Nhiều bệnh nhân nguy kịch do nhiễm não mô cầu

Số người nhập viện do não mô cầu tăng

Mới nhất, tại Phú Quốc, An Giang, bé gái 11 tuổi tử vong ngày 16-3, nghi do nhiễm não mô cầu.

Trước đó, bé gái có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, song gia đình chủ quan. Đến khi bé nổi ban khắp người kèm tím tái, khó thở, gia đình mới đưa đến bệnh viện. Dù đã được điều trị tích cực, nhưng bệnh tiến triển quá nhanh, khiến bé gái không qua khỏi.

Tử ban do não mô cầu có đặc trưng là không biến mất khi dùng một vật trong suốt như ly thủy tinh ấn lên da. Ảnh: Meningitis Research Foundation

Trong khi đó, ngày 12-3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lâm Đồng thông tin về một học sinh 14 tuổi bị viêm màng não do não mô cầu. Đáng chú ý, có tới 69 người tiếp xúc gần với bệnh nhân, trong đó cả nhân viên y tế.

Trước đó, ngày 6-3, người phụ nữ 47 tuổi, quê Vĩnh Long, bị nhiễm trùng huyết dẫn đến nguy kịch. Bà nhập viện trong tình trạng thở nhanh, huyết áp tụt, mạch nhanh nhẹ, tri giác lơ mơ, da nổi vết bầm tím, kèm nhiều ban xuất huyết có dấu hiệu hoại tử.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh do não mô cầu diễn tiến cực nhanh, có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ và để lại di chứng nặng nề.

Phân tích về cơ chế gây bệnh của não mô cầu, bác sĩ Chính cho biết não mô cầu là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Bệnh được xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B của Bộ Y tế do khả năng lây lan nhanh, có thể gây tử vong.

Não mô cầu gây hai thể bệnh thường gặp là viêm màng não (chiếm hơn 50% các trường hợp bệnh do não mô cầu xâm lấn) hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp (chiếm từ 5 đến 20%), thậm chí kết hợp cả hai thể. Một số trường hợp ít gặp hơn bao gồm viêm phổi (chiếm từ 5 đến 15%), viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm thanh môn, viêm khớp, viêm niệu đạo, viêm màng ngoài tim.

Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và chăm sóc tích cực, có từ 10 đến 20% người bệnh vẫn tử vong và tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không được điều trị. Đặc biệt, với thể nhiễm khuẩn huyết, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 40%. Khoảng 20% người sống sót chịu các di chứng nặng nề như đoạn chi, chạy thận nhân tạo, co giật, động kinh, giảm thính lực, rối loạn thần kinh, suy giảm trí nhớ, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng sống.

Đáng lo ngại, dấu hiệu phát ban đặc trưng của bệnh do não mô cầu đôi khi không xuất hiện, khiến bệnh nhân bỏ lỡ “giai đoạn vàng” điều trị và thường nhập viện khi đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng, ban hoại tử xuất huyết, làm tăng nguy cơ tử vong. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, thời gian từ khởi phát đến tử vong có thể chỉ 6-8 giờ nếu không được xử trí kịp thời.

Ai dễ mắc bệnh do não mô cầu?

Não mô cầu lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi hít phải giọt bắn mũi, họng từ người bệnh và người mang vi khuẩn không biểu hiện triệu chứng hay còn gọi là người lành mang trùng.

Tiêm vắc xin phòng bệnh do não mô cầu tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: MỘC THẢO

Nguy cơ lây nhiễm cao hơn khi tiếp xúc trong phạm vi gần và không gian kín. Dịch tiết chứa vi khuẩn còn có thể bám trên bề mặt đồ vật như bàn, tay nắm cửa trong 1-2 giờ và lây sang người khác khi chạm tay vào mắt, mũi, miệng.

Bác sĩ Chính cho biết, bệnh não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên và những người sinh sống trong môi trường tập thể đông đúc như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, chung cư... Người cao tuổi và những người có cơ địa suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm nguy cơ cao, cần đặc biệt lưu ý phòng bệnh.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe, tiêm chủng vắc xin được xem là chiến lược phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất. Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm A, B, C, Y, W-135, và X là nguyên nhân chính gây ra hơn 90% số ca bệnh trên toàn thế giới. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, phòng ngừa các ca bệnh và dịch bùng phát não mô cầu thông qua tiêm chủng là chiến lược kiểm soát tốt nhất.

Bác sĩ Chính cho biết, trước tình hình bệnh não mô cầu diễn biến phức tạp, nguy cơ tử vong cao, di chứng nặng nề, VNVC nỗ lực đưa các loại vắc xin thế hệ mới, nâng cao hiệu quả và mở rộng độ tuổi để bảo vệ toàn diện cho người dân Việt Nam.

Hiện VNVC đang cung cấp 5 loại vắc xin phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, đáp ứng nhu cầu bảo vệ toàn diện cho mọi lứa tuổi, từ trẻ nhũ nhi, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành và người cao tuổi gồm 3 loại phòng nhóm A, C, Y, W và 2 loại phòng nhóm B và B, C. Trong đó, 3 loại phòng nhóm A, C, Y, W gồm: Menquadfi (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) tiêm từ 2 tháng tuổi, sớm nhất từ 6 tuần tuổi; Nimenrix (GSK, sản xuất tại Bỉ), tiêm từ 2 tháng tuổi; Menactra (Sanofi, sản xuất tại Mỹ) tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi. Còn loại phòng nhóm B là Bexsero (GSK, sản xuất tại Italia) tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi. Loại phòng nhóm B, C là VA-Mengoc-BC (Finlay Institute, sản xuất tại Cuba) tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Các vắc xin này đã được chứng minh phòng bệnh an toàn, hiệu quả trong việc tạo miễn dịch bền vững, giảm tỷ lệ mắc bệnh, tử vong cũng như hạn chế tình trạng người lành mang trùng, yếu tố then chốt giúp kiểm soát dịch trong cộng đồng.