Đau khớp gối đừng chỉ nghĩ đến gout

Về vấn đề này, PGS, TS, Thầy thuốc Ưu tú Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ: “Tôi đã điều trị cho một bệnh nhân 52 tuổi, đến bệnh viện với dáng đi khập khiễng. Vừa ngồi xuống ghế, anh đưa cho tôi một tờ xét nghiệm rồi nói ngay: Bác sĩ nhìn này, axit uric của tôi hơn 500 μmol/L. Chắc đau gối là do gout rồi đúng không?

Ảnh minh họa: suckhoedoisong.vn

Tôi mỉm cười. Đây không phải lần đầu tiên tôi gặp câu hỏi như vậy. Thậm chí có những người chỉ cần xét nghiệm thấy axit uric tăng là lập tức quy mọi cơn đau nhức trong người cho gout. Đau vai, lưng, đầu gối, cổ chân... đều cho là gout. Nhưng sự thật lại không đơn giản như vậy. Sau khi khám kỹ, tôi phát hiện khớp gối của anh có dấu hiệu thoái hóa. Cơ đùi yếu, cân nặng dư gần 10kg và bệnh nhân chưa từng có một cơn gout điển hình nào.

Nghe tới đây, anh ngạc nhiên: Ơ, thế axit uric cao không phải nguyên nhân gây đau hả bác sĩ?

Tôi trả lời: Có thể có, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.

Đây là điều rất nhiều người đang hiểu nhầm. Axit uric tăng cao không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ đau khớp. Trong thực tế, có rất nhiều người xét nghiệm axit uric 500-600 μmol/L nhưng cả đời chưa từng xuất hiện một cơn gout. Ngược lại, có những người đau nhức khắp người nhưng nguyên nhân lại hoàn toàn không liên quan đến axit uric. Cho nên xét nghiệm chỉ là một mảnh ghép. Không phải toàn bộ câu chuyện.

Vậy khi nào axit uric thực sự gây đau? Đó là khi các tinh thể urat bắt đầu lắng đọng trong khớp. Hệ miễn dịch nhìn thấy những tinh thể này như một "kẻ lạ mặt", lập tức huy động “quân lính” tới tấn công. Kết quả là khớp sưng lên, nóng lên, đỏ lên và đau dữ dội. Đây chính là cơn gout cấp.

Người từng trải qua thường mô tả: Cái chăn chạm nhẹ vào ngón chân thôi cũng đau không chịu nổi. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó. Những năm gần đây, các nghiên cứu cho thấy axit uric tăng kéo dài còn có thể liên quan đến tình trạng viêm mức độ thấp trong cơ thể. Đặc biệt ở những người béo phì, gan nhiễm mỡ, kháng insulin, tiền đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu. Đó là lý do rất nhiều bệnh nhân vừa có axit uric cao vừa có cảm giác người lúc nào cũng ê ẩm, mệt mỏi. Tuy nhiên, axit uric không phải là thủ phạm duy nhất. Nó chỉ là một phần trong bức tranh rối loạn chuyển hóa rộng lớn hơn.

Tôi thường gặp những bệnh nhân giống bệnh nhân trên. Cơn đau không đến từ một nguyên nhân mà là nhiều nguyên nhân cộng lại. Nếu chỉ lưu tâm đến hạ axit uric mà bỏ quên giảm cân, tập cơ đùi hay điều chỉnh lối sống thì cơn đau vẫn có thể tiếp tục tồn tại.

Cuối buổi khám, anh bệnh nhân ngồi im một lúc rồi cười, nói: Vậy ra bấy lâu nay, tôi cứ đổ oan cho axit uric.

Tôi cũng cười theo. Bởi trong y học, điều khó nhất không phải là tìm ra một nguyên nhân, mà là nhìn thấy toàn bộ bức tranh. Bác sĩ vẫn thường nói với bệnh nhân rằng: Axit uric giống như một nhân vật trong bộ phim. Có lúc là vai chính, có lúc là vai phụ. Nhưng muốn hiểu câu chuyện sức khỏe của mình, đừng chỉ nhìn vào một con số xét nghiệm. Hãy nhìn vào cả cơ thể, lối sống và những thói quen đang diễn ra mỗi ngày".