọn vẹn, con của mẹ được khói hương.

Chia tay mẹ Trương Thị Huệ khi bóng chiều đã ngả dài trên sông Thị Tường, hình ảnh người mẹ già tóc bạc phơ đứng ngóng ra khoảng sân nhỏ vẫn khắc sâu trong tâm trí chúng tôi. Mẹ là nhân chứng của lịch sử, biểu tượng ngời sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phẩm chất "trung hậu - đảm đang - kiên trung - bất khuất" của người phụ nữ Việt Nam.

Dòng sông Thị Tường vẫn chảy, mang theo khúc hát tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, nghĩa vụ quốc tế cao cả, cùng tấm lòng son sắt, thủy chung của những người Mẹ Việt Nam anh hùng như mẹ Trương Thị Huệ, và tình quân dân thắm thiết, bền chặt.